2013/11 sayılı Genelge Başlık 3Gelir vergisinden muaf kadın sigortalılar

Kanunun geçici 16 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında 1/10/2008 tarihinden geçerli olmak üzere yapılan düzenlemeyle 193 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi ile evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, kırpıntı deriden üretilen mamuller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın, (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) 7162 sayılı Kanunla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin (6) numaralı alt bendinde yapılan değişiklikle de 30/1/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere veya yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarı, ilgili yıl için geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarından fazla olmamak üzere, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satanlardan bu ürünleri, pazar takibi suretiyle satılması ile ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satanlardan herhangi bir işverene tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yaptıklarını vergi dairelerinden alacakları yazılar ile tespit ettiren kadın isteğe bağlı sigortalılar, primlerini Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen ve 2008 yılında prime esas günlük kazanç alt sınırının 15 katından başlamak ve her yıl birer puan artırmak suretiyle ödeyebileceklerdir. Bu oran 2023 ve sonraki yıllarda 30 olarak sabit kalacaktır.

Bu düzenleme ile 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlara göre sigortalı/iştirakçi olarak 1/10/2008 tarihinden önce ya da sonra kayıt ve tescili yapılan kadın sigortalılar istemeleri durumunda vergiden muaf işleri 1/10/2008 tarihinden önce veya sonra yaptıkları araştırılmayacak, 193 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen vergiden muaf işleri yaptıklarını ilgili vergi dairelerinden alacakları yazılarla belgelemeleri halinde, isteğe bağlı sigortalılıkları talep tarihini takip eden günden itibaren başlatılacaktır. Ancak, bu yazılardan sigortalının vergiden muaf işleri yaptıklarının tespit edilememesi halinde talepler doğrudan Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarına intikal ettirilerek sigortalının vergiden muaf iş yapıp yapmadığı düzenlenecek rapora göre de belirlenebilecektir.

1/10/2008 tarihi öncesi tescili olmadığı veya 1/10/2008 tarihi öncesi tescili olmakla birlikte vergiden muaf işleri 1/10/2008 tarihinden önce yapmadıkları için geçici 16 ncı madde uygulaması talepleri reddedilerek isteğe bağlı sigorta primleri 30 gün karşılığı tahsil edilen sigortalıların ilk müracaat tarihi itibariyle haklarında geçici 16 ncı madde uygulaması yönünde talepte bulunmaları halinde tescil tarihi itibariyle geçici 16 ncı madde hükümleri uygulanacaktır.

Ancak, Kanunun yürürlük tarihinin 1/10/2008 olması nedeniyle isteğe bağlı sigorta tescilleri bu tarih öncesine götürülmeyecektir.

1/10/2008 tarihi öncesi tescili olmadığı veya 1/10/2008 tarihi öncesi tescili olmakla birlikte vergiden muaf işleri 1/10/2008 tarihinden önce yapmadıkları için geçici 16 ncı madde uygulamasından yararlanamayacaklarının tespit edilmesi nedeniyle isteğe bağlı sigortalılık talebinden vazgeçenlerden, 6111 sayılı Kanunla yapılan değişiklik uyarınca sigortalılık şartlarını kazananların sigortalılıkları ise yeniden sigortalılık talebinde bulunmaları halinde talepte bulundukları tarihi takip eden günden başlatılacaktır.

Geçici 16 ncı madde uygulaması işlemleri (Değişik, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) “GÜVENCE” programından “TESCİL İŞLEMLERİ” menüsü içinde yer alan “Vergiden Muaf İsteğe Bağlı Sigortalı” alanı seçilerek yapılacaktır.

Yapılan işlem sonucunda çıkacak fazla prim ödemesi sigortalının talebi halinde iade veya sigortalılık süresi içerisinde doğacak borçlara mahsup edilecektir.

Örnek 1- 13/3/2011 tarihinde isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunan ve aynı tarih itibariyle vergiden muaf işleri yaptığını belgeleyen kadın isteğe bağlı sigortalı tescil tarihi itibariyle geçici 16 ncı madde hükümlerinden yararlandırılacaktır.

Örnek 2- 15/4/2011 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığı başlayan ancak 12/5/2011 tarihinde vergiden muaf işleri yaptığını belgeleyerek madde hükmünden yararlanmak için talepte bulunan kadın isteğe bağlı sigortalı 13/5/2011 tarihi itibariyle geçici 16 ncı madde hükümlerinden yararlandırılacaktır.

Örnek 3- 3/7/2009 tarihinde vergiden muaf iş yaptığını belgeleyerek isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunan ancak, 1/10/2008 tarihinden önce tescili olmadığı gerekçesi ile geçici 16 ncı madde hükümlerinden yararlanma talebi reddedilerek isteğe bağlı sigorta primleri 30 gün karşılığı tahsil edilen sigortalının yeniden talebi halinde hakkında “Vergiden Muaf İsteğe Bağlı Sigortalı” alanı seçilerek 3/7/2009 olan tescil tarihi itibariyle geçici 16 ncı madde hükümleri uygulanacaktır.

Örnek 4- 13/7/2010 tarihinde vergiden muaf iş yaptığını belgeleyerek isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunan ancak, 1/10/2008 tarihinden önce tescili olmadığı gerekçesi ile geçici 16 ncı madde hükümlerinden yararlanma talebi reddedilmesi nedeniyle sigortalılık talebinden vazgeçen ve isteğe bağlı sigortalılığı tescil tarihi itibariyle sona erdirilen sigortalının 3/5/2011 tarihinde yeniden talepte bulunması halinde, isteğe bağlı sigortalılığı 4/5/2011 tarihinden itibaren başlatılarak geçici 16 ncı madde hükümlerinden yararlandırılacaktır.

(Ek, 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) Kanunun geçici 16 ncı maddesine göre primlerini ödemek için gelir vergisinden muaf olduğuna dair alınan “Esnaf Vergi Muafiyet Belgesinde” geçerlilik tarihinin belirtilmiş olması halinde, bu sigortalılar belgede kayıtlı geçerlilik tarihinin yazıldığı ayın sonuna kadar ilgili yıl için belirlenmiş gün sayısı üzerinden primlerini ödeyecek, geçerlilik süresinin sona erdiği ayı izleyen aybaşından itibaren primlerini 30 gün üzerinden ödemeye devam edeceklerdir.

(Mülga, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge)

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 27/7/2012 tarihli ve 28366 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 283 Seri Numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğinin “2.4. Esnaf vergi muafiyet belgesi” başlıklı maddesine göre esnaf vergi muafiyeti belgesi düzenlendiği tarihten itibaren üç yıl için geçerli olup, bu sürenin sonunda vergi dairelerine başvurularak yeni belge alınması halinde muaflığın devam edeceği açıklanmıştır.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Buna göre, “GÜVENCE” programından “TESCİL İŞLEMLERİ” başlığı altında yer alan “MUAF EV KADINI” menüsüne girilerek, sigortalının muafiyet başlangıç ve bitiş tarihinin kullanıcı tarafından girilmesi halinde, ilgili yıl için belirlenmiş gün sayısı üzerinden primlerin tahakkuk edilmesi sağlanmıştır.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Bu sebeple, Kanunun yürürlüğe girdiği 1/10/2008 tarihinden itibaren alınan “Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi’nde kadın isteğe bağlı sigortalının muafiyet geçerlilik süresi belirtilmiş ise, muafiyet başlangıç ve bitiş tarihleri sisteme giriş yapılarak işlemleri sonuçlandırılacaktır.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 1- Sigortalılığı 17/11/2010 tarihinde başlatılan kadın sigortalının, bağlı bulunduğu vergi dairesinden 19/11/2010 tarihinde almış olduğu muafiyet belgesinde muafiyet kapsamına girdiği tarihin 19/11/2010, çıkış tarihinin ise 19/11/2013 olduğu görülmüştür. Bu durumda “GÜVENCE” programından “TESCİL İŞLEMLERİ” başlığı altında yer alan “MUAF EV KADINI” menüsüne sigortalının muafiyet başlangıç tarihinin 20/11/2010, bitiş tarihinin ise 19/11/2013 olarak girilmesi gerekmektedir.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 27/7/2012 tarihli tebliğde; alınan “Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi” nin üç yıl geçerli olabileceği belirtilmiş olup, 27/7/2012 tarihi (dahil) itibariyle süresiz muafiyet belgesi verilemeyeceğinden, bu tarih itibariyle kadın isteğe bağlı sigortalılar tarafından ilgili vergi dairesinden alınan muafiyet belgelerinde geçerlilik tarihi belirtilmeyenlerin, geçerlilik süresinin üç yılla sınırlandırılarak işlem yapılacaktır.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 2- Sigortalılığı 13/11/2016 tarihinde başlatılan kadın sigortalının, bağlı bulunduğu vergi dairesinden 13/11/2016 tarihinde almış olduğu muafiyet belgesini 15/11/2016 tarihinde Kuruma intikal ettirmiş, ancak almış olduğu muafiyet belgesinde muafiyetin bitiş tarihi belirtilmemiştir. Bu durumda “GÜVENCE” programından “TESCİL İŞLEMLERİ” başlığı altında yer alan “MUAF EV KADINI” menüsüne sigortalının muafiyet başlangıç tarihinin 16/11/2016, bitiş tarihinin ise 13/11/2019 olarak girilmesi gerekmektedir.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 27/7/2012 tarihinden önce, ilgili vergi dairesi tarafından düzenlenen “Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi”nde geçerlilik süresi belirtilmeyenlerden veya vergi dairelerinden alacakları yazılardan vergiden muaf işleri yaptıklarının tespit edilememesi nedeniyle Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca vergiden muaf işi yaptığı belirlenenlerden primlerini ilgili yıl için belirlenmiş gün sayısı üzerinden ödemeye devam eden isteğe bağlı kadın sigortalılar için “GÜVENCE” programından “TESCİL İŞLEMLERİ” başlığı altında yer alan “MUAF EV KADINI” menüsüne sadece sigortalının muafiyet başlangıç tarihi girilecektir.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 3- Sigortalılığı 12/11/2010 tarihinde başlatılan kadın sigortalının, bağlı bulunduğu vergi dairesinden 17/11/2010 tarihinde almış olduğu muafiyet belgesini 3/1/2011 tarihinde Kuruma intikal ettirmiş, ancak almış olduğu muafiyet belgesinde muafiyetin bitiş tarihi belirtilmemiştir. Bu durumda “MUAF EV KADINI” menüsünde yer alan muafiyet başlangıç tarihi alanına 4/1/2011 tarihi girilecek, bitiş tarihi boş bırakılacaktır.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 4- Sigortalılığı 12/5/2012 tarihinde başlatılan kadın sigortalının, bağlı bulunduğu vergi dairesinden 17/6/2012 tarihinde almış olduğu muafiyet belgesini 3/8/2012 tarihinde Kuruma intikal ettirmiş, ancak almış olduğu muafiyet belgesinde muafiyetin bitiş tarihi belirtilmemiştir. Bu durumda sigortalı muafiyet belgesini 27/7/2012 tarihli tebliğden önce aldığından “GÜVENCE” programından “TESCİL İŞLEMLERİ” başlığı altında yer alan “MUAF EV KADINI” menüsünde yer alan muafiyet başlangıç tarihi alınanına 4/8/2012 tarihi girilecek, bitiş tarihi boş bırakılacaktır.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 5- Sigortalılığı 18/11/2010 tarihinde başlatılan kadın sigortalının, vergi dairesinden almış olduğu yazıdan vergiden muaf işi yaptığının tespit edilememesi üzerine yapılan denetim sonucu 13/1/2011 tarihinde vergiden muaf iş yaptığı tespit edilmiştir. Bu durumda “MUAF EV KADINI” menüsünde yer alan muafiyet başlangıç tarihi alanına 14/1/2011 tarihi girilecek, bitiş tarihi boş bırakılacaktır.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) 283 Seri Numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğinin “2.4. Esnaf vergi muafiyet belgesi” başlıklı maddesinde esnaf vergi muafiyeti belgesinin düzenlendiği tarihten itibaren üç yıl için geçerli olacağı belirtildiğinden, bu tarihten sonra geçici 16 ncı madde kapsamında isteğe bağlı sigortalı olmak için talepte bulunanlar hakkında denetmenler tarafından düzenlenen raporda muafiyet kapsamına giren kadın sigortalıların başlangıç tarihi belirtilip bitiş tarihi belirtilmemiş olanlar içinde 3 yıllık süre dikkate alınacaktır.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 6- Sigortalılığı 12/11/2013 tarihinde başlatılan kadın sigortalının, vergi dairesinden almış olduğu yazıdan vergiden muaf işi yaptığının tespit edilememesi üzerine yapılan denetim sonucu 3/1/2014 tarihinde vergiden muaf işi yaptığı tespit edilmiştir. Bu durumda “MUAF EV KADINI” menüsüne sigortalı muafiyet başlangıç tarihi 4/1/2014, bitiş tarihinin ise 4/1/2017 olarak girişi yapılacaktır.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Ayrıca, muafiyet kapsamı içerisinde primlerini ödemeye devam eden isteğe bağlı kadın sigortalının zorunlu sigortalı çalışmaya başlaması halinde, isteğe bağlı sigortalılıklarının nasıl değerlendirileceğine ilişkin bu Genelgenin yedinci kısım ikinci bölüm "2.4- Zorunlu sigortalılığa tabi olma", üçüncü bölüm “2- İsteğe bağlı sigortalılığın devam ettiği tarihteki çakışmalar” başlıklı maddelerine göre değerlendirilecektir.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 7- İsteğe bağlı kadın sigortalı (D) muafiyet kapsamında primlerini 21/3/2014 tarihi itibariyle ödemeye devam ederken, 1/5/2015- 31/10/2015 tarihleri arasında Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında her ay için 30 gün üzerinden sigortalı çalışması bildirilmesinden dolayı 30/4/2015 tarihi itibariyle isteğe bağlı sigortalılığı sonlandırılmış ve 1/11/2015 tarihli yeni talebine istinaden 2/11/2015 tarihi itibariyle isteğe bağlı sigortalılığı başlatılmıştır. “MUAF EV KADINI” menüsüne sigortalının muafiyet başlangıç tarihi 21/3/2014, bitiş tarihi de 21/3/2017 olarak girilecektir.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 8- İsteğe bağlı kadın sigortalı (S) muafiyet kapsamında 1/4/2015 tarihinden itibaren primlerini ödemeye başlamış, 1/6/2016- 31/7/2018 tarihleri arasında Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında her ay için 30 gün üzerinden sigortalı çalışmasının bildirildiğinden 31/5/2016 tarihi itibariyle isteğe bağlı sigortalılığı sonlandırılmıştır. Bu sigortalının muafiyet başlangıç tarihi ile 4/1-(a) kapsamındaki çalışmasının son bulduğu tarih aralığı 3 yıldan fazla olması sebebiyle, “MUAF EV KADINI” menüsüne sigortalının muafiyet başlangıç tarihi 1/4/2015, bitiş tarihide 31/5/2016 tarihi olarak girilecektir.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Örnek 9- Sigortalılığı 24/2/2011 tarihinde başlatılan kadın sigortalının, vergi dairesinden almış olduğu yazıdan vergiden muaf işi yaptığının tespit edilememesi üzerine, 15/9/2011 tarihinde denetime sevk edildiği, 21/9/2012 tarihinde vergiden muaf işi yaptığının tespit edildiği, 27/9/2012 tarihli denetim raporun da ise vergiden muaf işin başlangıç ve bitiş tarihinin belirtilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda “MUAF EV KADINI” menüsünde yer alan muafiyet başlangıç tarihi alanına, tespitin yapıldığı 21/9/2012 tarihi girilecek, bitiş tarihi ise 21/9/2015 olarak girişi yapılacaktır.

(Ek, 19/6/2020 tarihli ve 2020/21 sayılı Genelge) Gelir vergisinden muaf kadınların yapmış olduğu faaliyetle ilgili olarak talepleri ile birlikte defterdarlıktan, vergi dairesi başkanlıklarından veya bağlı bulundukları vergi dairesinden muafiyetle ilgili bilgilendirme amaçlı almış oldukları belgeler (özelge, yoklama fişi) muafiyet kapsamında değerlendirilecektir.

Kaynak: 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 07.10.2026