Cezalar

İdari para cezaları (md. 26)

4925 sayılı Kanuna aykırılıklar idari para cezası ile yaptırıma bağlanmıştır. Ceza tutarları 2025 değişikliğiyle (7546 sayılı Kanun) yeniden belirlenmiş olup her bent için alt ve üst sınır gösterilir. Cezayı gerektiren başlıca fiiller:

• Yetki belgesi almadan veya belge kapsamına uygun olmayan faaliyette bulunmak; taşıtı yetki belgesine kaydettirmeden kullanmak,
• Tehlikeli yükte ayrıca izin almamak, taşıma hizmetinden kaçınmak, başka taşımacının faaliyetini engellemek,
• Biletsiz veya senetsiz taşıma, taşımacı yükümlülüklerine aykırılık,
• Acente ve komisyoncuların taşıma yasağına (md. 10) aykırılığı,
• Ücret ve zaman tarifesi düzenlememek, uymamak veya tarifeleri görülebilecek şekilde bulundurmamak,
• Yabancı plakalı taşıtların Türkiye'de iki nokta arasında taşıma yapması veya yetkisiz, izinsiz ya da usulsüz belgeyle taşıma yapması (ceza taşıt sahibine veya şoförüne verilir),
• Sınır kapısı yasaklarına (md. 14) aykırılık, terminal ve ara durak dışında yolcu indirip bindirme,
• Mesleki yeterlilik belgesi olmadan faaliyet göstermek veya taşıt kullanmak,
• Denetim yetkililerine bilgi ve belgeleri ibraz etmemek.

Tekrar ve mükerrer ceza kuralları

• Bazı bentlerde (a, b, f, h ve l) ceza verilenler hakkında 48 saat geçmeden; (k) bendinde (işletmecinin mesleki yeterlilik belgesizliği) 3 ay geçmeden aynı kabahat için ikinci bir ceza verilmez.
• (b), (c), (ç), (f), (g), (h) ve (k) bentlerindeki cezalar, fiilin tebliğinden itibaren aynı takvim yılı içinde üçüncü ve müteakip tekrarında bir kat artırılarak verilir.
• Cezaların usul ve esasları Bakanlıkça hazırlanıp Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelikle düzenlenir.

Ödeme ve yabancı plakalı taşıtlar

• İdari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
• Yabancı plakalı taşıtlara verilen cezalar, sürücünün tabiiyetine bakılmaksızın tebligat şartı aranmaksızın sürücü bilgilendirilerek tahsil edilir; ceza tahsil edilmeden taşıtın ülkeyi terk etmesine izin verilmez. Uluslararası sözleşme hükümleri saklıdır.

Ceza uygulaması (md. 27)

İdari para cezalarını uygulamaya yetkili olanlar:

• Bakanın yetkilendirdiği Bakanlık personeli,
• Trafik polisi ve zabıtası,
• Trafik polisinin görev alanı dışındaki yerlerde rütbeli jandarma personeli,
• Sınır kapılarında gümrük muhafaza ve gümrük muayene memurları ile amirleri,
• Terminallerde görevli belediye zabıtası.

Uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklindeki idari müeyyidelerin hangi hâllerde uygulanacağı yönetmelikle düzenlenir. İdari para cezası bu müeyyidelerin uygulanmasına engel değildir.

Not: 28, 29 ve 30. maddeler mülgadır. Kanun metnindeki “Ulaştırma Bakanı” bugün Ulaştırma ve Altyapı Bakanıdır.

Sınavda dikkat

• Ödeme süresi tebliğden itibaren bir aydır.
• Yabancı plakalıda tebligat şartı yoktur; ceza ödenmeden çıkış yok.
• Rütbeli jandarma yalnız trafik polisinin görev alanı dışında yetkilidir.
• Para cezası ile uyarma, geçici durdurma ve iptal birlikte uygulanabilir.