Vakıf Malları ve Faaliyetleri

Mal edinme ve değiştirme (md. 12)

• Genel Müdürlüğe ve mazbut vakıflara ait akar mal ve hakların daha yararlılarıyla değiştirilmesine, paraya çevrilmesine Meclis yetkilidir.
• Mülhak, cemaat, esnaf ve yeni vakıflarda başlangıçta özgülenen mal ve haklar, haklı sebep varsa Denetim Makamının görüşü alınarak mahkeme kararıyla; sonradan edinilenler ise bağımsız ekspertiz raporuna dayalı olarak vakıf yetkili organının kararıyla değiştirilebilir.
• Edinilen veya değiştirilen taşınmazlar tapuya tescilden itibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğe bildirilir.
• Kurucularının çoğunluğu yabancı uyruklu vakıfların taşınmaz edinmesine Tapu Kanununun 35. maddesi uygulanır.

Tescil, amaç değişikliği, hayrat (md. 13-16)

• Vakfiye şartlarının yerine getirilmesine imkân kalmazsa, vakfedenin iradesine aykırı olmamak kaydıyla şartları değiştirmeye ve parasal değerleri güncellemeye Meclis yetkilidir (md. 14).
• Hayrat taşınmazlar haczedilemez, rehnedilemez; mülkiyet ve irtifak hakkı için kazandırıcı zamanaşımı işlemez (md. 15). Kullanılamayanlar Meclis kararıyla dönüştürülebilir; aynı vakıf içinde bedel ödenmez.
• Mazbut hayratlar onarım ve restorasyon karşılığı kamu kurumlarına, benzer amaçlı vakıflara veya kamu yararına çalışan derneklere tahsis edilebilir. Tahsis edilen taşınmaz ticari faaliyette kullanılamaz; aykırılıkta mülki amirlikçe tahliye edilir (md. 16).

Mukataa, icareteyn ve taviz (md. 17-19)

• Taviz bedeli: işlem tarihindeki emlak vergisi değerinin yüzde onu. Ortaklığın giderilmesi veya cebri icrada satış bedeli, kamulaştırmada kamulaştırma bedeli esas alınır. Bedel ödenmedikçe temliki tasarruf tescil edilmez (md. 18).
• Ödeme: tebligattan itibaren altmış gün içinde peşin, eşdeğer taşınmazla takas ya da yarısı peşin, kalanı bir yılda beş eşit taksit; taksitte birinci derece ve sırada ipotek konur. Ödenmezse 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir (md. 19).

Kiralama (md. 20)

• Genel Müdürlük ve mazbut vakıf taşınmazlarında kira süresi azami beş yıl; Bakan onayıyla on yıla kadar. Onarım/inşa karşılığında Genel Müdür onayıyla yirmi, Meclis kararıyla kırk dokuz yıla kadar.
• Tarımsal faaliyet karşılığında Genel Müdür onayıyla yirmi yıla kadar.
• Kira devrinde yeni bedel mevcut bedelden düşük olamaz.
• Uzun süreli yatırım kiralamalarında işletme döneminin başında üç aylık kira tutarında teminat alınır.
• Üç aylık kira ödenmezse on beş gün içinde ihtarname; tebliğden itibaren otuz gün içinde ödenmezse sözleşme feshedilmiş sayılır ve mülki amirlikçe en geç on beş gün içinde tahliye edilir.

Diğer hükümler (md. 21-27)

• Okul, hastane veya spor alanında kalan taşınmazlar plan tasdikinden itibaren iki yıl içinde kamulaştırılmazsa Genel Müdürlükçe özel okul, hastane veya spor tesisi olarak değerlendirilebilir (md. 22).
• Vakıf malları üzerinde zilyetlik yoluyla kazanım uygulanmaz (md. 23).
• Kiralanan/tahsisli taşınmazlar yangın, hırsızlık ve doğal afetlere karşı kullananlarca Genel Müdürlük adına sigortalanır (md. 24).
• Vakıflar Genel Müdürlüğe bilgi vererek iktisadi işletme ve şirket kurabilir; gelirler vakfın amacı dışında kullanılamaz. Genel Müdürlük Cumhurbaşkanı kararıyla şirket kurabilir (md. 26).
• Sona eren yeni vakfın artan malları senede göre, hüküm yoksa mahkeme kararıyla benzer amaçlı vakfa; dağıtılan vakfınkiler Genel Müdürlüğe geçer (md. 27).

Sınavda dikkat

• Başlangıçta özgülenen mal = mahkeme kararı; sonradan edinilen mal = vakıf organı kararı.
• Kira süreleri: 5 (olağan) - 10 (Bakan) - 20 (Genel Müdür) - 49 (Meclis).
• Taviz bedeli yüzde on; peşin ödeme altmış gün.
• Sona eren ile dağıtılan yeni vakfın mallarının gideceği yer farklıdır.