Kamu malları, değer bahası ve yol fazlaları

Ormanlarda tarla açma yasağı (2644 md. 16)

Özel kanunlarında izin verilenler dışında Devlete, belediyelere ve köylere ait orman, koru ve baltalıklardan tarla açılamaz ve hususi bina yapılamaz. Kişilere ait ormanlarda dahi ilgili bakanlıktan (metinde: ait olduğu vekâlet) izin alınmadıkça tarla açılamaz.

Değer baha (md. 17-20)

• Değer baha, bilirkişilere (erbabı vukuf) takdir ettirilir; ikinci derecede tasdiki, belediyelerce seçilecek iki kişinin de katılımıyla mahalli idare heyetlerine aittir.
• Kanundaki vergi kıymetleri, metinde anılan eski bina ve arazi vergisi kanunlarına göre vergiye matrah olan kıymettir (bu kanunların yerini bugün Emlak Vergisi Kanunu almıştır; sınav açısından önemli olan kavramdır).
• Değer bahalar eşit taksitlerle beş yıl içinde vergiyle birlikte kamu alacağı usulüyle tahsil edilir.
• İki yıla ait taksit ödenince taşınmaz sahibi adına tescil edilir; kalan taksitler için taşınmaz ipotekli olur.
• Kanunun yayımından önce işlemi bitip tahakkuk ettirilmiş değer bahalar da aynı şekilde taksitle tahsil edilir (md. 20).

Kapanmış yollar ve yol fazlaları (md. 21)

• Köy ve belediye sınırları içinde kapanmış yollar ile yol fazlaları köy veya belediye adına tescil olunur.
• 2019'da eklenen fıkraya göre Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü kullanımındaki kadastral yollar Hazine adına tescil olunur.
• Md. 22 mülgadır.

İlmühaber ve tapu komisyonu (md. 23)

İlmühaber alınması gereken işlemlerde belediye veya ihtiyar meclisi ilmühaberi tasdikten kaçınırsa bu kaçınmanın sebeplerini şerh ile açıklamak zorundadır; açıklayamazsa hakkında kanuni takibat yapılır. Tapu idareleri yaptıkları incelemede sebeplerin kanuni olmadığını anlarsa işi tapu komisyonuna verir. Komisyon da sebeplerin kanuni olmadığına karar verirse işlem yapılır; aksine karar verirse tapu idaresi ilgiliyi (1515 sayılı Kanun kapsamı dışındaki hâllerde) mahkemeye gönderir. İlçe (kaza) tapu komisyonlarının kararlarına karşı ilgililer il (vilayet) tapu komisyonlarına itiraz edebilir.

Mezarlıklar ve köy orta malları (md. 24-25)

• Köylerdeki metruk ve kimsesiz mezarlıklar ile vakfa ait umumi mezarlıklar köyün tüzel kişiliği adına tescil olunur.
• Belediye ve iskân mevzuatındaki istisnalar dışında kalan mera, baltalık gibi köy orta malı sayılan yerlerin tescili ve alım satım şekilleri için özel hükümler konulacağı öngörülmüştür.

Sınavda dikkat

• Devlet, belediye ve köy ormanlarında tarla açma ve özel bina yapma yasağı vardır; özel kanunla izin verilenler istisnadır.
• Değer baha: 5 yıl eşit taksit; 2 yıllık taksit ödenince tescil + kalan için ipotek.
• Kapanmış yol ve yol fazlası: köy veya belediye; güvenlik birimlerinin kullandığı kadastral yollar: Hazine.
• Metruk köy mezarlığı: köy tüzel kişiliği.