2016/21 sayılı Genelge Başlık 5.3Emzirme Ödeneği ve Yararlanma Şartları (Başlık Değişikliği ve Taşıma, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge)

(Değişiklik ve Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Analık sigortasından sağlanan diğer bir hak da emzirme ödeneğidir. Buna göre, Kanunun;

- 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b), 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (g) bendi kapsamında sigortalı kadın ile ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre ev hizmetlerinde çalışan sigortalı kadına, -4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b), 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (g) bendi kapsamında sigortalı erkek ile ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre ev hizmetlerinde çalışan sigortalı erkeğin, herhangi bir kapsamda sigortalı olmayan doğum yapan eşine, -Kendi çalışmaları nedeniyle gelir ve/veya aylık almakta iken doğum yapan kadına, -Kendi çalışmaları nedeniyle gelir ve/veya aylık almakta olan erkeğin herhangi bir kapsamda sigortalı olmayan ve doğum yapan eşine, emzirme ödeneği ödenecektir.

Doğum yapan kadının sigortalı olduğu durumlarda, sayılan kapsamlarda olmaması veya gerekli gün şartını sağlayamaması halinde sigortalı erkeğe veya gelir/aylık alan erkeğe emzirme ödeneği ödenmesi (şartları sağlasa dahi) mümkün değildir.

Örnek-1: Doğum yaptığı tarihte Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında sigortalı olan kadının eşi 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalıdır. Doğum yapan kadın, kendisi sigortalı olduğu için müstahaklık değerlendirmesi kadın sigortalı üzerinden yapılacaktır. Buna göre doğum yapan kadın, 5/1-(e) kapsamında sigortalı olduğundan ve bu sigorta kapsamında analık sigortası bulunmadığından, doğum yapan kadına emzirme ödeneği ödenmeyecektir. Ayrıca, doğum yapan eşi sigortalı olduğundan erkek sigortalıya da emzirme ödeneği ödenmeyecektir.

Örnek-2: Doğum yaptığı tarihte 4/1-(a) kapsamında sigortalı olan kadının 120 gün kısa vadeli sigorta primi bulunmamaktadır. Bu nedenle doğum yapan kadın sigortalıya emzirme ödeneği ödenmesine imkân bulunmamaktadır. Ayrıca, doğum yapan eşi sigortalı olduğundan, erkek sigortalıya da (analık sigortası kapsamında sigortalı ve 120 gün kısa vade sigorta primi olsa dahi) emzirme ödeneği ödenmeyecektir.

Emzirme ödeneği her bir çocuk için doğum anında yaşaması şartıyla (canlı doğum) doğum tarihinde geçerli olan ve Kurum Yönetim Kurulunca belirlenerek Bakanlık Makamınca onaylanan tarife üzerinden verilecektir.

Sigortalı erkeğe emzirme ödeneği verilebilmesi için, doğum tarihinde doğum yapan kadınla Medeni Kanuna göre evliliğin gerçekleşmiş olması şartı aranacaktır.

Ancak sigortalı kadının doğum yapması halinde, emzirme ödeneği ödenebilmesi için doğum tarihinde evli olma şartı aranmayacaktır.

Emzirme ödeneği verilebilmesi için, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının;

1-(a) bendi kapsamında olanlar için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması, 2-(b) bendi kapsamında olanlar için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi yatırılmış ve genel sağlık sigortası primi dâhil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması, gerekmektedir.

Emzirme ödeneğine hak kazanan sigortalılardan Kanunun 9 uncu maddesine göre sigortalılığı sona erenlerin, bu tarihten başlamak üzere 300 gün içinde çocukları doğarsa, sigortalı kadın veya eşi analık sigortası haklarından yararlanacak sigortalı erkeğe, doğum tarihinden önceki 15 ay içinde en az 120 gün prim ödenmiş olması şartıyla emzirme ödeneği ödenecektir.

Örnek-3: İşyerinden 01/08/2012 tarihinde ayrılması nedeniyle 10/08/2012 tarihinde sigortalılık niteliğini yitiren sigortalı erkeğin eşinin sigortalılık niteliğinin yitirildiği tarihten itibaren 300 gün içinde, yani 10/08/2012-05/06/2013 tarihleri arasında 09/01/2013 tarihinde doğum yapması ve doğum tarihinden önceki 15 ay içinde yani 09/10/2011-08/01/2013 tarihleri arasında en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi ödendiğinin tespit edilmesi halinde emzirme ödeneğinin ödenmesi mümkün bulunmaktadır.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Söz konusu hükmün işletilebilmesi için, sigortalılığı sona erdikten sonra doğum yapan kadının veya eşi doğum yapan erkeğin, doğum tarihinde başka bir kapsamda sigortalılığının bulunmaması gerekmektedir. Ancak, sigortalılığı sona erdikten sonra yalnızca genel sağlık sigortalılığı bulunanlar için anılan hüküm işletilecektir.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Örnek-4: 01/05/2016 tarihinde 4/1- (a) sigortalılığı sona eren kadın sigortalı, 27/08/2016 tarihinde doğum yapmıştır. Doğum tarihinde 60/g kapsamında genel sağlık sigortası tescili bulunan kadın için söz konusu hüküm işletilerek, doğumun 300 gün içinde gerçekleşmiş olması ve doğum tarihinden önceki 15 ay içinde 120 günü bulunması nedeniyle emzirme ödeneği ödenecektir.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Örnek-5: 01/06/2016 tarihinde 4/1- (a) sigortalılığı sona eren kadın sigortalının 15/06/2016 tarihinde iş-kur kursiyeri olarak 5/1-(e) sigortalılığı başlatılmıştır. 27/07/2016 tarihinde doğum yapan kadın sigortalıya, doğum tarihinde iş-kur kursiyeri olarak aktif zorunlu sigortalılığının bulunması ve söz konusu kapsamda olanların analık sigortası hükümlerinden yararlanamaması nedeniyle emzirme ödeneği ödenmeyecektir.

Sigortalılara ödenecek emzirme ödeneklerinin ödeme sürelerinin kısaltılması ve mağduriyetlerin asgariye indirilmesi amacıyla, daha önce talep dilekçesi şartına bağlı bulunan emzirme ödeneği, kadın sigortalının evde kendi başına yaptığı doğumlar ile hemşire veya ebeler tarafından evde yaptırılan doğumlar haricinde;

Elektronik ortamda düzenlenen raporlarda çocuğun doğum bilgisi ve tarihi e-Ödenek programı tarafından ödeme aşamasında otomatik olarak sorgulanarak anılan program üzerinden talep dilekçesi aranmaksızın ödenmesi gerekmektedir.

Ayrıca emzirme ödeneği ile ilgili taleplerde hangi sosyal güvenlik il müdürlüğü sigortalısı olursa olsun sigortalının müracaatına göre başvurduğu sosyal güvenli il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezlerince emzirme ödeneği ödenecektir. Söz konusu ödeneğin ödenebilmesi için e-Ödenek programı kurum modülünde T.C. kimlik numarası ile sorgulama ve arşivleme menüsünden açılan pencereden emzirme ödeneği raporu “dosya devri” yapılarak başvuru yapılan sosyal güvenlik merkezine aktarılacak ve ödeme işlemi gerçekleştirilecektir.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Emzirme raporları sağlık hizmet sunucusunda kaydedilirken, raporda yer alan doğum tarihi ile kimlik paylaşım sisteminde kayıtlı bulunan doğum tarihinin farklı olması durumunda, sağlık hizmet sunucusunca belirtilen doğum tarihi esas alınarak emzirme ödeneği ödenecektir.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Geçici iş göremezlik ödeneği ile emzirme ödeneği verilmesi, 5510 sayılı Kanun ile doğuma bağlanmış olduğundan evlat edinme halinde geçici iş göremezlik ödeneği ödenmeyeceği gibi, emzirme ödeneği de ödenmeyecektir.

Kaynak: 2016/21 sayılı Kısa Vadeli Sigorta Kolları Uygulamaları Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 07.10.2026