Tescilde yetkili merciler, doldurma ve kurutma yerleri

Tescilde yetkili temsilciler (2644 md. 1)

Taşınmazların tescilinde taşınmaz:

• Devlete aitse bulunduğu yerdeki en büyük mal memuru,
• Hususi idareye (il özel idaresi) aitse vali,
• Evkafa (vakıflara) aitse evkaf müdürü veya memuru,
• Belediyeye aitse belediye reisi (bugünkü adıyla belediye başkanı),
• Köye aitse muhtar,
• Özel kanunla kurulmuş diğer tüzel kişilere aitse kanuni temsilcileri yetkilidir.

Tüzel kişiler ve yabancı kuruluşlar (md. 2-4)

Tüzel kişilerin tapu işlerinde, taşınmaz tasarrufuna izinli olduklarına ve temsilcinin yetkisine dair belgeyi merkez veya şubenin bulunduğu yerin en büyük mülkiye amirinden almaları zorunludur; ticaret şirketleri bu belgeyi ticaret sicil memurundan alır. Varlığı Hükûmetçe tanınmış yabancılara ait dinî, ilmî, hayrî kuruluşların ferman ve hükûmet kararlarına dayanarak sahiplendikleri taşınmazlar, belgelerin sınırını aşmamak ve Hükûmetin izni alınmak şartıyla kuruluşun tüzel kişiliği adına tescil edilebilir. Madenlerin tescilinde belgelerin tasdiki aranır (md. 4; metindeki İktisat Vekâleti bugün mevcut değildir). Md. 5, 6 ve 7 mülgadır.

Denizden doldurma (md. 8-12)

• Denizden doldurulacak yer için o yerin en büyük mal memurundan izin alınır; belediye sınırı içindeyse belediyenin, limanı ilgilendiriyorsa liman idaresinin, müstahkem mevki olan yerde kumandanlığın muvafakatı alınır. İzin 3 yıl süreyle verilir.
• İzinle doldurulan yer belgeler üzerine değer baha aranmaksızın dolduran adına tescil edilir. Üç yıl içinde makbul özür olmadan doldurmayı bitirmeyenin eli çektirilir.
• İzinsiz doldurulan yerin tescilinde sakınca görülmezse doldurulmuş hâlindeki değer bahasının onda biri alınarak dolduran adına tescil edilir.
• Med-cezir veya birikintilerle (teressübat) dolmuş kıyı yerlerinin satışında sakınca yoksa bitişik taşınmaz sahibi tebligattan itibaren iki yıl içinde takdir edilecek değer baha ile alma hakkına sahiptir; alan kişinin rıhtım inşası hakkı vardır.
• Sahipli taşınmazın önü veya bitişiği doldurulmak istenirse sahibinden başkasına izin verilemez. Sahibince izinsiz doldurulan yer, kıymetinin onda biri alınarak asıl mülkle birleştirilerek tescil olunur. Kamu idarelerinin sağlık, sosyal veya ekonomik sebeplerle yapacağı doldurmada sahiplere süre verilir; süresinde doldurmazlarsa hakları düşer.
• Doldurma bitmeden taşınmaz devredilir veya ayni hakla sınırlanırsa, aksine sözleşme yoksa işlem doldurulan yere de uygulanır (md. 12).
• Devlet, il ve belediyelerce yapılan liman, dalgakıran inşaatı ile temizleme ve taramadan doğan araziler özel kanunlarına tabidir (md. 13).

Göl, nehir ve bataklıklar (md. 14-15)

Md. 8-12 hükümleri bataklık olmayan göl ve nehir kenarlarında da uygulanır; ancak nehir yatağını ve akıntıyı bozmayacağına ve zarar vermeyeceğine dair fenni rapor aranır. Başlı başına tasarruf edilebilen metruk sahipsiz yerler bitişik taşınmaz sahibine teklif edilir; bir yıl içinde talip olmazsa başkalarına satılır. Sahipli arazideki bataklık sağlık sebebiyle kurutulmak gerektiğinde verilecek sürede sahibi kurutmazsa Devlet veya il kurutur; masrafa katılanın arazisi kendisine verilir, katılmayanın arazisi kurutanın mülkü olur ve sahibine bataklık hâlindeki gerçek karşılığı ödenir.

Sınavda dikkat

• Devlet malında tescile yetkili: en büyük mal memuru; il özel idaresi: vali; köy: muhtar.
• Ticaret şirketi yetki belgesini ticaret sicil memurundan, diğer tüzel kişiler en büyük mülkiye amirinden alır.
• Doldurma izni 3 yıl; izinli doldurmada değer baha aranmaz, izinsizde onda biri alınır.
• Kıyı dolgusunda bitişik malikin öncelik süresi iki yıl, metruk yerde bir yıl.