2013/11 sayılı Genelge Başlık 21402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu uyarınca gözaltına alınanların veya tutuklananların borçlanmaları

6111 sayılı Kanunla, Kanuna eklenen geçici 36 ncı madde ile 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu uyarınca kurulan sıkıyönetim mahkemelerinin görev alanına giren suçlar nedeniyle yakalanan veya tutuklananlardan, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yönetime elkoyduğu 12 Eylül 1980 tarihinden itibaren haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilenlerin, gözaltında veya tutuklulukta geçen süreleri için kendilerinin ya da hak sahiplerinin bu durumlarını belgeleyerek 25/8/2011 tarihine kadar Kuruma talepte bulunmaları kaydıyla borçlandırılacaktır. Gözaltında veya tutuklulukta geçen süreler talep tarihinde 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının % 32’si üzerinden hesaplanacaktır. Borç tutarı gözaltına alınmaları veya tutuklanmalarından dolayı dava açıp tazminat alanlar için borcun tebliğ tarihinden itibaren altı ay içerisinde kendilerince veya hak sahiplerince, tazminat almamış olanlar için ise Hazinece ödenmesi suretiyle borçlandırılacaktır. Bu şekilde borçlanılan süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilecektir.

(Ek, 11/12/2014 tarihli ve 2014/32 sayılı Genelge) 5510 sayılı Kanunun geçici 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan “…bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde talepte bulunması kaydıyla…” ibaresi, Anayasa Mahkemesi’nin 9/5/2014 tarihli ve 28995 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 29/1/2014 tarihli ve 2013/126 Esas, 2014/17 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.

Anayasanın 153 üncü maddesine göre Anayasa Mahkemesi kararları kesin hüküm ifade etmekte, kanun hükümleri iptal kararlarının Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkmakta ve iptal kararları geriye yürümemektedir.

Bu itibarla, 9/5/2014 tarihinden itibaren Kanunun geçici 36 ncı maddesinin birinci fıkrası kapsamında ünitelere müracaat eden sigortalı ve hak sahiplerinin borçlanma işlemleri, müracaat süresi şartı aranmadan yapılacaktır.

Gözaltına alınmaları veya tutuklanmalarından dolayı tazminat almamış sigortalıların borçlanma tutarı karşılığı Kurumumuzca Hazineden isteneceğinden, tazminat almadığına dair belgeye istinaden bu sigortalıların borçlanma işlemlerinin yürütüldüğü “sgkintra HİZMET BORÇLANMALARI” programındaki “1402 sayılı Kanun Borçlanması” menüsünden “Tazminat almamış” seçeneğinin işaretlenmesi yeterli sayılacak, bu belgeler ayrıca (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına gönderilmeyecektir.

1402 sayılı Kanuna göre sıkıyönetim uygulaması 26/12/1978 tarihinden itibaren başlamış en son 19/7/1987 tarihinde kaldırılmış olup, haklarında kovuşturmaya yer olmadığına (takipsizlik kararı verilenler) veya beraatlerine karar verilenlerin gözaltında veya tutuklulukta geçen süreleri borçlandırılabilecektir.

Kendi sigortalıklarından dolayı 25/2/2011 tarihine kadar sosyal güvenlik kanunlarına göre gelir veya aylık bağlananlar, bu kapsamdaki sürelerin tamamı herhangi bir şekilde hizmet olarak değerlendirilmiş olanlar ile 12/9/1980 tarihinden önce haklarında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına karar verilenlerin bu süreleri borçlandırılmayacaktır.

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi sigortalılıkları devam ederken 1402 sayılı Kanuna göre gözaltına alındığı veya tutuklandığı tarihte ya da daha sonraki bir tarihte sigortalılığı sona erenler geçici 36 ncı madde kapsamında borçlanma yapabilecekleri gibi Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine göre de borçlanma yapabileceklerdir. Borçlanma talebinde bulunan sigortalıların durumları incelendikten sonra 41 inci maddenin birinci fıkrasının (f) bendi kapsamında veya geçici 36 ncı madde kapsamında borçlanma şartlarını taşımaları halinde sigortalılar bilgilendirilecek ve tercihinin yer aldığı yeni talebi doğrultusunda ilk dilekçesinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih esas alınarak borçlanma işlemi sonuçlandırılacaktır.

1402 sayılı Kanun kapsamında gözaltına alınan veya tutuklananlardan daha sonra Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında sigortalı sayılanlar ile 5434 sayılı Kanuna tabi görevinden ayrıldıktan sonra açıkta iken gözaltına alınan veya tutuklananların borçlanma süreleri Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılık olarak değerlendirilecektir.

1402 sayılı Kanuna göre yapılacak borçlanmalarda Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında sigortalılığı olmayanların borçlanma gün sayıları Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında değerlendirildiğinden, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi sandıklarda çalışması bulunup 1402 sayılı Kanun kapsamında borçlanılacak süresi bulunanlar da Kuruma müracaat ederek Kanunun geçici 36 ncı maddesi hükmünden yararlandırılacaklardır.

Sigortalıların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi borçlanma müracaatları SGİM/SGM’lere yapılacaktır.

Örnek 1- 506 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken 3/7/1982 tarihinde 1402 sayılı Kanun gereğince tutuklanan ve 5/7/1982 tarihinde işten ayrılan sigortalı 22/5/2011 tarihinde 3/7/1982- 8/3/1983 tarihleri arasındaki süreyi 1402 sayılı Kanun kapsamında borçlanmak için Kuruma müracaat etmiştir. Yapılan incelemede sigortalının haksız tutuklanması nedeniyle tazminat almadığı anlaşılmış olup, 506 sayılı Kanuna tabi hizmeti ile çakışmayan 6/7/1982-8/3/1983 tarihlerini borçlanacak, bu süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılık olarak değerlendirilip, borçlanılan süreler sigortalının toplam gün sayısına ilave edilecektir.

Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının 6/7/1982-8/3/1983 tarihleri arasını 41 inci maddenin birinci fıkrasının (f) bendine göre borçlanmayı talep etmesi halinde, bu defa borçlanılan sürelere ilişkin tutarın tebliğ tarihinden itibaren bir aylık süre içinde sigortalı tarafından ödenmesi istenecek, bu süreler sigortalılık süresi ve gün sayısı olarak dikkate alınacak, sigortalılık statüsü borçlanmaya müracaat ettiği tarihteki statüye göre belirlenecektir.

Örnek 3- 27/12/1980-6/5/1981 tarihleri arasında 1402 sayılı Kanun gereğince gözaltına alınan, 15/1/1988 tarihinde 5434 sayılı Kanun kapsamında göreve başlayan ve halen görevine devam eden sigortalının 22/4/2011 tarihli talebi üzerine tutuklulukta geçen süresi Kanunun geçici 36 ncı maddesinin birinci fıkrasına göre borçlandırılacak, bu süreler 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilecektir.

Örnek 4- 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken 6/5/1981 tarihinde görevinden ayrılan ve açıkta iken 8/7/1981 tarihinde tutuklanan sigortalının 10/5/2011 tarihli talebi üzerine 8/7/1981-5/10/1981 tarihleri arasında tutuklulukta geçen süresi Kanunun geçici 36 ncı maddesinin birinci fıkrasına göre borçlandırılacak, bu süreler 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilecektir.

Örnek 5- 4/2/1992 tarihinde 506 sayılı Kanuna tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı 1402 sayılı Kanun kapsamında tutuklulukta geçen 24/1/1981-18/8/1982 tarihleri arasındaki süresini borçlanmak için 4/5/2011 tarihinde müracaat etmiş, yapılan incelemede tazminat aldığı anlaşılmış olup, 24/1/1981-18/8/1992 tarihleri arasındaki borçlanma tutarı 24/5/2011 tarihinde sigortalıya tebliğ edilmiştir. Borçlanma tutarının 24/11/2011 tarihine kadar ödenmesi halinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilecektir.

Örnek 6- 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı 5/5/1975 tarihinde başlayan sigortalı 1402 sayılı Kanun kapsamında tutuklulukta geçen 19/6/1980-26/5/1982 tarihleri arasındaki süresini borçlanmak için 17/6/2011 tarihinde müracaat etmiş, yapılan incelemede 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının 21/11/1981 tarihinde sona erdiği anlaşılmış olduğundan sigortalı 22/11/1981-26/5/1982 tarihleri arasındaki süreyi Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında borçlanabilecektir.

Kaynak: 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 07.10.2026