2013/11 sayılı Genelge Başlık 3.1Muafiyete istinaden tarım sigortalılığının sona ermesi

Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi hükmünce; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi sigortalılar yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olması halinde (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) ( Kanunun geçici 16 ncı maddesi gereğince bu oran 2008 yılı için % 15, 2009 yılı için % 16, 2010 yılı için % 17, 2011 yılı için % 18, 2012 yılı için % 19, 2013 yılı için %20, 2014 yılı için %21, 2015 yılı için %22, 2016 yılı için %23, 2017 yılı için %24, 2018 yılı için %25, 2019 yılı için %26, 2020 yılı için %27, 2021 yılı için %28, 2022 yılı için % 29, 2023 yılı için %30 olarak uygulanır) ziraat odalarından, ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları “Sigortalılık Muafiyet Belgesi” ile sigortalılıklarını sona erdirebilmektedirler.

(Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) Birden fazla ziraat odası üyelik kaydı bulunanların muafiyete istinaden terk işlemlerinin yapılabilmesi için üyesi bulunduğu ziraat odalarından ayrı ayrı muafiyet belgesi alınması gerekmektedir.

SSİY’nin “Sigortalılığın sona ermesi ve bildirim yükümlülüğü” başlıklı 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (k) bendinde; “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi olanlardan ziraat odalarından, ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları muafiyet belgesi ile belgeleyerek on gün içinde Kuruma intikal ettirilenlerin sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten, bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise belgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren, Kurumca ziraat odalarından veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alınan kayıtlardan re’sen tescili yapılanların Kurumca sigortalılık tescillerinin tebliğ edildiği tarihten itibaren on gün içerisinde ziraat odalarından veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları ve re’sen tescil tarihinden geriye doğru en fazla 1 yıla ilişkin olmak üzere muafiyet belgesi ile belgelemeleri ve belgenin düzenlenme tarihinden itibaren 1 ay içerisinde Kuruma ibraz etmeleri halinde muafiyetin başlangıç tarihi itibariyle sona erer, bu tarih sigortalılarca… on gün içinde Kuruma bildirilir …” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm gereğince, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi sigortalılıkları kendi bildirimleri ile başlatılanlar ile Kurumca re’sen tescil edilenlerin sigortalılıklarının sona erdirilmesinde aşağıdaki şekilde işlem yapılacaktır.

3.1.1-Talepleri ile tarım sigortalılığı başlatılanların muafiyete istinaden sigortalılığının sona erdirilmesi Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi sigortalıların “Sigortalılık Muafiyet Belgesi” ile tarım sigortalılıklarının sona erdirilmesinde belgenin düzenlendiği tarihten itibaren on gün içinde Kuruma intikal ettirilmesi halinde tarım sigortalılığı belgenin düzenlendiği, bu süreyi geçirenlerin ise belgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren sigortalılıkları sona erdirilecektir.

Örnek 1- Tarımsal faaliyeti nedeniyle 7/6/2010 tarihi itibariyle ziraat odasına kayıt olan sigortalı, 15/6/2010 tarihinde Kuruma müracaat etmiş, tarım sigortalılığı Kurumca 7/6/2010 tarihinden itibaren başlatılmıştır. Sigortalının tarımsal kazancının aylık prime esas kazancın alt sınırının altında olması nedeniyle 25/7/2010 tarihinde ziraat odasına düzenlettirdiği sigortalılık muafiyet belgesi belgesini 2/8/2010 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal ettirmesi halinde 25/7/2010 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.

Örnek 2- 1/11/2010 tarihi itibariyle ziraat odasına kayıt olan ve aynı gün Kuruma müracaat ederek tarım sigortalılığı başlatılan sigortalı, 3/12/2010 tarihinde ziraat odasından aldığı belgeyi 20/12/2010 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal ettirdiğinden 20/12/2010 tarihinden itibaren sigortalılığı sona erdirilecektir.

3.1.2- Re’sen tescil ile tarım sigortalılığı başlatılanların muafiyete istinaden sigortalılığının sona erdirilmesi SSİY’nin yürürlüğe girdiği 12/5/2010 tarihi itibariyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında bulunanlardan Kurumca re’sen tescilleri yapılarak sigortalılıkları başlatılanların, tescillerinin tebliğ edildiği tarihten itibaren on gün içinde, re’sen tescil tarihinden geriye doğru en fazla bir yıla ilişkin olmak üzere alacakları “Sigortalılık Muafiyet Belgesi” ni düzenleme tarihinden itibaren bir ay içinde Kuruma intikal ettirmeleri halinde muafiyetin başlangıç tarihi itibariyle sigortalılıkları sona erdirilecektir.

Örnek 1- 1/10/2008 tarihinde ziraat odasında kayıt olması nedeniyle 25/7/2010 tarihinden itibaren Kurumca re’sen tescili yapılarak sigortalılığı başlatılan ve 20/9/2010 tarihinde sigortalılığının başlatıldığı tebliğ edilen sigortalının 27/9/2010 tarihinde ziraat odasınca düzenlenen sigortalılık muafiyet belgesini 15/10/2010 tarihinde Kuruma intikal ettirmesi nedeniyle 25/7/2010 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.

Örnek 2- 12/8/2009 tarihi itibariyle ziraat odasına kayıt olması nedeniyle 11/8/2010 tarihinde 12/8/2009 tarihinden itibaren Kurumca re’sen tescili yapılan ve sigortalılığının başlatıldığı 16/8/2010 tarihinde tarafına tebliğ edilen sigortalı, 26/10/2010 tarihinde düzenlettirdiği sigortalılık muafiyet belgesini 22/11/2010 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal ettirdiğinden, sigortalılığı 22/11/2010 tarihinde sona erdirilecektir.

3.1.3- 1/10/2008-12/5/2010 tarihleri arasında muafiyet kapsamında olanlara üç aylık ek süre verilmesi SSİY’nin “2926 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 8 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında; “Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, Kurumca ziraat odalarından veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alınan kayıtlardan 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 4 numaralı alt bendine göre resen tescili yapılanların, ziraat odalarından veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları ve resen tescil tarihinden geriye doğru en fazla bir yıla ilişkin olmak üzere sigortalılık muafiyet belgesi ile belgelemeleri ve bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren üç ay içerisinde Kuruma ibraz etmeleri halinde muafiyetin başlangıç tarihi itibariyle sigortalılıkları sona erdirilir.” hükmü yer almaktadır.

Söz konusu hüküm gereğince 1/10/2008 tarihi ile 12/5/2010 tarihleri arasında tarım sigortalısı olarak re’sen tescili yapılanlardan, 12/5/2010 tarihinden önce muafiyet dışındaki nedenlerle tarım sigortalılığı sona erenler ile bunlardan tarım sigortalılığı halen devam edenlerin 12/8/2010 tarihine kadar “Sigortalılık Muafiyet Belgesi” ile bu durumlarını belgelemeleri halinde re’sen tescillerinin yapıldığı tarihten geriye doğru en fazla bir yıla ilişkin olmak üzere, sigortalılıkları muafiyet başlama tarihinden itibaren sona erdirilecektir. Tarım sigortalılığı 12/5/2010 tarihinden önce muafiyet nedeniyle sona erenlerin ise 12/8/2010 tarihine kadar yazılı talepte bulunması halinde tarım sigortalılıkları hakkında aynı şekilde işlem yapılacaktır.

Örnek 1- 1/10/2008 tarihinde re’sen tescili yapılarak sigortalılığı başlatılan sigortalı 15/12/2008 tarihinde düzenlettirdiği sigortalılık muafiyet belgesini 19/12/2008 tarihinde Kuruma intikal ettirmiş olup, 15/12/2008 tarihi itibariyle sigortalılığı sona ermiştir. Sigortalının 16/7/2010 tarihinde müracaat ederek, sigortalılığının 1/10/2008 tarihi itibariyle sona erdirilmesi için yazılı talepte bulunması halinde 1/10/2008 tarihinden itibaren sonra erdirilecektir.

Örnek 2- Tarım ilçe müdürlüğü kaydına istinaden 28/12/2008 tarihinde Kuruma bildirimi yapılarak 1/10/2008 tarihi itibariyle re’sen sigortalılığı başlatılan ve 31/12/2008 tarihinde aldığı muafiyet belgesini aynı gün Kuruma veren sigortalının, 31/12/2008 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilmiş, 28/7/2010 tarihinde yeniden yazılı talepte bulunması halinde 1/10/2008 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.

Örnek 3- 1/9/2009 tarihinde tarım il/ilçe müdürlüğünde kaydının başlaması nedeniyle 27/9/2009 tarihinde re’sen tescil edilerek 1/9/2009 tarihi itibariyle sigortalılığı başlatılan ve 12/8/2010 tarihine kadar muafiyet kapsamında olduğunu belgeleyen sigortalının 1/9/2009 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.

Örnek 4- 2/4/2008 tarihinde ziraat odasına kayıt edilen ve ziraat odasının 28/11/2009 tarihindeki bildirimine istinaden 28/11/2009 tarihinde tarım sigortalılığı re’sen başlatılan sigortalının, 14/2/2010 tarihinde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışması nedeniyle sigortalılığı sona ermiştir. Bu sigortalının 3/6/2010 tarihinde ziraat odasınca düzenlenen sigortalılık muafiyet belgesi ile müracaat etmesi halinde 28/11/2009 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.

Örnek 5- 1/10/2008 tarihinden önce tarım ilçe müdürlüğünde kayıtlı olması nedeniyle 13/3/2009 tarihinde 1/10/2008 tarihi itibariyle re’sen sigortalılığı başlatılan ve halen devam eden sigortalının 3/7/2010 tarihinde sigortalılık muafiyet belgesi ile müracaat etmesi halinde 1/10/2008 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı sona erdirilecektir.

SSİY’nin mülga 2926 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçici 8 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan “ ….bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren üç ay içerisinde” ibaresi “31/3/2011 tarihine kadar” şeklinde değiştirilerek 12/8/2010 tarihinde dolan süre 31/3/2011 tarihine kadar uzatılmış ve buna ilişkin değişiklik 28/10/2010 tarihli ve 27743 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

3.1.4- 15/7/2025 tarihinden önce ziraat odaları tarafından bildirimi yapıldığı halde süresi içerisinde tescil edilmeyen kayıtlar hakkında yapılacak işlemler (Değişik 2/9/2025 sayılı ve 2025/15 sayılı Genelge)

Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında bulunanların bildirimlerinin en geç bir ay içinde kanunla kurulu meslek kuruluşları tarafından yapılacağı ve Kurumun bu bildirimlerden itibaren bir ay içinde tescili yapılan kişilere, sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin başladığını bildireceği, hüküm altına alınmıştır.

Ziraat odaları tarafından Kurumumuza sigortalılık bildirimi yapılmış olmasına rağmen tescili yapılmayan kişilerin veya hak sahiplerinin talepleri halinde; bu kayıtların Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında toplu alınan kayıtlar arasında bulunması durumunda tescil işlemleri yapılacak, Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında toplu alınan kayıtlar arasında bulunmayanlar hakkında ise Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından bu kayıtların usulüne uygun ziraat odası üyelik kaydı olduğunun tespiti halinde tescil işlemleri yapılacaktır.

Örnek 1- 1/11/2010 tarihli ziraat odası kaydı 20/11/2010 tarihinde Kurumumuza bildirilen sigortalı (A)'nın bu kayda ilişkin tescil işlemi yapılmamıştır. Bu kaydın ayrıca Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında toplu alınan kayıtlar arasında da yer aldığı tespit edilmiştir.

Bu durumda sigortalı (A)'nın 20/11/2010 tarihinde intikal eden ziraat odası kaydına istinaden sigortalılık tescilinin yapılmasına yönelik talebinin olması durumunda 1/11/2010 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında tescili yapılarak sigortalılık süreleri ziraat odası kayıtlarına göre düzenlenecektir.

Örnek 2- 15/3/2010 tarihinde ziraat odasına kayıt olan ve 16/11/2012 tarihinde Kurumumuza bildirimi yapılan sigortalı (B)'nin bu kayda ilişkin tescil işlemi yapılmamıştır. Bu kaydın ayrıca Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında toplu alınan kayıtlar arasında da yer aldığı tespit edilmiştir. Bu durumda sigortalı (B)'nin 16/11/2012 tarihinde intikal eden ziraat odası kaydına istinaden sigortalılık tescilinin yapılmasına yönelik talebinin olması durumunda 16/11/2012 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında tescili yapılarak sigortalılık süreleri ziraat odası kayıtlarına göre düzenlenecektir.

Örnek 3- 1/8/2009 tarihinde ziraat odasına kayıt olan ve 3/8/2009 tarihinde Kurumumuza bildirimi yapılan sigortalı (C)'nin Kanunun geçici 107 nci maddesi kapsamında toplu alınan kayıtlar arasında 1/8/2009 tarihinde başlayan ve halen devam eden oda kaydının bulunduğu ancak 3/8/2009 tarihinde Kurumumuza intikal eden kayda istinaden zamanında tescil işleminin yapılmadığı anlaşılmıştır. Sigortalı (C)'nin 15/7/2025 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalılığı başlatılmıştır.

Sigortalının 25/7/2025 tarihinde "Sigortalılık Muafiyet Belgesi"ni Kuruma intikal ettirmesi halinde sigortalılığı 15/7/2025 tarihi itibarıyla sona erdirilecektir. Bu sigortalının daha sonra Kurumumuza intikal eden 1/8/2009 tarihli ziraat odası kaydına istinaden sigortalılık tescilinin yapılmasına yönelik bir talebinin olması durumunda 1/8/2009 tarihinde tescili başlatılarak sigortalılık süreleri 15/7/2025 tarihine kadar oluşturulacaktır.

Kaynak: 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 07.10.2026