Kontrol, fenni mesuliyet ve ceza hükümleri

Şartların tespiti ve kontrolü (md. 16)

167 sayılı Kanuna göre arama, kullanma, ıslah ve tadil ameliyelerinin şartları, kuyuların açılmasında fen elemanlarına tanınacak hak, yetki ve sorumluluklar ile bu hususların kontrolü, Kanunun 20. maddesinde sözü edilen yönetmelikte belirtilir.

Proje ve fenni mesuliyet (md. 17)

Kanuna göre yeniden yapılacak veya tadil ve ıslah edilecek her türlü yeraltı suyu tesisinin etüt, proje ve aplikasyonları, yetkili elemanlarca yapılan tasdikli bir proje ve mesuliyete dayanır. Ancak satıh alüvyonları içinde açılan ve derinliği 8. madde gereğince ilan edilen haddi aşmayan kuyular bu hükmün dışındadır.

Ceza hükümleri (md. 18)

Kanundaki yükümlülükleri yerine getirmeyenler, fiil başka kanunlara göre suç oluşturmadığı takdirde bu madde uyarınca idari para cezası ile cezalandırılır:

• (a) Belge almadan 8. maddedeki işleri yapanlar ile kasten yanlış bilgi verenler idari para cezası alır. Ceza verilmekle birlikte kuyunun açılıp işletilmesinde DSİ bir mahzur görmezse sahibine gerekli belge verilir; aksi hâlde kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır.
• (b) Kullanma belgesi (md. 10) ve ıslah-tadil belgesi (md. 11) hükümlerine aykırı hareket edenler, faaliyetler sırasında konulan şartlara uymayanlar, başvuru formlarında istenen bilgileri vermeyenler ve 8. maddenin son fıkrasındaki bilgi verme mecburiyetine uymayanlar daha düşük sınırlı idari para cezası alır; ayrıca kuyu kapatılarak masrafı açtırandan alınır.
• Kanundaki idari para cezaları mahallî mülki amir tarafından verilir.

İstisnalar (md. 19)

Maden mevzuatına göre maden sayılan sular ile ilgili kanunlara tabi içmeye ve yıkanmaya mahsus şifalı maden suları bu Kanun hükümlerinden istisna edilmiştir. Ancak bu sular için de 8. maddenin son fıkrası (DSİ istediğinde bilgi verme yükümlülüğü) saklıdır.

Yönetmelikler (md. 20)

Kanunda belirtilen yönetmelikler, münhasıran Bakanlıkça düzenleneceği öngörülenler hariç, Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulur. Komşu hakkı (md. 6) ile şartların kontrolü (md. 16) bu yönetmeliklerle ayrıntılandırılır.

Geçiş hükmü: ölçüm sistemleri (Geçici 3)

Değişiklikten önce kullanma belgesi almış olanlardan sanayi amaçlı kuyulara ölçüm sistemi bir yıl içinde kurulur; kurmayanların belgesi iptal edilerek kuyusu kapatılır.

Sınavda dikkat

• Belgesiz kuyuda ceza + DSİ mahzur görmezse belge verilir, görürse kuyu kapatılır.
• Cezayı veren: mahallî mülki amir (DSİ değil).
• Fenni mesuliyet istisnası: satıh alüvyonlarında, ilan edilen derinliği aşmayan kuyular.
• Şifalı maden suları istisnadır, ama bilgi verme yükümlülüğü sürer.