2018/38 sayılı Genelge Başlık 2.2Özel Koşullar

2.2.1- Kanuna Göre Özel Şartlarla Aylığa Hak Kazanma Koşulları

İlk defa 2008/Ekim ay başından sonra sigortalı olanlardan; sigortalı olarak işe başlamadan önce malul olan, çalışma gücü kaybı oranı % 60’ın altında bulunan, erken yaşlanan ve maden işyerlerinin yeraltı işlerinde çalışan sigortalılar korunarak, bu sigortalılara daha kolay şartlarla emekli olabilme olanağı sağlanmıştır.

Kanunun 28 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları dışındaki diğer fıkralarda yer alan; ilk defa sigortalı olduğu tarihten önce malul olan, çalışma gücü kaybı oranı % 40 ila % 59 arasında olanlar ile erken yaşlanan sigortalıların aylığa hak kazanma koşulları;

- 4/1-(a) sigortalıları için, ilk defa sigortalı olduğu tarihten önce malul olan, çalışma gücü kaybı % 40 ila % 59 arasında olanlar için Kanunun 28 inci maddesindeki hükümler geçici 6 ncı madde gereğince Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olanlar hakkında, - 4/1-(b) sigortalılarından 1/10/2008 tarihinden sonra tahsis talebinde bulunanlara bu tarihten sonra, - 4/1-(c) sigortalıları için ise ilk defa 2008/Ekim ay başından sonra 4/1-(c) kapsamında sigortalı sayılanlar hakkında, uygulanacaktır.

28 inci maddede yer alan maden işyerlerinin yer altı işlerinde geçen çalışmalar için aylığa hak kazanma koşulları, 2008/Ekim ay başından sonra ilk defa bu işyerlerinde çalışmaya başlayan sigortalılar için uygulanacaktır.

4/1-(a) sigortalıları için erken yaşlanma ile ilgili olarak Kanunun geçici maddelerinde düzenleme yapılmadığından, Kanunun yürürlük tarihinden sonra tahsis talebinde bulunan 4/1- (a) sigortalılarına Kanunun 28 inci maddesinin yedinci fıkrasında öngörülen şartlarla aylık bağlanacaktır.

2.2.1.1- İşe Başlamadan Önce Malul Olanlar

Kanuna tabi sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce çalışma gücünün % 60’ını veya vazifesini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilen sigortalı, bu hastalık veya engeli sebebiyle malullük aylığından yararlanamayacaktır.

Kanunun 28 inci maddesinin dördüncü fıkrasına göre, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce Kanunun 25 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalılara, yaşları ne olursa olsun en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3960 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

Ancak, 4/1-(a) sigortalıları için Kanunun geçici 6 ncı maddesinin yedinci fıkrasının (c) bendinde 3960 gün sayısı kademelendirilirken, 4/1-(b) sigortalıları yönünden ilk defa getirilen bu düzenleme, 2008/Ekim ay başından sonra tahsis talebinde bulunan sigortalılar için hemen uygulanacaktır. Bu hüküm, 4/1-(c) kapsamındaki sigortalılardan ilk defa 2008/Ekim ay başından sonra ve bu kapsamda sigortalı sayılanlar için uygulanacaktır.

Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce Kanunun 25 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalılara Kanunun 28 inci maddesinin dördüncü fıkrasına göre yaşlılık aylığı bağlanmasında Kurum sağlık kurulundan yeni bir tespit istenmeyecektir.

5510/28 inci Madde Dördüncü Fıkra ve Geçici 6 ncı Madde Yedinci Fıkra (c) bendine Göre İlk Defa Çalışmaya Başladığı Tarih İtibariyle Malul Sayılanlar (4/1-(a) Sigortalıları İçin)

Madde Sigortalılık Süresinin Başlangıcı Sigortalılık Süresi Gün Sayısı GM.10/Bir 2008/Ekim(hariç) öncesi 3600 GM.6/Yedi-(c)

2008/Ekim (dahil) - 31.12.2008 3700 01.01.2009 - 31.12.2009 3800 01.01.2010 - 31.12.2010 3900 28/Dört 01.01.2011’den sonra 3960

2.2.1.2- Çalışma Gücündeki Kayıp Oranı % 40-% 59 Arasında Olanlar

Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce veya sonra çalışma gücü kayıp oranının % 40-% 59 arasında olduğu tespit edilenlere, Kanunun 28 inci maddesinin beşinci fıkrasında yine belirli bir sigortalılık süresi ve prim gün sayısı koşullarını yerine getirmeleri halinde yaşlılık sigortasından aylık bağlanması öngörülmüştür.

Buna göre; Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin Kurum sağlık kurulunca incelenmesi sonucu, çalışma gücündeki kayıp oranının;

a) % 50 ila % 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün, b) % 40 ila % 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla herhangi bir yaş şartı aranmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanacaktır.

(Değişik, 20/10/2021 tarihli ve 2021/35 sayılı Genelge) Kanunun 28 inci maddesinin beşinci fıkrası kapsamında sevk talebinde bulunmuş olan sigortalılardan Kurum Sağlık Kurulunca yapılan değerlendirmede ağır düzeyde çalışma gücü kaybı olduğu anlaşılarak Kanunun 25 inci veya 28 inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında bir tespit yapılması halinde, sigortalılar aylığa hak kazanma koşullarının yerine getirilip getirilmediği de kontrol edilerek Kanunun 26 ncı maddesi veya 28 inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında aylık bağlanabileceği hususunda bilgilendirilecek ve sigortalılardan tahsis talebi alınarak aylık bağlama işlemleri sonuçlandırılacaktır.

Kanunun 28 inci maddesinin beşinci fıkrası kapsamında aylık bağlanması talebinde bulunmuş olan sigortalılar hakkında ise Kurum Sağlık Kurulunca yapılan değerlendirmede ağır düzeyde çalışma gücü kaybı olduğu anlaşılarak Kanunun 25 inci veya 28 inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında bir tespit yapılması halinde anılan maddelere göre aylığa hak kazanma şartlarının yerine getirilip getirilmediği kontrol edilmek, sigortalı bilgilendirilmek ve yeniden Kanunun 26 ncı maddesi veya 28 inci maddesinin dördüncü fıkrasına yönelik talepleri alınmak kaydıyla 28 inci maddenin beşinci fıkrası kapsamındaki talep tarihi dikkate alınarak aylık bağlama işlemleri sonuçlandırılacaktır.

4/1-(a) sigortalıları için ilk defa 2008/Ekim ay başında sigortalı olanlardan Kanunun geçici 6 ncı maddesinin yedinci fıkrasının (d) bendinde 4320 gün, (e) bendinde de 4680 gün için kademelendirme öngörülmüştür.

5510/28 inci Madde Beşinci Fıkra ve Geçici Altıncı Madde Yedinci Fıkra (d) ve (e)

Bentlerine Göre Çalışma Gücü Kaybı Oranı % 40-% 59 Arasında Olanlar (4/1-(a) Sigortalıları İçin)

Sigortalılık Süresinin Başlangıcı Çalışma gücü kayıp oranı % 50- % 59 % 40- % 49 Sigortalılık Süresi Gün Sayısı Sigortalılık Süresi Gün Sayısı --.10.2008 - 31.12.2008 3700 4100 01.01.2009 - 31.12.2009 3800 4200 Ancak, Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olup, engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olduğunun gerek Kanunun yürürlük tarihinden önce gerekse Kanunun yürürlük tarihinden sonra tespit ettiren 4/1-(a) sigortalılarının engellilik derecelerine göre aylığa hak kazanma koşulları 506 sayılı Kanunda olduğu şekliyle korunmuştur.

2.2.1.3- Maden İşyerlerinin Yer Altı İşlerinde Çalışanlar

Maden işyerlerinin yeraltı işlerinde sürekli veya münavebeli olarak çalışmaya başlayanlar için yaşlılık sigortasından aylığa hak kazanma koşulları sigortalılık başlangıç tarihlerine veya maden işyerlerinin yer altı işlerinde çalışmaya başladıkları tarihe göre belirlenmekte olup, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı işlerinde sürekli veya münavebeli olarak Kanunun yürürlük tarihi olan 2008/Ekim ay başından sonra ilk defa çalışmaya başlayanların aylığa hak kazanma koşulları Kanunun 28 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre belirlenecektir.

6552 sayılı Kanunla, söz konusu altıncı fıkrada yer alan yaş koşulu 55’ten 50’ye indirilmiştir.

Buna göre, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı işlerinde sürekli veya münavebeli olarak 2008/Ekim ay başından sonra çalışmaya başlayan sigortalılara yaşlılık aylığı bağlanmasında; 50 yaş, 20 yıllık sigortalılık süresi ve en az 7200 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartları aranacak ve bunlar hakkında Kanunun FHSZ’ye ilişkin hükümleri uygulanacaktır. Maden işyerlerinin yeraltı işlerinde geçen çalışmaların her 360 günü için 180 gün prim ödeme gün sayılarına eklenecek ve bu işlerde en az 1800 gün çalışmış olmak şartıyla prim ödeme gün sayısına eklenen süreler emeklilik yaş hadlerinden indirilecektir.

2.2.1.4- Erken Yaşlanan Sigortalılar

Kanunun 28 inci maddesinin yedinci fıkrasında; 55 yaşını dolduran ve erken yaşlanmış olduğu tespit edilen sigortalıların, yaş dışındaki diğer şartları taşımaları halinde yaşlılık aylığından yararlanacakları öngörülmüştür. Diğer bir ifadeyle;

- Erken yaşlanmış olduğu tespit edilen, - 55 yaşını dolduran, - En az 5400 gün, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olan sigortalılara yaşlılık sigortasından aylık bağlanacaktır.

Söz konusu hükümler, Kanunun yürürlük tarihinden sonra tahsis talebinde bulunan 4/1-(a) ve 4/1-(b) sigortalıları ile ilk defa Kanunun yürürlük tarihinden sonra 4/1-(c) kapsamında sigortalı olanlar hakkında uygulanacaktır.

Sigortalıların; Kanuna tabi sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce malul olduğu, çalışma gücündeki kayıp oranlarının % 40-% 59 arasında olduğu ve erken yaşlanma halleri, Kurum sağlık kurulu tarafından tespit edilecektir.

2.2.1.5- 4/1-(c) Kapsamındaki Sigortalılar Bakımından Özel Koşullar

Kanunun 4/1- (c) bendi kapsamında sigortalı sayılan bazı kamu görevlilerine yaşlılık aylığı bağlanması bakımından özel koşullar Kanunun 44 üncü maddesinde belirlenmiştir.

Buna göre;

a) 5434 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi gereğince yaş haddinden emekliye ayrılanlara en az 5400 gün prim ödeme gün sayısı olması halinde, 01.01.2010 - 31.12.2010 3900 4300 01.01.2011 - 31.12.2011 4000 4400 01.01.2012 - 31.12.2012 4100 4500 01.01.2013 - 31.12.2013 4200 4600 01.01.2014 - 31.12.2014 4300 4680 01.01.2015’den sonra 4320 4680 b) Özel kanunları gereğince kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilenlere yaş şartı aranmaksızın, prim ödeme gün sayısı en az 9000 gün olması halinde, yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

Yukarıdaki (a) ve (b) bentleri gereğince bağlanan yaşlılık aylıkları, 28 inci maddenin ikinci ve üçüncü fıkrasında aranan yaş ve prim ödeme gün sayısı tamamlanıncaya kadar bunları çalıştıran kamu idarelerinden tahsil edilecektir.

Ayrıca, 4/1-(c) kapsamında sigortalı olanlardan subay, astsubay, askerî memurlarla uzman jandarma ve uzman erbaşlar ahlâk noktasından hükümle veya yetersizlik ya da disiplin sebeplerinden dolayı sicilleri üzerine veyahut askerî mahkemelerce verilecek kararlar üzerine kurumlarınca re’sen, bunlar dışında kalanlar ise ahlâk ve yetersizlik sebeplerinden dolayı yönetmeliğine göre sicilleri üzerine kurumlarınca re’sen emekliye sevk edilenlere ise, 28 inci maddenin ikinci ve üçüncü fıkrasında belirtilen yaş ve prim ödeme gün sayısını tamamlamaları halinde yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

5434 sayılı Kanunun 40 ncı maddesiyle belirlenen ve aşağıda yer alan tabloda belirtilen 4/1-(c) sigortalıların dışında kalan sigortalılar için genel yaş haddi (65) olarak belirlenmiştir.

Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına ait sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan tabip ve uzman tabipler ile 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu hükümlerine göre istihdam edilen aile hekimleri, her yıl Bakanlıkça uygun görülmek şartıyla 72 yaşına kadar çalışabilecekleri düzenlenmiş olup, benzeri özel hükümler kapsamına giren sigortalılar açısından yine ilgili hükümler çerçevesinde yaş haddi uygulaması yapılacaktır.

5434 Sayılı Kanunun 40 ıncı Maddesine Göre Bazı Kamu Görevlilerinin Yaş Hadleri Sıra No Görev-Unvan-Rütbe Yaş Haddi Üniversite öğretim üyeleri Yeni Kurulan Üniversite Öğretim Üyeleri (*)

Subay ve askeri memur ve gedikliler: (**)

Asteğmen, teğmen ve üsteğmenler Yüzbaşı, kıdemli yüzbaşı ve önyüzbaşılar Binbaşılar Yarbaylar Albaylar Tuğ ve Tümgeneral ve amiraller Kor ve Orgeneraller ve amiraller Mareşal ve büyük amiraller 6,7 ve 8 inci sınıf askeri memurlarla memur yardımcıları ve askeri hastabakıcı hemşireler Daha yukarı sınıftaki askeri memurlar Gedikli subaylar Gedikli çavuşlar (Astsubay çavuşlar)

Gedikli üstçavuşlar (Astsubay üstçavuşlar)

Gedikli başçavuşlar (Astsubay başçavuşlar)

Başgedikliler (Astsubay kıdemli başçavuşlar)

Emniyet mensupları:

Her derecedeki emniyet müdürleri ve emniyet ve polis müfettişleri Emniyet müfettiş yardımcıları ve emniyet amirleri Başkomiser, komiser ve komiser yardımcıları Polis memurları Çarşı ve Mahalle Bekçileri Gümrük koruma mensupları:(***)

Gümrük koruma memurları Gümrük koruma kısım amirleri PTT mensupları Posta, Telgraf ve telefon hat başbakıcı ve Başdağıtıcıları ile hat bakıcıları ve dağıtıcıları Milli İstihbarat Teşkilatı kadrolarındaki kadro karşılığı sözleşmeli çalıştırılanlar dahil memurlardan: (***)

Müsteşar Yardımcısı, Başkan, Hukuk Müşaviri, Öğretim Kurulu Başkanı, Başkan Yardımcısı, Hukuk Müşavir Başyardımcısı, Müşavir Başmüfettiş, Öğretim Kurulu Üyesi, Başmüşavir Daire Başkanı, Hukuk Müşavir 1 inci sınıf Yardımcısı, Başmüfettiş, Öğretim Üyesi, Müşavir 1 inci sınıf İstihbarat Uzmanı, 1 inci sınıf Uzman, Hukuk Müşaviri 1 inci sınıf Yardımcısı, Müfettiş, Öğretim Üyesi, Müşavir, Savunma Sekreteri, Daire Başkan Yardımcısı, Öğretim Üyesi Yardımcısı 2 nci sınıf İstihbarat Uzmanı, 2 nci sınıf Uzman, Hukuk Müşaviri 2 nci sınıf Yardımcısı, Müfettiş Yardımcısı, Öğretim Üyesi Yardımcısı Diğer kadrodakiler Din Görevlileri Diyanet İşleri Başkanı ve Din İşleri Yüksek Kurulu üyeleri (*)Yeni Kurulan Üniversitelerdeki Öğretim Üyelerinin yaş hadleri 31.12.2020 tarihine kadar 75 olarak uygulanacaktır. Ayrıca, yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvuran öğretim üyeleri 75 yaşını geçmemek üzere birer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler.

(**) Anayasa’nın 140 ncı maddesinde, “Hakimler ve savcılar altmışbeş yaşını bitirinceye kadar hizmet görürler;” hükmüne yer verilmiş olmakla birlikte, askeri hakim sınıfındaki subayların emeklilik yaş haddi ise görev yerleri ve sıfatları ne olursa olsun diğer subaylar gibidir.

(***) Gümrük koruma mensupları ve Milli İstihbarat Teşkilatı kadrolarındaki kadro karşılığı sözleşmeli çalıştırılanlar dahil memurlarından vazifelerinde kalmaları faydalı görülenlerin yaş hadleri, ilgili bakanlarca, atamaya yetkili amir tarafından birer yıllık müddetlerle (5) yıl uzatılabilmektedir.

Kanunun 43 üncü maddesi gereğince Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı ve Başbakanlık görevinde bulunanlardan, herhangi bir sebeple bu görevleri sona erenlere, hizmet ve yaş şartı aranmaksızın yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

2.2.1.5.1- Aylık Miktarının Tespiti

2.2.1.5.1.1- Cumhurbaşkanlığı Yaşlılık Aylığı

Cumhurbaşkanı iken bu görevinden herhangi bir nedenle ayrılanlara, istekleri üzerine, müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren, istek tarihinde Cumhurbaşkanına ödenmekte olan aylık ödeneğin % 40’ı oranında aylık bağlanacaktır.

Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı görevinden herhangi bir nedenle ayrılanların kendi sigortalılıkları nedeniyle yaşlılık aylığına hak kazanmaları halinde, ilgili mevzuatına göre hesaplanan yaşlılık aylığı kıyaslanarak, aylıklardan yüksek olanı yaşlılık aylığı olarak bağlanacaktır.

2.2.1.5.1.2- Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve Başbakan Yaşlılık Aylığı

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı veya Başbakan iken bu görevinden herhangi bir nedenle ayrılmaları ve istekleri üzerine, müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren, istek tarihindeki Cumhurbaşkanına ödenmekte olan aylık ödeneğin % 40’ı esas alınarak Cumhurbaşkanına bağlanacak yaşlılık aylığının % 75’i oranında, yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

Ayrıca, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı ve Başbakanlık görevinden herhangi bir nedenle ayrılanların kendi sigortalılıkları nedeniyle yaşlılık aylığına hak kazanmaları halinde, ilgili mevzuatına göre hesaplanan yaşlılık aylığı kıyaslanarak, aylıklardan yüksek olanı yaşlılık aylığı olarak, şayet kendi sigortalılığı nedeniyle aylığa hak kazanılamıyorsa Cumhurbaşkanlığı aylık ödeneğine göre bağlanan aylığın tamamı bağlanacaktır.

2.2.1.5.1.3- Cumhurbaşkanı Yardımcılığı, Bakanlık ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliği Görevinde Bulunanların Yaşlılık Aylığı

Cumhurbaşkanı Yardımcılığı, Bakanlık veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevlerinde bulunanlara veya bu görevleri herhangi bir sebeple sona erenlere, tabi oldukları sigortalılık statüleri ve aylık bağlanmasına esas alınan hükümler uyarınca malullük, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmaları ve en az 2 yıl süreyle bu görevlerde bulunmuş olmaları halinde, kendi sigortalılıkları kapsamında hesaplanacak aylık tutarından az olmamak kaydıyla, Cumhurbaşkanına ödenmekte olan aylık ödeneğin % 40’ı esas alınarak Cumhurbaşkanına bağlanacak yaşlılık aylığının % 45’i oranında malullük, emeklilik veya yaşlılık aylığı olarak bağlanacaktır.

Bu şekilde ödeme alınabilmesi için, en az 2 yıl süreyle bu görevlerde bulunmuş olma şartına ek olarak, en az 2 yıl süreyle en yüksek Devlet memuru emsal alınarak sigorta primi ödemiş olması da gerekmektedir.

Yine Kanunun geçici 38 inci maddesi gereğince;

- 26/1/2012 tarihi itibariyle Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevi devam edenler ile daha önce yasama organı üyeliği görevi sona ermiş olanlardan veya dışarıdan bakanlığa atanmış olanlardan milletvekilliği esas alınarak emekli aylığı ödenenlerden ise, bu görevlerde 2 yıl bulunmaya ilişkin süre şartı, - 19/1/2013 tarihi itibariyle Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevi devam edenlerden, Kanunun 4/1-(a) veya 4/1-(b) bentleri kapsamında aylık almakta iken aylıklarını kestirip 4/1-(c) bendi kapsamında sigortalılık talebinde bulunanlardan ise, 2 yıl süreyle bu görevlerde bulunmuş olma ve sigorta primi veya emekli keseneği ile kurum karşılığı ödenmesine ilişkin şartları aranmayacaktır.

Cumhurbaşkanı Yardımcılığı, Bakanlık veya TBMM üyeliği görevleri sırasında veya bu görevlerinin sona ermesinden sonra ölenlerin dul ve yetimlerine/hak sahiplerine, bağlanacak olan aylıklarda, 2 yıllık görev yapma ile kesenek ve karşılık veya sigorta primi ödeme süresi şartı aranmayacaktır.

2.2.1.5.2- Aylıkların Artırılması ve Hazineden Tahsil

Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı, Başbakanlık, Cumhurbaşkanı Yardımcılığı, Bakanlık ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevinde bulunanlara, Kanunun 43 üncü maddesi uyarınca Cumhurbaşkanına ödenmekte olan aylık ödenekteki değişime bağlı olarak yeniden hesaplanarak ödenen aylıklar hakkında, Kanunun 55 inci maddesinin ikinci fıkrası hükümleri ile 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 28 inci maddesi uyarınca toplu sözleşme hükümlerine göre belirlenen aylık ve taban aylık katsayılarındaki artışlar uygulanmayacaktır.

Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı ve Başbakanlık görevinden herhangi bir nedenle ayrılanların, varsa kendi sigortalılıkları nedeniyle bağlanan yaşlılık aylığının, Cumhurbaşkanlığı aylık ödeneğine göre bağlanan aylıktan düşük olması halinde aradaki fark, şayet kendi sigortalılığı nedeniyle aylığa hak kazanılamıyorsa Cumhurbaşkanlığı aylık ödeneğine göre bağlanan aylığın tamamı Hazineden tahsil edilecektir.

Cumhurbaşkanı Yardımcılığı, Bakanlık veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görevlerinde bulunanlar ile bunlardan ölenlerin hak sahiplerine, ilgili mevzuatına göre bağlanacak aylık, Cumhurbaşkanına bağlanacak yaşlılık aylığının % 45’i oranında bağlanan aylıktan düşük olması halinde aradaki fark, Hazineden tahsil edilecektir.

2.2.2- 2008/Ekim Ay Başından Önce Sigortalı Olan 4/1-(a) Sigortalılarının Özel Şartlara Göre Aylığa Hak Kazanma Koşulları

Kanunla 1479 ve mülga 2926 sayılı kanunlarda sigortalıların aylığa hak kazanma koşullarına ilişkin özel hükümler yer almadığından, bu bölümde 506 sayılı Kanundaki özel hükümlere yer verilmiştir.

506 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı maddesinin;

- B bendi, maden işyerlerinin yer altı işlerinde çalışanların, - C bendi, sigortalı olarak işe başlamadan önce malul olanlar ile engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış olanların, - D bendi ise, erken yaşlanan sigortalılar ile yine çalışmalarının en az 1800 gününü maden işlerinin yer altı işlerinde geçiren sigortalıların, yaşlılık sigortasından aylığa hak kazanma özel şartlarını düzenlemekte idi.

Kanun ile yukarıda belirtilen sigortalılar için geçici maddelerde düzenlemeler yapılmıştır.

2.2.2.1- Maden İşyerlerinin Yer Altı İşlerinde Çalışanlar

Kanunun geçici 9 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; Kanunun yürürlük tarihinden önce bazı hükümleri yürürlükten kaldırılan 506 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların, Kanunun yürürlük tarihinden önce maden işyerlerinin yeraltı işlerinde sürekli veya münavebeli olarak çalışmaya başlayanlardan;

- En az 20 yıldan beri Bakanlıkça tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı işyerlerinde sürekli çalışan ve bu işlerde en az 5000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödeyen sigortalılara yazılı talepleri halinde 28 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendindeki yaş şartları aranmaksızın yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

- En az 25 yıldan beri Bakanlıkça tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı işyerlerinde yeraltı münavebeli işlerinde çalışan ve bu işlerde en az 4000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödeyen sigortalılara da 28 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendindeki yaş şartları aranmaksızın 8100 gün prim ödemiş sigortalılar gibi yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

- 50 yaşını dolduran ve malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi çalışmalarının en az 1800 gününü Bakanlıkça tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı işlerinde geçirmiş olan sigortalılara da sigortalı olarak işe girişi 8/9/1999 (dahil) tarihinden önce olanlara 5000 gün veya 15 yıllık sigortalılık süresi ve en az 3600 gün, sigortalı olarak işe giriş tarihi 8/9/1999 dan sonra olanlara ise 7000 gün veya 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4500 prim gün sayısı koşullarının yerine gelmesi halinde, yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

Sigortalıların söz konusu işlerde Kanunun yürürlük tarihinden önce veya sonra geçen çalışmalarının en az 1800 gün olması koşuluyla çalışmalarının 1/4’ü, 506 sayılı Kanun uygulamasında olduğu gibi sadece prim ödeme gün sayılarına ilave edilecektir.

5510/Geçici 9/Beşinci fıkrasına göre maden işyerlerinin yer altı işlerinde çalışan sigortalıların yaşlılık aylığından yararlanma şartları Kanun maddesi Sigortalılık Tahsis talep tarihinde en az süresinin başlangıç tarihi Çalışmanın niteliği Sigortalılık süresi Gün sayısı Yaş Sigortalılık süresi Gün sayısı 5510 S.K.

Geçici 9/Beş 8/9/1999 Öncesi Sürekli veya münavebeli 1800 -- 5000 1800 3600 9/9/1999- 30/9/2008 Sürekli veya münavebeli 1800 -- 7000 1800 4500 2008/Ekim Sonrası Sürekli 5000 5000 Münavebeli 4000 4000 Not: Bu şartlar Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olup, yine Kanunun yürürlük tarihinden önce maden işyerlerinin yer altı işlerinde çalışması olanlar için aranacaktır.

2.2.2.2- İlk Defa Sigortalı Oldukları Tarihte Malul Olan Sigortalılar

Kanunun geçici 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında düzenlenmiş olup, 4/1-(a) kapsamında olup, Kanunun yürürlük tarihinden önce ilk defa sigortalı olanlardan, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 506 sayılı Kanunun mülga 53 üncü maddesine göre malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalılar yaşları ne olursa olsun en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartı ile yaşlılık aylığından yararlanacaktır.

2.2.2.3- Engelliliği Nedeniyle Vergi İndiriminden Yararlananlar

Kanunun geçici 10 uncu maddesinin iki ve üçüncü fıkraları ile engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış olduğu tespit edilen 4/1-(a) kapsamında aylık bağlanacak sigortalıların, 506 sayılı Kanunda öngörülen aylığa hak kazanma koşulları korunmuştur. Buna göre;

- 6/8/2003 tarihinden önce sigortalı olup bu tarihte en az 12 yıl ve daha fazla sigortalılık süresi olanlara 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim ödeme gün sayısı, - 6/8/2003 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanlardan;

Birinci derecede engelliliği (% 80 - % 100 arasında) olanlara en az 15 yıl sigortalılık süresi ve en az 3600 prim ödeme gün sayısı, İkinci derecede engelliliği (% 60 - % 79 arasında) olanlara en az 18 yıl sigortalılık süresi ve en az 4000 prim ödeme gün sayısı, Üçüncü derecede engelliliği (% 40 - % 59 arasında) olanlara en az 20 yıl sigortalılık süresi ve en az 4400 prim ödeme gün sayısı, şartlarıyla yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

6/8/2003 tarihinden önce sigortalı olup bu tarihte 12 yıldan daha az sigortalılık süresi bulunanlar ise, 506 sayılı Kanunun geçici 87 nci maddesindeki kademeli geçiş sürecindeki şartları yerine getirmeleri halinde yaşlılık aylığına hak kazanacaklardır.

Engelliliği Nedeniyle Vergi İndiriminden Yararlanmaya Hak Kazanmış Olan Sigortalıların Emekliliğe Hak Kazanma Şartları 6/8/2003 Tarihindeki Sigortalılık Süresi/Başlangıcı I. Derece Engelli II. Derece Engelli III. Derece Engelli Sigortalılık Süresi Gün Sayısı Sigortalılık Süresi Gün Sayısı Sigortalılık Süresi Gün Sayısı 12 yıldan Fazla 6/8/1991’den önce 15 yıl 3600 15 yıl 3600 15 yıl 3600 9 yıl – 12 yıl 7/8/1991-6/8/1994 15 yıl 3600 15 yıl 8 ay 3680 16 yıl 3760 6 yıl – 9 yıl 7/8/1994-6/8/1997 15 yıl 3600 16 yıl 4 ay 3760 17 yıl 3920 3 yıl – 6 yıl 7/8/1997-6/8/2000 15 yıl 3600 17 yıl 3840 18 yıl 4080 0 yıl – 3 yıl 7/8/2000-6/8/2003 15 yıl 3600 17 yıl 8 ay 3920 19 yıl 4240 6/8/2003 tarihinden sonra 15 yıl 3600 18 yıl 4000 20 yıl 4400 Kanunun geçici 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamında olanların sevk ve kontrol muayene işlemleri 506 sayılı Kanun uygulamasında olduğu şekilde yapılmaya devam edilecektir.

Kaynak: 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 13.10.2026