Kuruluş, Faaliyet Konuları ve Nitelikleri

PTT'nin hukuki niteliği

PTT, Kanunda Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi olarak tanımlanır (md. 3) ve Kanun çerçevesinde yurt içi ve yurt dışında posta hizmetlerini yürütmeye yetkilidir (md. 9). Kuruluşa ilişkin md. 21'in birinci ve ikinci fıkraları 2018'de yürürlükten kaldırılmıştır; yürürlükteki fıkralar aşağıdadır.

Kuruluş ve tabi olunan rejim (md. 21)

• PTT, bu Kanun ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerine göre hazırlanan esas sözleşmesinin Genel Kurulca onaylanması ve ardından yapılacak tescil ve ilan ile faaliyete geçer. TTK'nın ayni ve nakdî sermaye konmasına ilişkin hükümleri ile 414. maddesi PTT hakkında uygulanmaz.
• Olağanüstü hâller ve savaş hâlinde ulaştırma ve haberleşme hizmetlerinin yürütülmesine dair 697 sayılı Kanun ile millî güvenlik, kamu düzeni, sıkıyönetim ve seferberlik hâllerinde posta hizmetlerine ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır.
• PTT işyerleri hakkında işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin 3572 sayılı Kanunun 3. maddesi ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 81. maddesi uygulanmaz.
• Yapım ihaleleri hariç 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 237 sayılı Taşıt Kanunu, 6245 sayılı Harcırah Kanunu ve 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu PTT ve iştirakleri hakkında uygulanmaz.
• Sermayesinin yarıdan fazlası PTT'ye ait şirketlerde, kamu personel mevzuatına tabi olunmaksızın 4857 sayılı İş Kanununa tabi personel istihdam edilir. Personelin işe alınması ve mali hakları konusunda; unvan, eğitim, tecrübe, dil bilgisi ve uzmanlık esas alınmak kaydıyla ilgili şirketlerin yönetim kurulları yetkilidir (2024'te yeniden düzenlenen fıkra).

Faaliyet konuları (md. 22)

PTT, yurt içi ve yurt dışında şu faaliyetleri yürütür:

• Her türlü taşımacılık dâhil posta, koli, kargo ve lojistik hizmetleri,
• Pul basımı ve satımı,
• Denetlemeye ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla 5411 sayılı Bankacılık Kanununa tabi olmaksızın, bankalarla yapacağı sözleşmeler doğrultusunda bankalara destek hizmeti,
• Parasal posta hizmeti ve ödeme hizmeti sunma,
• Adres bilgi kayıt sistemi ve elektronik sertifika hizmet sağlayıcılığı,
• Elektronik ortam dâhil her türlü tebligat ve telgraf hizmeti,
• Apostil şerhi verilmiş belgelerin, kişisel verilerin korunması kaydıyla, elektronik ortamda ilgililere ulaştırılması için aracılık,
• Esas sözleşmesinde belirlenen diğer faaliyetler.

md. 22'nin ikinci ila beşinci fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır.

Sınavda dikkat

• Kamu İhale Kanunu muafiyeti yapım ihaleleri hariçtir; yapım ihalelerinde 4734 uygulanır.
• PTT'nin bankalara destek hizmeti 5411 sayılı Kanuna tabi olmaksızın yürütülür, ancak denetim hükümleri saklıdır.
• 4857'ye tabi istihdam, sermayesinin yarıdan fazlası PTT'ye ait şirketler içindir.
• PTT işyerlerinden belediye işyeri açma ruhsatı aranmaz (3572 md. 3 ve 2464 md. 81 uygulanmaz).