Kanunun Amacı, Kapsamı ve Tanımlar

Amaç (md. 1) ve kapsam (md. 2)

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumları ile üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personele ilişkin esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.

Kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve ilgili faaliyet ve esasları kapsar. Millî Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına bağlı yükseköğretim kurumlarıyla ilgili özel kanun hükümleri saklıdır.

Temel tanımlar (md. 3)

• Yükseköğretim: Millî eğitim sistemi içinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarıyılı kapsayan her kademedeki eğitim-öğretimin tümü.
• Üst kuruluşlar: Yükseköğretim Kurulu ve Üniversitelerarası Kurul.
• Yükseköğretim kurumları: Üniversite ile yüksek teknoloji enstitüleri ve bunların fakülte, enstitü, yüksekokul, konservatuvar, araştırma ve uygulama merkezleri, bağlı meslek yüksekokulları ile vakıflarca kazanç amacı gütmeden kurulan bağımsız meslek yüksekokulları.
• Yüksek teknoloji enstitüsü: Özellikle teknoloji alanlarında yüksek düzeyde araştırma, eğitim-öğretim, üretim, yayın ve danışmanlık yapan, kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip kurum.
• Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri birimlerden oluşan kurum.
• Fakülte: Kendisine birimler bağlanabilen kurum. Enstitü: Benzer ve ilgili bilim dallarında lisansüstü eğitim yapan kurum. Yüksekokul: Belirli bir mesleğe yönelik eğitime ağırlık veren kurum. Konservatuvar: Müzik ve sahne sanatlarında sanatçı yetiştiren kurum.
• Meslek yüksekokulu: Yılda iki veya üç dönem olmak üzere iki yıllık eğitim veren, önlisans derecesi veren kurum.
• Bölüm: Birbirine yakın anabilim ve anasanat dallarından oluşan birim. Ortak dersler için rektörlüğe bağlı bölümler de kurulabilir.

Öğretim elemanları

• Öğretim elemanları: öğretim üyeleri, öğretim görevlileri ve araştırma görevlileri.
• Öğretim üyeleri: profesör, doçent ve doktor öğretim üyeleri.
• Profesör: en yüksek akademik unvan. Doçent: doçentlik unvanını Üniversitelerarası Kurul verir. Doktor öğretim üyesi: doktora, tıpta-diş hekimliğinde-eczacılıkta-veteriner hekimlikte uzmanlık veya sanatta yeterlik kazanmış kişi.
• Öğretim görevlisi: dersleri vermek, uygulama yapmak veya yaptırmakla yükümlü öğretim elemanı.

Öğretim kademeleri ve türleri

• Önlisans: en az iki yıllık; Lisans: en az sekiz yarıyıl.
• Doktora: lisansa dayalı en az altı, yüksek lisansa dayalı en az dört yarıyıl. Sanatta yeterlik: doktora düzeyinde; lisansa dayalı en az altı, yüksek lisansa dayalı en az dört yarıyıl.
• Eğitim türleri: örgün, açık, dışarıdan (ekstern) ve yaygın. Örgünde devam zorunludur; açık eğitim radyo, televizyon ve eğitim araçlarıyla yapılır; eksternde devam zorunluluğu yoktur, yalnız sınavlara katılma zorunluluğu vardır.
• Doktora sonrası araştırma: doktora, uzmanlık veya sanatta yeterlik sonrasındaki yedi yıl içinde, bir yükseköğretim kurumunda azami üç yıl süreyle yapılan araştırma.

Sınavda dikkat

• Üst kuruluşlar yalnız YÖK ve ÜAK'tır; rektörlük üst kuruluş değildir.
• Yükseköğretim en az 4, lisans en az 8 yarıyıl.
• Meslek yüksekokulu önlisans verir; yüksekokul belirli bir mesleğe yöneliktir.
• Doçentlik unvanını ÜAK verir.