2015/25 sayılı Genelge Başlık 2.2Sigortalılık Kontrolü ve Sorgulanması

Bankalardan ve diğer kurum ve kuruluşlardan elektronik ortamda alınan bilgilerin Hizmet Sunumu Genel Müdürlüğünce sigortalılık kontrolü toplu ve elektronik ortamda yapılmış olarak ünitelere bildirilmesi nedeniyle, KADİM Servislerince bu bilgiler için ayrıca sigortalılık ve işyeri sorgulaması yapılmadan ünitelere açılan ekranlardan dökümleri alınacaktır.

KADİM Servislerince; kimlik bildirme formları ve 5510 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrası ve 100 üncü madde kapsamındaki kurum ve kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerden alınan bilgilerden, öncelikle; bilginin Kuruma intikal ettiği tarih itibarıyla kişilerin Kurumumuza kayıtlı olup olmadıkları konusunda T.C. Kimlik Numaraları bazında sorgulamalar yapılacaktır.

Buna göre, • 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında olanlar, • Gelen bilgilerde kayıtlı kişilerin zorunlu çalışma dışında isteğe bağlı ve tarım sigortasına tabi prim ödeme veya çalışmaları da olabileceği dikkate alınarak, gelen bilgilerden bu tür çalışma olduğu belirtilmemiş olsa da;

• 5510 sayılı Kanunun ek 5, ek 6, ek 9 uncu maddesi kapsamında olanlar ile 2925 sayılı Kanun kapsamında çalışanlar, • İşverenler, • Kişilerin aylık alıp almadıkları, • Sosyal güvenlik destek primine tabi çalışıp çalışmadıkları, • Aynı anda birden fazla sigortalılığı olanlar hakkında 53 üncü madde, için sorgulamalar, Kurumumuz “İntranet” (http://sgknet/) “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” programından sorgulanacaktır.

Gelen bilgilerden sorgulama yapılmasına imkan vermeyecek şekilde eksik bilgilerin olması durumunda, öncelikle bilgilerin tamamlattırılması KADİM servislerince yapılacaktır.

Sorgulama yapılması esnasında; bir kişinin gönderilen bilgilerindeki işyerinin, sigortalılık statüsü (4/a, 4/b, 4/c) veya sigortalılık türünün (zorunlu, isteğe bağlı veya tarım) farklılık arz etmesi durumunda, KADİM Servislerince kişi öncelikle Kuruma kayıtlı olduğu kabul edilecek olmakla birlikte, kişinin durumunun netleştirilmesi için KADİM Servislerince sigortalı tescil ve hizmet servislerine yazılı olarak gönderilecektir.

Yapılan sorgulamalarda, listede kayıtlı bir kişinin aynı işverenin farklı işyeri dosyasından kayıtlı olması durumunda, kişinin bu işyerinde görevlendirilmiş olabileceği dikkate alınarak bu işyerinden ayrıca tescili yapılmayarak bildirildiği işyerinden sigortalı olduğu kabul edilecek, sigortalı tescil ve hizmet servislerine bildirim yapılmayacaktır.

Sorgulama yapıldığı dönem itibarıyla; gelen bilgilerden kişinin tescilsiz olduğu tespit edilmekle birlikte, kişinin daha önceki bir tarihte çıkışının yapıldığının görülmesi durumunda, bu kişi kayıt dışı olarak değerlendirilecektir.

Örnek - 2014 yılı Mart ayında kurum kayıtlarına intikal eden listede bulunan bir kişinin, yapılan sorgulamalar neticesinde, 2014 yılı Ocak ayında işten çıkışının verildiğinin tespiti halinde; bu durum, kişinin çıkışı verildikten sonra çalışmaya başlaması ve bu çalışmanın Kuruma bildirilmemesi olarak değerlendirilecektir.

Yapılan sorgulama sonucunda, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında (tarımsal faaliyette bulunanlar hariç) olması gerektiği anlaşılanlar hakkında aşağıda yapılan açıklamalar doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılabilmesi için durum sigortalı tescil ve hizmet servislerine bildirilecektir.

Gelen bilgilerden kişinin 5510 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında olduğunun anlaşılması durumunda, önce başlayan sigortalılık esas alınacağından KADİM Servislerince gerekli görülmesi halinde ilgili sandıklarla yazışma yapılarak beyanın veya gelen bilginin doğru olup olmadığının teyidi sağlanacaktır. KADİM Servislerince 5510 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında emekli olanlardan 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentlerine tabi çalıştığı tespit edilenlerin tescillerinin yapılabilmesi için durum sigortalı tescil ve hizmet servislerine bildirilecektir.

KADİM Servislerince belediye veya il özel idarelerinden gelen işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının sorgulanması sırasında kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanın 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Kuruma kaydının bulunmadığının ve başka bir işyerinden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tescil kaydının bulunduğunun tespiti durumunda, gerçek kişi işyerleri bakımından tüm işyerleri; tüzel kişilikler bakımından ise işyerlerinde faaliyetlerin sadece işyeri sahibi ile yürütülemeyeceği hususu dikkate alındığında özellikle fırın, lokanta, otel, kafe, çay bahçesi, oto galeri, döviz bürosu ve kuyumcu vb. işyerlerinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışanların da olabileceği değerlendirilerek işyeri sorgulama ekranlarından işyerinin tescilli olup olmadığı ile bu işyerinden sigortalı bildirimi yapılıp yapılmadığı sorgulanacaktır. İşyerinin Kurumumuzca tescil edilmediğinin ve buradan da herhangi bir sigortalı bildiriminin yapılmadığının anlaşılması halinde öncelikle aşağıda örneklerde belirtilen şekilde bilgi yazıları yazılacak, gerçek kişi işyerlerinde herhangi bir cevap verilmemesi veya işyerinde sigortalı çalışmadığının ya da sigortalı sayılmayı gerektirecek bir nitelikte çalışan (işverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşinin bulunduğunu beyan etmesi) olduğuna dair bir bilgi alınamaması halinde; şirket tüzel kişilerinde ise herhangi bir cevap verilmemesi veya işyerinde sigortalı çalışmadığı bilgisi alınması halinde, gerekli incelemenin yapılabilmesi için durum bir yazı ile sosyal güvenlik denetmenliğine iletilerek denetim yapılması sağlanacaktır.

Örnek 1- Şirket ortaklığı şeklinde teşekkül etmeyen, Kurumumuzda tescilli işyeri dosyası bulunmayan ve buradan da herhangi bir sigortalının bildiriminin yapılmadığı gerçek kişiye ait bir büfe işletmesinde, işletme sahibinin 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Kuruma kaydının bulunmamakla birlikte başka bir işyerinden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tescil kaydının bulunduğu durumlarda işlerin yürütülmesi mümkün görülmediğinden; işyerine işverenin yükümlülüklerini belirtecek şekilde, işyerinin tescilsiz olduğu, işverenin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında başka işyerlerinden sigortalı olmasına rağmen işyeri faaliyetinin kim tarafından yürütüldüğü, işverenin kendisi haricinde işyerinde çalışanların Kuruma sigortalı olarak bildirilmesi gerektiği, aksi takdirde işyerinin denetim programına alınacağı ve kayıt dışı çalıştırmanın müeyyidelerinin belirtildiği uyarıcı yazılar gönderilecektir. İşverenden işyerinde sigortalı çalışmadığının ya da sigortalı sayılmamayı gerektirecek nitelikte çalışanı olduğuna dair kanaat oluşturulacak bilgi ya da belge alınamaması halinde denetim gerekçesi çıkarılarak denetim talep edilecek ve sonucuna göre işlem yapılacaktır.

Örnek 2- Kurumumuzda tescilli işyeri dosyası bulunmayan ve buradan da herhangi bir sigortalının bildiriminin yapılmadığı şirket tüzel kişiliğine ait bir lokanta işletmesinde, şirket ortaklarından birinin 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Kuruma kaydının bulunmadığının ve başka bir işyerinden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tescil kaydının bulunduğu durumlarda işlerin sadece diğer şirket ortaklarınca yürütülmesi mümkün görülmediğinden; işyerine yukarıdaki örnekte belirtilen şekilde uyarıcı yazılar gönderilecek, herhangi bir cevap verilmemesi veya işyerinde sigortalı çalışmadığı bilgisi alınması halinde bu durumun işyerinin kayıt dışı çalışanın yoğun olarak bulunduğu hizmet sektörü olduğu dikkate alındığında gerçek olup olmadığı hususunda denetim gerekçesi çıkarılarak denetim talep edilecek ve sonucuna göre işlem yapılacaktır.

Kaynak: 2015/25 sayılı Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 07.10.2026