Yayın hizmeti ilkeleri ve ticari iletişim

Yayın hizmeti ilkeleri (md. 8)

Medya hizmet sağlayıcılar yayınlarını kamusal sorumluluk anlayışıyla sunar. Başlıca ilkeler: Devletin varlığı, bağımsızlığı ve bölünmez bütünlüğüne, Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı olmamak (a); ırk, dil, din, cinsiyet, sınıf, bölge ve mezhep farkı gözeterek kin ve düşmanlığa tahrik etmemek (b); terörü övmemek (d); millî ve manevi değerlere, genel ahlaka ve ailenin korunması ilkesine aykırı olmamak (f); suçu övmemek (g); çocuklara ve güçsüzlere karşı istismar içermemek (ğ); alkol, tütün, uyuşturucu ve kumarı özendirmemek (h); tarafsızlık ve doğruluk; yargı kararı kesinleşmeden kimseyi suçlu ilan etmemek (i); siyasi partiler hakkında tek yönlü olmamak (k); müstehcen olmamak (n); bilgi iletişim araçları yoluyla yarışma veya lotarya içermemek, ikramiye vermemek (ö); anket ve kamuoyu yoklamalarını noter nezaretinde yapmak (p); fal ve batıl inançla istismar etmemek (r); toplumsal cinsiyet eşitliğine ters düşmemek (s); şiddeti özendirmemek (ş); terör eylemini terörün amacına hizmet edecek şekilde sunmamak (t).

• Haberde abartılı ses ve görüntüye, doğal ses dışında efekt ve müziğe yer verilemez; arşiv/canlandırma görüntüler ve ajans kaynakları belirtilir.
• Çocuk ve gençlerin gelişimine zarar verebilecek programlar, onların izleyebileceği saatlerde koruyucu sembol kullanılsa dahi yayınlanamaz.
• Arkadaş bulma programları, mevzuata aykırı sağlık beyanlı ürün satışı ve sohbet/eş bulma hatlarının tanıtımı yasaktır.

Ticari iletişimde genel esaslar (md. 9)

• Yayının diğer unsurlarından görsel ve işitsel olarak kolayca ayırt edilebilir olmalı; bilinçaltı teknikleri kullanılamaz; gizli ticari iletişime izin verilmez.
• Haber bülteni ve haber programlarını düzenli olarak sunan kişilerin görüntü veya seslerine ticari iletişimde yer verilemez.
• Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen gıdaların ticari iletişimine çocuk programlarıyla birlikte yer verilemez; ticari iletişimin ses seviyesi diğer bölümlerle aynı olmalıdır.

Reklam ve tele-alışveriş (md. 10)

• Tele-alışveriş hariç reklamların oranı, bir saat başından diğerine kadarki yayının %20'sini aşamaz. Program desteklemesi, kendi program tanıtımları ve ürün yerleştirme bu orana dâhil değildir; program tanıtımları ise %5'i aşamaz.
• Tele-alışveriş yayını kesintisiz en az 15 dakika yapılabilir; günde toplam 1 saati aşamaz.
• Ücretsiz ve Üst Kurulca tavsiye edilen kamu hizmeti duyuruları reklam süresine dâhil edilmez.
• Sinema/TV filmleri, haber bültenleri ve çocuk programları, planlanan süresi 30 dakikadan fazlaysa, her 30 dakika için bir kez reklamla kesilebilir.
• Dinî tören yayını içine hiçbir şekilde reklam konulamaz.

Belirli ürünler, destekleme, ürün yerleştirme (md. 11-13)

• Alkol ve tütün ürünleri için hiçbir şekilde ticari iletişim yapılamaz; reçeteye tabi ilaç ve tedavilerin ticari iletişimi yasaktır; ilaçlar ve tıbbi tedaviler için tele-alışveriş yapılamaz.
• Program desteklemesi programın başında, reklam kuşaklarına giriş-çıkışta ve sonunda belirtilir; haber bülteni ve dinî tören yayınlarında destekleme yasaktır; ticari iletişimi yasak ürün üreticileri destekleyici olamaz.
• Ürün yerleştirme yalnızca sinema ve televizyon filmleri, diziler, spor ve genel eğlence programlarında yapılabilir; haber bültenleri, çocuk programları ve dinî programlarda yapılamaz; izleyici başta, sonda ve reklam arası sonrası bilgilendirilir.

Sınavda dikkat

• %20 reklam – %5 tanıtım – 15 dakika/1 saat tele-alışveriş – 30 dakikada bir kesme.
• Destekleme yasağı: haber bülteni + dinî tören; ürün yerleştirme yasağı: haber bülteni + çocuk + dinî programlar.
• Anketler noter nezaretinde yapılır.