Yükseköğretim Kurumları

Yükseköğretim kurumlarının görevleri (md. 12)

Kurumlar; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayım ve danışmanlık yapar; ülkenin ihtiyaç duyduğu dallarda ve sayıda insangücü yetiştirir; bilim verilerini yayar; örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitimle toplumu özellikle sanayileşme ve tarımda modernleşme alanlarında eğitir; yöresindeki tarım ve sanayinin gelişmesine katkıda bulunur; eğitim teknolojisi üretir ve döner sermaye işletmeleri kurar.

Rektör (md. 13)

• Devlet ve vakıf üniversitelerine rektör Cumhurbaşkanınca atanır; vakıf üniversitelerinde atama mütevelli heyetinin teklifi üzerine yapılır. Rektör üniversitenin tüzel kişiliğini temsil eder.
• Rektörlerin yaş haddi 67'dir; ancak atanmış olanlarda görev süresi bitinceye kadar yaş haddi aranmaz.
• Rektör, aylıklı profesörler arasından, kendi görev süresiyle sınırlı en çok üç rektör yardımcısı seçer (merkezî açıköğretim yapan üniversitelerde gerektiğinde beş).
• Rektör görevi başından iki haftadan fazla uzaklaşırsa YÖK'e bilgi verir; vekâlet altı aydan fazla sürerse yeni rektör atanır.
• Rektör; üniversite kurullarına başkanlık eder, ÜAK'a bilgi verir, bütçe ve kadro ihtiyaçlarını hazırlayıp YÖK'e sunar, personelin görev yerini değiştirebilir, genel gözetim ve denetim yapar; birinci derecede yetkili ve sorumludur.

Senato (md. 14) ve Üniversite Yönetim Kurulu (md. 15)

• Senato: Rektörün başkanlığında rektör yardımcıları, dekanlar, her fakülteden fakülte kurullarınca üç yıl için seçilen birer öğretim üyesi ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden oluşur. Yılda en az iki defa (yıl başı ve sonu) toplanır. Akademik organdır; üniversite yönetmeliklerini hazırlar (rektör onayıyla Resmî Gazete'de yayımlanır), fahri akademik unvan verir, fakülte kurulu kararlarına itirazları inceler, üniversite yönetim kuruluna üye seçer.
• Üniversite yönetim kurulu: Rektörün başkanlığında dekanlar ile senatoca dört yıl için seçilen üç profesörden oluşur. Rektör yardımcıları oy hakkı olmaksızın katılabilir. İdari faaliyetlerde rektöre yardımcı organdır; fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetim kurulu kararlarına itirazları kesin karara bağlar.

Fakülte organları (md. 16-18)

• Dekan: Rektörün önereceği, üniversite içinden veya dışından üç profesör arasından YÖK'çe üç yıl için seçilir; yeniden atanabilir. En çok iki dekan yardımcısı seçer (açıköğretim fakültesinde dört); yardımcılar en çok üç yıl için atanır. Vekâlet altı aydan fazla sürerse yeni dekan atanır. Dekan rektöre karşı birinci derecede sorumludur.
• Fakülte kurulu: Dekan, bölüm başkanları, bağlı enstitü ve yüksekokul müdürleri ile üç yıl için profesörlerin seçeceği üç, doçentlerin iki, doktor öğretim üyelerinin bir üyeden oluşur; her yarıyıl başında ve sonunda toplanır; akademik organdır.
• Fakülte yönetim kurulu: Dekan başkanlığında fakülte kurulunun üç yıl için seçeceği üç profesör, iki doçent, bir doktor öğretim üyesi; dekanın çağrısıyla toplanır; öğrenci kabulü, ders intibakı ve çıkarılma işlemlerine karar verir.

Enstitü, yüksekokul ve bölüm (md. 19-21)

• Enstitü ve yüksekokul müdürü, üç yıl için dekanın önerisiyle rektörce atanır; rektörlüğe bağlı olanlarda doğrudan rektör atar. Müdürün en çok iki yardımcısı olur. Yönetim kurulu için müdür altı aday gösterir, kurul üç öğretim üyesi seçer.
• Bir fakülte veya yüksekokulda aynı veya benzer nitelikte birden fazla bölüm bulunamaz.
• Bölüm başkanı: aylıklı profesörler, yoksa doçentler, yoksa doktor öğretim üyeleri arasından fakültelerde dekanca üç yıl için atanır; rektörlüğe bağlı yüksekokullarda müdürün önerisiyle rektörce atanır. Altı aydan fazla ayrılmada kalan süre için yenisi atanır.

Sınavda dikkat

• Rektör: Cumhurbaşkanı atar, yaş haddi 67, en çok 3 yardımcı; dekan: YÖK seçer, 3 profesör arasından, 3 yıl.
• Senato ve fakülte kurulu akademik; yönetim kurulları idari organlardır.
• Üniversite yönetim kurulundaki üç profesör dört yıl, senato üyeleri üç yıl için seçilir.