2013/11 sayılı Genelge Başlık 3.4Borçlanmaların iadesi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)

SSİY’nin 66 ncı maddesinin onbirinci fıkrasında yapılan değişiklikle aylık bağlanmamış olması şartıyla bir defaya mahsus borçlanma tutarının tamamı iade edilmekte iken bir defaya mahsus iade kaldırılmış olup, aylık bağlanmamış olması şartıyla borçlanma tutarının tamamı sigortalının talebi halinde faiz uygulanmaksızın her zaman iade edilebilecek, ancak kısmi iade yapılmayacaktır.

Borçlanmaların iadesinde Kanunun yürürlük tarihinden önce veya sonra borçlanmanın yapılmış olmasına bakılmayacaktır. Kanunun yürürlük tarihinden önce borçlanma yapmış olup, 1/10/2008 tarihinden sonra borçlanmanın iadesini talep edenler hakkında bu Genelge hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır.

Borçlandıkları hizmetler dikkate alınarak aylık bağlanmış olanların ödedikleri borçlanma tutarı ile sigortalı tarafından ödenmiş olan borçlanma tutarının sigortalının vefatından sonra hak sahiplerince iadesinin talep edilmesi halinde borçlanma tutarının hak sahiplerine iadesi yapılmayacaktır.

Yönetmelik hükmü gereği sigortalı veya hak sahipleri tarafından yasal süresinde ödenen borçlanma tutarlarının aylık bağlama işleminden önce iade edilmesi için talepte bulunulması halinde; borçlanma iadesinin talep edildiği tarihin tahsis talep tarihinden önce olup olmadığına bakılarak iade işlemine karar verilecektir.

İade işleminden önce sigortalı veya hak sahibinin tahsis talebinde bulunup bulunmadığı araştırılacak, borçlanma iadesi talebinin tahsis talep tarihinden önce olduğunun tespit edilmesi halinde borçlanma tutarı iade edilecek, tahsis talep tarihinden sonraki bir sürede borçlanmanın iade edilmesi için talepte bulunulmuş ise borçlanmanın iadesi yapılmayacaktır. Ancak, iade talebi tahsis talebinden sonra olanlardan tahsis talebinden sarfınazar edenlerin iade işlemleri yapılacaktır.

Kurumumuzca sigortalı veya hak sahiplerinin ilk tahsis talebi aylık bağlama koşullarının oluşmaması dolayısıyla reddedilip tarafına borçlanma yaptırılarak ikinci bir tahsis talebi alınıp aylık bağlama işlemleri gerçekleştirildikten sonra hizmet tespit davası sonucu veya Kurumca tespit edilen hizmet süreleri ile ilk tahsis talebi geçerli sayılanların ilk tahsis talep tarihinden sonra yapmış oldukları borçlanmalar yersiz olduğundan ilgililere iade edilecektir.

Ancak, sigortalılardan borçlanma yapmak suretiyle eksik günlerini tamamlayıp tarafına aylık bağlandıktan sonra, hizmet tespit davası sonucu veya sonradan Kurumca eksik hizmet sürelerinin geriye dönük tespit edilmesi nedeniyle, aylık bağlama işlemlerinde değerlendirilen borçlanmalara ilişkin borçlanma tutarları ilgililere iade edilmeyeceği gibi sigortalıların vefatından önce yapmış olduğu borçlanmalara ilişkin borçlanma tutarları da ölüm aylığı bağlanması için yeterli gün sayısının bulunması sebep gösterilerek hak sahiplerine iade edilmeyecektir.

Borçlanma süreleri ile zorunlu sigortalılık sürelerinin çakıştığının sonradan tespit edilmesi halinde çakışan sürelere ilişkin borçlanma süreleri iptal edilerek ilgililere iade edilmesi sağlanacaktır. Bu şekilde aylık bağlanmış olanlar var ise iptal edilen borçlanma süresi nedeniyle aylık bağlama gün sayısında bir değişiklik olup olmadığı kontrol edilerek sonucuna göre işlem yapılacaktır.

Sigortalıya ait sürelerin (askerlik, doğum vs.) hak sahiplerince Kanunun 41 inci maddesi esaslarına göre borçlanıldıktan sonra ölüm aylığına hak kazanılmaması ya da tahsis talep tarihinden önce olmak şartıyla yapılan borçlanmadan vazgeçilmesi halinde borçlanma tutarı iadesi, borçlanma talebinde bulunan hak sahibine yapılacaktır.

6098 sayılı Kanunun 81 inci maddesinde, hukuka veya ahlaka aykırı bir sonucun gerçekleşmesi amacıyla verilen şeyin geri istenemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda sahte belgelerle yapılan borçlanma süreleri geçerli sayılmayıp ödenen borçlanma tutarı ilgililere iade edilmeyecek, ödenen borçlanma tutarı Kuruma gelir kaydedilecektir. Ancak yanlış veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen borçlanma tutarları faiz uygulanmaksızın ilgililere iade edilecektir.

Diğer taraftan, 1/1/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyetinin Para Birimi Hakkında Kanun gereğince yarım yeni kuruşun altındaki değerler dikkate alınmamaktadır. Bu nedenle, 1/1/2005 tarihinden önce sigortalı veya hak sahiplerince yapılmış olan borçlanma tutarlarının iptal edilmesi sonucunda iptal edilen tutardan altı sıfır atılmak suretiyle TL dönüşümü yapıldıktan sonra ortaya çıkan tutarın yarım yeni kuruş yani 0,005 TL’nın altında kalması halinde 1/1/2005 tarihinden sonra iadesi mümkün olmadığından bu tutarların iadesi yapılmayacaktır.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Sigortalı yahut hak sahiplerinin toptan ödeme talebi nedeniyle iade edilecek borçlanma tutarı, toptan ödemenin yapılacağı ünite tarafından iade edilecektir. Ancak, borçlanma işlemi başka bir ünite tarafından yapılmış ise öncelikle bu üniteden söz konusu borçlanmanın silinmesi talep edilecek, silme işlemi yapıldıktan sonra borçlanmanın iadesi yapılacaktır.

Örnek 1- 30/7/1987 tarihinde 1479 sayılı Kanuna göre kayıt ve tescili yapılan sigortalının sigortalılığı devam ederken 2/12/1987-2/6/1989 tarihleri arasında askerlikte geçen 1 yıl 6 aylık süreye ilişkin borçlanma tutarını 26/11/1999 tarihli talebiyle ödemiştir. Sigortalının dosyasında yapılan inceleme sonucunda sigortalılık süreleri ile askerlikte geçen hizmet sürelerinin çakıştığı anlaşıldığından, sigortalının talebi halinde borçlanma tutarı faiz uygulanmaksızın tarafına iade edilecektir.

Örnek 2- 16/10/2018 tarihinde doğum borçlanması talebinde bulunan sigortalı (A), 22/10/2018 tarihinde 720 gün olarak tebliğ edilen borcu yasal süresinde ödemiştir. Ancak, yapılan incelemede, sigortalının borçlandığı süreler ile (4/a) kapsamında geçen çalışmaların çakıştığı, çakışan süreler düşüldükten sonra sigortalının borçlanabileceği sürenin 497 gün olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda sigortalıdan yersiz olarak tahsil edilen 223 gün karşılığı borçlanma tutarı ilgiliye faizsiz olarak iade edilecek, kalan 497 günlük süre ise hizmet olarak değerlendirilecektir.

Örnek 3- 23/7/2012 tarihinde vefat eden sigortalı (C)’nin ölüm aylığına yetecek kadar prim ödeme gün sayısı bulunmasına rağmen hak sahibi kızı tarafından aylık miktarının artırılabilmesi için müteveffa adına 26/9/2017 tarihinde doğum borçlanması talebinde bulunulduğu, tebliğ edilen borcu yasal süresinde ödendiği ve 18/10/2017 tarihli tahsis talebinde bulunulduğu görülmüştür. Ancak, hak sahibi tarafından tahsis talep tarihinden sonra 15/11/2017 tarihinde ödemiş olduğu borçlanma tutarının tarafına iade edilmesini talep ettiği anlaşılmış ise de iade talebinin tahsis talep tarihinden sonra olması nedeniyle iade talebi kabul edilmeyecektir.

Örnek 4- Örnek 3-’teki hak sahibinin, tahsis talep tarihinden önce yani 10/10/2017 tarihinde iade talebinde bulunması halinde iade talep dilekçesi, tahsis talep tarihinden önce olması nedeniyle ödemiş olduğu borçlanma tutarı faizsiz olarak iade edilecektir.

Örnek 5- Sigortalı (D), 24/12/1996 tarihli dilekçeyle askerlik borçlanması talebinde bulunmuş ve tarafına tebliğ edilen 54.350.000,00 TL borcu yasal süresinde ödemiştir. Ancak, yapılan incelemede, sigortalının askerlik süresi ile (4/b) hizmetlerinin çakıştığı anlaşılmış olup, askerlik borçlanması iptal edilmiştir. Bu durumda, 1/1/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyetinin Para Birimi Hakkında Kanun gereğince iptal edilen tutardan altı sıfır atılmak suretiyle TL dönüşümü yapılarak sigortalıya iade edilecek tutar belirlenecektir.” 3.4.1-Birden fazla yapılan borçlanma taleplerinde herhangi bir borçlanma talebinden vaz geçilerek, iptali istenen borçlanma tutarı için ödenen tutarın iadesinin talep edilmesi (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge)

Kanunun 41 inci maddesine göre borçlanma talebinde bulunarak tarafına tebliğ edilen borçlanma tutarı Kanunda belirtilen süresi içerisinde ödeyerek borçlanma talebi geçerli olan sigortalılardan;

Borçlanma süresinin tek tebligatla yapılması ve ödenmesi halinde borçlanmanın tamamı iade edilecek kısmi iade yapılmayacaktır.

Örnek 1- 11/6/2014 tarihinde 20/5/1962 ve 21/11/1969 tarihinde yaptığı doğumlar için doğum borçlanma talebinde bulunarak tarafına 13/6/2015 tarihinde tebliğ edilen borçlanma tutarını 20/6/2015 tarihinde ödeyen, doğum borçlanması geçerli hale gelen sigortalı (A), 10/8/2016 tarihli talebiyle 21/11/1969-21/11/1971 tarihleri arasındaki borçlanma tutarının iade edilmesini talep etmiştir. Bu durumda sigortalı (A)’nın 11/6/2014 tarihli borçlanma talebi ile iki çocuğu için borçlanma tutarı hesaplanarak tek tebligat ile tebliğ edilmiş olduğundan borçlanma tutarının iadesi yapılmayacaktır.

Örnek 2- 1/9/1986-1/3/1988 tarihleri arasında yaptığı askerlik süresini 22/9/2009 tarihinde tamamını ödeyen borçlanması geçerli hale gelen sigortalı (B), 2/5/2016 tarihinde 100 günlük askerlik süresi borçlanma tutarının iade edilmesini talep etmiştir. Borçlanma tek tebligatla yapıldığından talebi kabul edilmeyecek kısmi iade yapılmayacaktır.

Borçlanma süresinin birden fazla yapılan borçlanma talebi ile ödenmesi halinde her bir tebligat için ayrı ayrı iade işlemi yapılacaktır.

Örnek 3- 15/6/2015 tarihinde bir çocuk için, 9/12/2015 tarihinde ikinci çocuk için doğum borçlanma talebinde bulunarak, birinci çocuk için 16/6/2015 tarihinde, ikinci çocuk için 10/12/2015 tarihinde tebliğ edilen borçlanma tutarını Kanunda belirtilen süre içerisinde ödeyerek doğum borçlanması geçerli hale gelen sigortalı (C), 10/5/2016 tarihli talebiyle 9/12/2015 tarihli doğum borçlanma tutarının iadesi talep etmiştir. Bu durumda sigortalı (C)’ nin 9/12/2015 tarihli talebine istinaden ödemiş olduğu borçlanma tutarının iadesi yapılacaktır.

3.4.2- (4/b) kapsamındaki sigortalıların borçlanma ve ihya tutarlarının şahıs hesabına prim ödemesi olarak aktarılması Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar ile 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan; 1479 sayılı Kanunun ek 19 uncu, Kanunun geçici 17 nci ve geçici 63 üncü maddeleri kapsamında hesaplanan ihya borçlarını süresi içerisinde eksik ödeyenler veya süresi dışında ödedikleri için ihya talepleri geçersiz sayılanların ihya kapsamında ödedikleri tutarlar ilgilinin bu madde kapsamı haricinde başkaca prim borcu bulunmaması ve Kanunun 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasındaki zaman aşımı süresi de dikkate alınmak suretiyle talebi halinde faizsiz olarak iade edilecektir.

Örnek 1- Sigortalı (B) Kanunun geçici 17 nci maddesi kapsamında durdurulan sigortalılık sürelerini ihya etmek için talepte bulunmuş, durdurulan süreler için hesaplanan ihya tutarını süresi içerisinde tam olarak ödemediğinden dolayı ihya talebi geçersiz sayıldığından ihya kapsamında ödenen tutarın iadesi için talepte bulunmuştur. Yapılan inceleme sonucunda Sigortalının Kuruma prim borcu bulunduğu tespit edildiğinden ihya tutarının prim borcunu karşılayacak kadar kısmı bölünerek prim koduna alınarak prim borcuna mahsup edildikten sonra kalan kısmı sigortalıya iade edilecektir.

Kanunun 41 inci madde kapsamında borçlanma talebinde bulunarak Kanunda belirtilen süre içerisinde ödeme yaparak borçlanması geçerli olan veya Kanunda belirtilen süreden sonra ödenmesi sebebiyle borçlanması geçersiz olanların bu kapsamda yapmış olduğu ödemeler prim ve yapılandırma borçlarına ya da Kuruma olan diğer borçlarına mahsup edilmeyerek sigortalının talebi halinde (Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) faizsiz olarak iade edilecektir.

Örnek 2- Sigortalı (A) 20/6/2011 tarihinde askerlik borçlanması talebinde bulunarak tarafına tebliğ edilen borçlanma tutarını 21/6/2011 tarihinde ödeyerek askerlik borçlanma talebi geçerli hale gelmiştir. Sigortalı (A) daha sonradan talepte bulunarak askerlik borçlanması için ödemiş olduğu tutarın 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılandırdığı prim borcunun ödenmeyen taksit tutarlarına sayılması talebinde bulunmuştur. Bu durumda sigortalının talebi reddedilecek askerlik borçlanma tutarı iade edilecek, prim kodunda değerlendirilmesi yapılmayacaktır.

3.5- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ya da (b) bendi kapsamında sigortalı olup 1/10/2008 tarihinden önce (c) bendi statüsündeki hizmetlerini borçlanma talebinde bulunanlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi sigortalıların 1/10/2008 tarihinden önce 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendine tabi hizmetleri arasında geçen ve 41 inci madde kapsamında borçlandırılacak süreleri bu Genelgede yer alan açıklamalar uyarınca borçlanacakları prime esas kazanç (Değişik, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığından sorulduktan sonra SGİM/SGM’ler tarafından yapılacaktır.

Kaynak: 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 07.10.2026