Üst Kuruluşlar

Yükseköğretim Kurulu (md. 6)

YÖK, tüm yükseköğretimi düzenleyen ve kurumların faaliyetlerine yön veren, Kanunla verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip bir kuruluştur. YÖK'e Yükseköğretim Denetleme Kurulu ile planlama, araştırma, bütçe, yatırım ve koordinasyon birimleri bağlıdır.

Oluşum: toplam yirmi bir üye

• Cumhurbaşkanınca, rektörlük ve öğretim üyeliğinde başarılı profesörlere öncelik verilerek seçilen yedi,
• Cumhurbaşkanınca, temayüz etmiş üst düzey Devlet görevlileri veya emeklileri arasından seçilen yedi,
• Üniversitelerarası Kurulca, Kurul üyesi olmayan profesörlerden seçilip Cumhurbaşkanınca atanan yedi üye.

ÜAK'ın seçtikleri bir ay içinde atanmazsa ve yeni seçim iki hafta içinde yapılmazsa Cumhurbaşkanı doğrudan atar. Kamu görevlisi üyelerin kurumlarıyla ilişkisi devam eder.

Organlar

• Organlar: Genel Kurul, Başkan ve Yürütme Kurulu.
• Genel Kurul her yarıyılda en az üç defa toplanır; Başkanın çağrısı veya üyelerin en az üçte birinin yazılı isteğiyle olağanüstü toplanır.
• Cumhurbaşkanı, üyeler arasından dört yıl süreyle Başkan seçer. Başkan Kurulu temsil eder.
• Yürütme Kurulu Başkan dâhil dokuz kişidir: iki başkanvekilinden biri Başkanca, diğeri Genel Kurulca seçilir; kalan altı üyenin dördü Cumhurbaşkanınca doğrudan seçilenler, ikisi ÜAK kaynaklı üyeler arasından Genel Kurulca seçilir.
• Toplantı nisabı: Genel Kurul ondört, Yürütme Kurulu altı. Kararlar katılanların oy çokluğuyla alınır; eşitlikte Başkanın oyu iki sayılır.
• Genel Kurul; planlama, yönetmelik hazırlama ve bütçe onayı gibi görevler dışındakileri Yürütme Kuruluna devredebilir.
• Yürütme Kurulu üyeleri sürekli görev yapar; izinler hariç bir yılda bir ay hizmete devam etmeyen üye görevden ayrılmış sayılır.
• Asli görevleriyle ilişkisi kesilmeyenler hariç üyeler yaş haddine tabi değildir.

YÖK'ün görevleri (md. 7)

Kısa ve uzun vadeli planlar; kurumlar arası koordinasyon; yaz, gece ve ikili öğretim gibi tedbirler; bölüm, anabilim dalı, uygulama ve araştırma merkezi, konservatuvar ve meslek yüksekokulu açma-kapatma kararları; öğrenime ara verme; ihtisaslaşma; ÜAK'ın görüşüyle asgari ders saatleri ve yatay-dikey geçiş esasları; öğretim üyesi kadrolarının dengeli tespiti; faaliyet raporlarının değerlendirilmesi; kontenjan ve öğrenci seçme esasları; rektörlerin disiplin işlemlerini kovuşturmak; bilimsel millî komiteler; vakıf yükseköğretim kurumlarını gözetmek ve denetlemek; yurt dışı diplomaların denkliğini tespit etmek.

Yükseköğretim Denetleme Kurulu (md. 8-9)

• YÖK adına üniversiteleri, birimlerini ve öğretim elemanlarını denetleyen, YÖK'e bağlı kuruluştur.
• Üyeler: profesörler ve bakanlık merkez teşkilatında en az on yıl müfettiş veya denetçi olarak çalışanlar arasından onbeş; Yargıtay, Danıştay ve Sayıştayın gösterdiği üçer aday arasından birer; Millî Savunma ve Millî Eğitim Bakanlıklarınca seçilecek birer üye.
• Başkanını YÖK Başkanı atar. Görev süresi üç yıldır; yeniden seçilebilir. Yıllık izin hariç bir yılda toplam üç ay devam etmeyen üye ayrılmış sayılır.
• Kamu kurumları, YÖK Başkanlığının talebiyle müfettiş ve uzman personeli iki yıla kadar Kurulda görevlendirebilir.
• Görevleri: faaliyetlerin amaç ve ilkelere uygunluğunu YÖK adına denetlemek; YÖK Başkanının md. 53'e göre istediği soruşturmaları yapmak.

Üniversitelerarası Kurul (md. 11)

• Rektörler ile her senatonun dört yıl için seçeceği birer profesörden oluşur.
• Rektörler, üniversitelerin Cumhuriyet dönemindeki kuruluş tarihlerine göre sırayla, bir yıl süreyle başkanlık eder.
• Yönetim Kurulu: ÜAK Başkanı ile fen-mühendislik, sağlık ve sosyal bilimlerden üçer, güzel sanatlardan bir üye; toplam on bir. Üyeler bir yıl için seçilir; ayda en az bir toplanır. ÜAK, YÖK'e üye seçmek dışındaki görevlerini Yönetim Kuruluna devredebilir.
• ÜAK yılda en az iki defa toplanır; akademik bir organdır. Doktora esaslarını tespit eder, yurt dışı doktora ve unvanları değerlendirir, jüriler oluşturarak doçentlik unvanı verir.

Sınavda dikkat

• YÖK 21, Yürütme Kurulu 9, ÜAK Yönetim Kurulu 11 üye.
• Nisap: Genel Kurul 14, Yürütme 6.
• YÖK Başkanı 4 yıl; ÜAK başkanlığı 1 yıl; YÖDK üyeliği 3 yıl.