Taşımada Genel Kurallar

Genel kural (md. 4)

Taşımalar; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirilir.

Yetki belgesi zorunluluğu (md. 5)

• Taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur.
• Yetki belgesi için işletmecinin mesleki saygınlık, mali yeterlilik ve mesleki yeterliliğe sahip olması gerekir. Ticari araçlarda çalışan şoförlerin sürücü mesleki yeterlilik belgesi alması zorunludur.
• Taşımacılara yetki belgesinden ayrı olarak taşıtların nitelik ve sayısını gösteren taşıt belgesi ile taşıt belgesinde kayıtlı her taşıt için taşıtta bulunması gereken taşıt kartı verilir.
• Bakanlık işletmeci sayısı, kapasite, güvenlik gibi nedenlerle yetki belgesi verilmesinde sınırlama getirebilir.
• Tehlikeli yük taşıyanlar yetki belgesinden ayrı olarak ilgili mercilerden ayrıca izin almakla yükümlüdür.
• Taşımacılar kabul edilebilir neden olmaksızın veya zorunlu hâller dışında taşıma yapmaktan kaçınamaz; herkesin hizmetten yararlanmasını sağlar. Taşımalar diğer taşımacılar veya üçüncü kişilerce engellenemez.

Taşımacının sorumluluğu ve yükümlülüğü (md. 6-7)

• Yolcu taşımaları biletsiz veya taşıma sözleşmesiz, eşya taşımaları taşıma senetsiz yapılamaz.
• Taşımacı, acentesinin acentelik sıfatıyla yaptığı işlemlerden müteselsilen sorumludur; yolcu ve eşyanın güvenlik içinde taşınmasından sorumludur.
• Taşımacı taşıt kartı ve sorumluluk sigortası olmayan taşıtları trafiğe çıkarmamak, güzergâha göre yeterli şoför bulundurmak zorundadır.
• Beklenmeyen sebeplerle taşıma belirsiz bir beklemeyi gerektirir veya bekleme varış noktasına kadar gerekli zamanın bir katından fazla olursa taşımacı imkân varsa başka güzergâhtan taşımayı tamamlar; yoksa yolcuyu güzergâh üzerinde dilediği yere götürür veya hareket noktasına geri getirir. Bu hâllerde taşımacı ek ödeme talep edemez.
• Taşımacılar altışar aylık süreyle yılda en az iki kez şoförlerinin ceza puanı durumunu Emniyet Genel Müdürlüğünden öğrenmek zorundadır.

Gönderen, acente ve diğerleri (md. 8-10)

• Gönderen eşyanın bilgilerini tam ve doğru bildirir; yanlış bildirimden doğan sorumluluk gönderene aittir. Taşımacı ihbar veya şüphe hâlinde eşyayı yetkililer huzurunda kontrol ettirebilir.
• Acente ve komisyoncular taşımacıyla müştereken ve müteselsilen sorumludur. Nakliyat ambarı ve kargo işletmecileri eşyayı teslim aldıkları andan teslim edinceye kadar sorumludur.
• Acente ve komisyoncular taşımacı yetki belgesi olmadan kendi nam ve hesaplarına taşıma yapamaz. Yolcu taşımacılığında komisyonculuk yapılamaz.

Ücret ve zaman tarifeleri (md. 11)

• Ücret tarifeleri yetki belgesi sahiplerince hazırlanır ve Bakanlığa bildirilir.
• Zaman tarifeleri ise Bakanlıkça onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
• Aşırı ücret veya rekabetin bozulması hâlinde taban ve tavan ücretleri Bakanlıkça tespit edilebilir.
• Ücret tarifeleri gidiş ve dönüşte aynı düzenlenir; değişik fiyat tarifesi uygulanamaz.

Sınavda dikkat

• Ücret tarifesi: bildirim; zaman tarifesi: onay.
• Ceza puanı sorgusu yılda en az iki kez, Emniyet Genel Müdürlüğünden.
• Yolcu taşımacılığında komisyonculuk yasaktır; eşyada müvekkil hesabına yapılır.
• Tehlikeli yükte yetki belgesine ek olarak ayrı izin gerekir.