2020/8: Genel açıklamalar, işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri

Genel çerçeve (Genelge 1)

5510 sayılı Kanunda öngörülen yükümlülükleri yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları Kanunun 102 nci maddesinde düzenlenmiştir: belgelere bağlı yükümlülükler, defter ve belge ibrazı ile geçersiz kayıtlar, bildirim yükümlülükleri ve denetim elemanlarına engel olma. Cezalar asgari ücrete endeksli olduğundan tutarları yıllara göre değişir; sınavda önemli olan hangi fiile hangi ölçüde ceza verildiğidir.

Sigortalı işe giriş bildirgesi – 4/1-(a) (2.1.1)

Kanunun 8 inci maddesine göre işe giriş bildirgesi sigortalılık başlangıcından önce verilir; inşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde en geç çalışmaya başlatıldığı gün; ilk defa işyeri bildirgesi verilecek işyerlerinde ilk sigortalı çalıştırmadan itibaren bir ay içinde başlayanlar için bir ayın dolduğu tarihe kadar verilebilir. Cezalar (102/1-a):

• Süre geçtikten sonra kendiliğinden verilirse her sigortalı için asgari ücret tutarında,
• Verilmediği mahkeme kararı, denetim tespiti veya kamu kurumlarından alınan bilgilerden anlaşılırsa her sigortalı için asgari ücretin iki katı,
• İşyeri esas alınarak bu tespitlerden itibaren bir yıl içinde tekrarında her sigortalı için asgari ücretin beş katı.

e-Sigorta ile göndermekle yükümlü olan işveren bildirgeyi süresinde ama kâğıt ortamında verirse de (a)-1 cezası uygulanır. 2008 Ekim öncesi fiillerde TCK md. 7 gereği lehe olan kanun uygulanır.

Cezada indirimler

• 102 nci maddenin ikinci fıkrası: Mahkeme kararı, denetim veya kamu kurumu belgesine dayananlar hariç, bildirge süre geçtikten sonra kendiliğinden 30 gün içinde verilir ve ceza tebligatı izleyen 15 gün içinde ödenirse ceza dörtte bir oranında uygulanır.
• 102 nci maddenin beşinci fıkrası: İtiraz veya dava yoluna gitmeden tebliğden itibaren 15 gün içinde peşin ödemede cezanın dörtte üçü tahsil edilir.

4/1-(b) sigortalılarının bildirimi (2.1.2)

Vergi daireleri, esnaf ve sanatkâr sicil müdürlükleri, ticaret sicil müdürlükleri ve il/ilçe mülki amirlikleri (muhtarlar) başlangıcı 15 gün, ziraat odaları ve Türkiye Jokey Kulübü bir ay içinde bildirir. Vergi mükelleflerinde süre, yoklamadan itibaren iki ayı aşmamak kaydıyla mükellefiyetin tekemmül ettiği tarihten başlar. Süresinde bildirmeyen kuruma 102/1-(g) uyarınca her sigortalı için bir aylık asgari ücret tutarında ceza uygulanır. Şirket yetkilileri ve ortakların kendileri için açık hüküm bulunmadığından ceza uygulanmaz.

İşten ayrılış bildirgesi (2.2)

4/1-(a) sigortalısının ayrılışı on gün içinde bildirilir. Geç bildirimde 102/1-(j) uyarınca her sigortalı için asgari ücretin onda biri ceza uygulanır; ancak bir takvim ayındaki toplam ceza, defter ibraz etmeme cezasını aşamaz: bilanço esasında 12 kat, diğer defterlerde 6 kat, defter tutmayanlarda 3 kat asgari ücret. Hükümlü/tutuklu, stajyer, harp malulü ve sözleşmesiz ülkeye götürülen işçiler için geç ayrılış bildirgesine ceza uygulanmaz. 4/1-(b) sigortalılarının sona ermesi ilgili kurumlarca on gün içinde bildirilir. Geçici 20 sandıkları iştirakçilerin giriş ve çıkışlarını on gün içinde bildirir; gecikmede (j) bendi uygulanır.

GSS giriş bildirgesi (2.4)

Stajyer avukatları staja başlamadan itibaren bir ay içinde bildirmeyen Türkiye Barolar Birliğine her sigortalı için asgari ücret tutarında ceza uygulanır.