2018/38 sayılı Genelge Başlık 5Prim Borcu Olan Sigortalıların Aylık Başlangıcı

Kanunun yürürlük tarihinden sonra yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için sigortalıların yazılı istekte bulunduğu tarih itibariyle genel sağlık sigortası primleri dahil, kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması gerekmektedir.

Prim borcu olan sigortalıların aylık başlangıç tarihlerine ilişkin açıklamalara aşağıda yer almaktadır.

5.1. Kanunun 4/1-(b) bendi kapsamındaki sigortalılardan kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borcu olanlardan, talep tarihinden öncesine ait muaccel hale gelmeyen prim borcu dışında talepte bulundukları tarihteki borçları, Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile belirlenen, muhasebe kayıtlarından çıkarılacak tutarlar ve tahsil edilmeyecek alacaklara ilişkin miktar ve bu miktarın altında olanların aylıkları talep tarihini takip eden ay başından başlayacak ve borçları ilk aylıklarından kesilerek tahsil edilecektir. Bu miktar, 2008 ila 2016 yılları için 15 TL ve altı, 2017 yılında 16 TL ve altı, 2018 yılında ise 17 TL ve altı olarak belirlenmiştir. Söz konusu miktar, sigortalı ve hak sahiplerine bağlanacak aylık ve gelirler için geçerlidir.

Örnek: 4/1-(b) kapsamında 15/12/2017 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunan sigortalının anılan tarih itibariyle gecikme cezası ve zammı dahil 16 TL prim ve prime ilişkin borcu bulunmaktadır. Sigortalının aylığı, talep tarihini takip eden ay başı olan 1/1/2018 tarihi itibariyle başlatılacak ve 16 TL prim borcu bağlanan ilk aylıktan kesilerek tahsil edilecektir.

5.2. Hizmet borçlanmaları veya aylık bağlanması talep tarihinden önce tasfiye edilen hizmetlerin ihyası ile aylığa hak kazanılması ve primlerin aylık başlangıç tarihinden sonra ödenmesi halinde, bu ödemenin son defa yapıldığı tarihi izleyen ay başından itibaren aylık başlatılacaktır.

5.3. 4/1-(a) ve 4/1-(b) bentleri kapsamında sigortalılığı bulunan, ancak Kanunun 53 üncü maddesi uyarınca 4/1-(a) bendi kapsamındaki sigortalılığı devam ederken işinden ayrılarak, aynı ay içerisinde tahsis talebinde bulunan sigortalının, tahsis talep tarihine kadar geçen sürede 4/1-(b) kapsamında sigortalılığı başlatılmayacak, işten ayrıldıkları tarihten farklı bir ayda tahsis talebinde bulunması halinde ise 4/1-(a) kapsamında işten ayrıldıkları tarihten bir gün sonra 4/1-(b) kapsamında zorunlu sigortalılığı başlatılacaktır.

Ancak, tahsis talep tarihi itibariyle 4/1-(b) kapsamındaki hizmetlerinden dolayı prim borcu bulunanların aylıkları prim borçlarını ödedikleri tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

Örnek 1: Sigortalı şirket ortağı iken başka bir özel şirkette hizmet akdiyle çalışırken 18/8/2017 tarihinde işten ayrılarak 25/8/2017 tarihinde 4/1-(a) kapsamında yaşlılık aylığı talebinde bulunmuştur. Bu sigortalıya, 18/8/2017 tarihine kadar geçen hizmetleri karşılığı prim ödeme gün sayıları dikkate alınarak aylık bağlanacaktır. Ancak sigortalının tahsis talep tarihinde prim borcu bulunması ve söz konusu borcu tahsis talep tarihinden sonra ödemesi durumunda aylık, prim borcunu ödediği tarihi takip eden ay başından başlatılacaktır.

Örnek 2: Şirket ortaklığı devam ederken, aynı zamanda 4/1-(a) kapsamında çalışması bulunan sigortalı, çalıştığı işyerinden 12/9/2017 tarihinde ayrılmış ve 17/10/2017 tarihinde tahsis talebinde bulunmuştur. Bu durumda, sigortalının işten ayrıldığı tarih ile tahsis talebinde bulunduğu tarihin farklı aylarda olması nedeniyle, sigortalının 4/1-(b) zorunlu sigortalılığı 13/9/2017 tarihi itibariyle başlatılacak ve tahsis talep tarihine kadar devam ettirilecektir.

Sigortalının tahsis talep tarihi itibariyle 4/1-(b) kapsamında geçen hizmetlerine ilişkin prim borcunu ödemesi halinde talep tarihi itibariyle söz konusu hizmetler de dahil edilerek aylık bağlanacak statü tespit edilecek ve aylık talep tarihini takip eden ay başından başlatılacaktır.

Ancak söz konusu sigortalının 4/1-(b) kapsamında geçen faaliyetinin tahsis talep tarihinden sonra da devam etmesi ve devam eden hizmetlere ilişkin prim borçları da dahil olmak üzere prim borçlarının tamamını tahsis talep tarihinden sonra ödemesi halinde borcun ödendiği tarihe kadar geçen hizmetler de dikkate alınmak kaydıyla aylık bağlanacak statü tespit edilecek ve aylık borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından başlatılacaktır.

5.4. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ek 8 inci maddesi uyarınca, 5/12/2017 tarihinden sonra malullük veya yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunup, Kanunun 4/1-(b) bendi kapsamında hizmet olarak değerlendirilen süreler dahil olmak üzere, prim ödeme yükümlüsü kendisi olup aylık bağlanması için yazılı istekte bulunduğu tarih itibariyle prim borcu olanların malullük ve yaşlılık aylığı talebi, borcun ödendiği tarih itibariyle geçerli sayılacak ve bağlanacak aylıklar borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

2008/Ekim öncesi isteğe bağlı ve topluluk sigortası prim borcu olanlar, 2925 sayılı Kanun ile Kanunun 4/1-(b) bendi, ek 5 inci ve ek 6 ncı maddeleri ile ek 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre prim öderken malullük veya yaşlılık aylığı talebinde bulunanların talep tarihinden öncesine ait muaccel hale gelmeyen prim borcu dışında primi ödenmemiş sürelerinin olması halinde, malullük veya yaşlılık aylığı bağlanmasında yeniden yazılı istekte bulunma şartı aranmaksızın, primlerin gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edildiği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanacaktır.

5/12/2017 tarihinden önce malullük ve yaşlılık aylığı talebinde bulunmakla birlikte henüz talebi reddedilmemiş sigortalıların da Yönetmelik değişikliği gereğince talepleri reddedilmeyecek olup, borcun ödendiği tarih itibariyle talepleri geçerli sayılacak ve bağlanacak aylıklar borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

Kanunun ek 5 nci maddesi kapsamında prim ödeyen ve sadece bu kapsamda prim borcu bulunan sigortalıların, tahsis talep tarihinden önce veya sonra ek 5 prim borcunu ödemek istemeyerek talepte bulunmaları halinde, sigortalılıkları primi ödenmiş son günden itibaren sona ereceğinden aylıkları talep tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

İçinde bulunulan ay ile bir önceki aya ait prim borçları talep tarihi itibariyle muaccel hale gelmeyen sigortalıların aylıkları, prim borçlarının yasal süresi içinde ödenmesi halinde tahsis talep tarihini takip eden ay başından, ödenmemesi halinde ise borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

4/1-(a) veya 4/1-(c) kapsamında aylık bağlanmasında genel sağlık sigortası prim borçları dikkate alınmayacaktır.

Örnek 1: 1/1/2018 tarihinde 4/1-(b) kapsamında yaşlılık aylığı talebinde bulunan sigortalının aylığa hak kazanma koşulları yerine gelmiş olmakla birlikte tahsis talep tarihi itibariyle prim borcu bulunması halinde söz konusu tahsis talebi reddedilmeyerek, sigortalının prim borcunu ödediği 3/2/2018 tarihi itibariyle tahsis talebi geçerli sayılacak, bu tarih itibariyle hesaplanacak aylık 3/2/2018 tarihini takip eden ay başı itibariyle başlatılacaktır.

Örnek 2: Sigortalının 1/4/2001-9/1/2018 süresinde 5300 gün 4/1-(a), 1/1/1995- 20/11/1999 süresinde 560 gün 4/1-(b) kapsamında hizmeti bulunmaktadır. Sigortalı 9/1/2018 tarihinde yaşlılık sigortasından tahsis talebinde bulunmuş olup, talep tarihinde 560 günlük 4/1-(b) kapsamındaki hizmetine ilişkin borcu bulunmaktadır. Prim borcunun bulunması nedeniyle aylık bağlanamayacağı bildirilen sigortalının 18/2/2018 tarihinde prim borcunu ödemesi halinde, tahsis talebi borçlarını ödediği tarih itibariyle geçerli sayılacak, yaşlılık aylığı prim borcunun ödendiği tarihi takip eden ay başından (1/3/2018) itibaren başlatılacaktır.

4/1-(b) hizmetleri dikkate alınmak suretiyle 4/1-(a) veya 4/1-(c) kapsamında tarafına aylık bağlanacak sigortalıların aylık bağlanması talep tarihinde sadece 4/1-(a) ve 4/1-(c) hizmetleriyle aylığa hak kazanmış olmaları aylığın talep tarihini takip eden ay başından itibaren bağlanması için yeterli koşul olmayıp, talep tarihinde prim borçlarının bulunması bunların aylık başlangıç tarihini değiştirecektir.

Örnek 3: Örnek 2’deki sigortalının talep tarihinde 5300 gün 4/1-(a) kapsamında hizmeti bulunmakta olup, sadece bu hizmetlerle aylığa hak kazanmakla birlikte, 4/1-(b) hizmetlerine ilişkin prim borcunun bulunması ve borcunu talepten sonraki bir tarihte ödemesi nedeniyle borcun ödendiği tarihi takip eden ay başı olan 1/3/2018 tarihinden itibaren aylık başlayacaktır.

4/1-(b) kapsamında sigortalılığa esas faaliyeti devam eden sigortalıların talep tarihinde prim borcunun bulunması halinde, sigortalının faaliyetinin devam etmesi nedeniyle ilk talep tarihinden sonraki geçen hizmet sürelerine ait her türlü prim ve prime ilişkin borçları da dahil borçlarını ödediği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık başlatılacaktır. Ayrıca, 4/1-(a) ve 4/1-(c) kapsamındaki sigortalıların tahsis talebinde bulunduğu tarihte 4/1-(b) kapsamında ticari faaliyetin devam etmesi ve prim borçlarının bulunması durumunda, prim borçlarını ödedikleri tarihe kadar 4/1-(b) kapsamında zorunlu sigortalılıkları devam ettirilecek ve söz konusu hizmet süreleri dikkate alınarak borcunu ödediği tarihte tahsis talebinde bulunmuş gibi kabul edilerek bu tarih itibariyle durumu (gerek aylığa hak kazanma gerekse Kanunun geçici 2 nci maddesinin son fıkrası gereğince aylığın bağlanacağı sigortalılık hali) yeniden değerlendirilecektir.

Örnek 4: 1/1/2018 tarihinde 4/1-(b) kapsamında yaşlılık aylığı talebinde bulunan sigortalının aylığa hak kazanma koşulları yerine gelmiş olmakla birlikte tahsis talep tarihi itibariyle prim borcu bulunmakta ve ticari faaliyeti devam etmektedir. Bu sigortalının prim borcunu 3/2/2018 tarihinde ödemesi halinde borcun ödendiği tarihin tahsis talep tarihinden sonraki bir tarih olması nedeniyle, bu tarihe kadar geçen 4/1-(b) hizmetlerinin karşılığı prim borcunun da ödenmesi kaydıyla 3/2/2018 tarihine kadar geçen hizmetler de aylık hesabında dikkate alınacak, borcun ödendiği tarih itibariyle statü tespiti yapılarak hesaplanacak aylık 3/2/2018 tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

6663 sayılı Kanunla yapılan düzenleme öncesinde, ticari faaliyetine devam ederken 4/1-(b) kapsamında borcunu ödeyerek tahsis talebinde bulunan sigortalılara talep tarihlerini takip eden ay başından itibaren aylık bağlanacak ancak, bunlardan tahsis talep tarihi ile aylık başlangıç tarihi arası ve sonrasında sosyal güvenlik destek primi kesilecektir. Aylık başlangıç tarihine kadar geçen süre için sosyal güvenlik destek primi tahakkuku aylık başlangıç tarihinde tespit edilen aylığın miktarına göre belirlenecektir. Aylıkların geç bağlanması nedeniyle yasal sürede tahsil edilemeyen sosyal güvenlik destek prim borçları için gecikme cezası ve gecikme zammı tahakkuk ettirilmeyecektir.

Örnek 5: Sigortalı 1/1/1992-31/12/2007 süresinde 4/1-(a) kapsamında çalışmış olup, 1/1/2008 tarihinden itibaren de 4/1-(b) kapsamında sigortalılığı devam ederken 23/4/2009 tarihinde prim borcunu ödeyerek aynı gün tahsis talebinde bulunmuştur. Sigortalıya talebini takip eden ay başı olan 1/5/2009 tarihinden itibaren aylık bağlanacaktır. Sigortalı hakkında tahsis talebinde bulunduğu 23/4/2009 tarihi ile aylık başlangıç tarihi 1/5/2009 tarihleri arasında sosyal güvenlik destek primi uygulanacak olup, 8 günlük sosyal güvenlik destek primi sigortalının 2009 yılı Mayıs aylığı miktarı esas alınmak suretiyle % 13 oranında kesinti yapılacaktır.

Örnek 6: Sigortalı 15/12/1989-14/1/2012 süresinde 4/1-(c) kapsamında çalışmış olup, 15/1/2012 tarihinden itibaren de 4/1-(b) kapsamında sigortalılığı devam ederken 16/12/2014 tarihinde prim borcunu ödeyerek aynı gün tahsis talebinde bulunmuştur. Sigortalıya talebini takip eden ay başı olan 1/1/2015 tarihinden itibaren aylık bağlanacaktır. Söz konusu sigortalının tahsis talebinde bulunduğu tarihte 4/1-(b) kapsamında prim borcunun bulunması durumunda, aylık bağlama işlemi yapılmayacak ve sigortalıya, prim borcunun bulunması nedeniyle aylık bağlama işleminin yapılamadığı, prim borcunu ödediği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanacağı yönünde bilgi verilecektir. Söz konusu sigortalının borcunu 11/2/2015 tarihinde ödemesi halinde, 4/1-(b) kapsamındaki hizmetleri 11/2/2015 tarihine kadar dikkate alınacak ve yeni bir talep alınmaksızın borcunu ödediği tarihi takip eden ay başından (1/3/2015) itibaren aylık başlatılacaktır.

Kanunun 6663 sayılı Kanun ile değişik 30 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa Kanunun 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra, Kanunun 4/1-(b) bendi hariç, Kanuna göre veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıklarının, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi itibariyle kesileceği, 6663 sayılı Kanun ile Kanunun “Sigortalı sayılmayanlar” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına eklenen (n) bendinde ise; Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları hükümlerinin uygulanmasında, 30 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendi kapsamında olanlar hariç olmak üzere, yaşlılık aylığı almaktayken bu aylıkları kesilmeksizin 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanların 4 üncü ve 5 inci maddelere göre sigortalı sayılmayacakları, hükme bağlandığından, 1/3/2016 tarihinden itibaren tahsis talep tarihinde 4/1-(b) kapsamında ticari faaliyetin devam etmesi halinde, sigortalılar tahsis talep tarihi ile aylık başlangıç tarihi arasında sigortalı sayılmayacak ve aylık başlangıç tarihinden sonra da sosyal güvenlik destek primi uygulanmayacaktır.

Örnek 7: Sigortalı 1/1/1999-31/12/2015 süresinde 4/1-(a) kapsamında çalışmış olup, 1/1/2016 tarihinden itibaren de 4/1-(b) kapsamında sigortalılığı devam ederken 25/4/2016 tarihinde prim borcunu ödeyerek aynı gün tahsis talebinde bulunmuştur. Sigortalıya talebini takip eden ay başı olan 1/5/2016 tarihinden itibaren aylık bağlanacaktır. Sigortalı hakkında tahsis talebinde bulunduğu 25/4/2016 tarihi ile aylık başlangıç tarihi olan 1/5/2016 tarihleri arasında sosyal güvenlik destek primi uygulanmayacağı gibi belirtilen tarih aralığındaki çalışmaları zorunlu çalışma olarak da değerlendirilmeyecek, aylık başlangıç tarihinden sonra da sosyal güvenlik destek primi uygulanmayacaktır.

Örnek 8: Sigortalı 1/1/1992-30/10/2011 süresinde 4/1-(a) ve 1/1/2011-14/8/2014 süresinde 4/1-(c) kapsamında çalışmış olup, 1/1/2016 tarihinden itibaren de 4/1-(b) kapsamında sigortalılığı devam ederken 16/3/2016 tarihinde prim borcunu ödeyerek aynı gün tahsis talebinde bulunmuştur. Sigortalıya talebini takip eden ay başı olan 1/4/2016 tarihinden itibaren aylık bağlanacaktır. Sigortalı hakkında tahsis talebinde bulunduğu 16/3/2016 tarihi ile aylık başlangıç tarihi olan 1/4/2016 tarihleri arasında sosyal güvenlik destek primi uygulanmayacağı gibi belirtilen tarih aralığındaki çalışmaları zorunlu çalışma olarak da değerlendirilmeyecek, aylık başlangıç tarihinden sonra da sosyal güvenlik destek primi uygulanmayacaktır.

Sigortalının tahsis talebinde bulunduğu 16/3/2016 tarihinde 4/1-(b) kapsamında prim borcunun bulunduğu ve bu borcunu 12/5/2016 tarihinden ödediği varsayılırsa, tahsis talep tarihi ile prim borcunu ödediği tarihler arası 4/1-(b) kapsamında hizmet olarak alınacak ve 1/6/2016 tarihinden itibaren aylık bağlanacaktır.

5.5. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ek 9 uncu maddesinin birinci cümlesi uyarınca, tahsis talep tarihi itibariyle prim borcu olmamakla birlikte, aylık bağlama işlemleri sırasında tahsis talep tarihinden önceki sürelere ait brüt asgari ücretin iki katı tutarına kadar prim borcu olduğu tespit edilenlerin aylık başlangıç tarihleri değiştirilmeksizin aylıkları bağlanacak ve prim borçları bağlanacak aylıklardan 1/3 oranında kesilerek tahsil edilecektir.

5/12/2017 tarihinden sonra malullük ve yaşlılık aylığı talebinde bulunan sigortalılar için Yönetmelik değişikliği hükümleri uygulanacaktır.

Sigortalıların kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borcu (cari ay prim borcu ile gecikme cezası ve gecikme zammı dahil) brüt asgari ücretin iki katı tutarına dahil olacaktır.

Tahsis talep tarihinden önceki sürelere ait brüt asgari ücretin iki katı tutarından daha fazla prim borcu olanların aylıkları ise borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından başlatılacaktır.

4/1-(a) veya 4/1-(c) kapsamında aylık bağlanmasında genel sağlık sigortası prim borçları dikkate alınmayacaktır.

Örnek: 16/1/2018 tarihinde tahsis talebinde bulunan ve talep tarihi itibariyle prim borcu olmayan ancak, aylık bağlama işlemleri sırasında (1/2/2018) tahsis talep tarihinden önce vergi kaydının devam ettiği anlaşılan sigortalının 30 günlük 4/1-(b) hizmeti ve bu hizmete ilişkin prim borcu bulunduğu tespit edilmiş olup, söz konusu prim borcunun gecikme cezası ve gecikme zammı dahil brüt asgari ücretin (2018 yılı için 2.029,50 x 2 = 4.059,00 TL) iki katını geçmemesi nedeniyle, sigortalının aylığı talep tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılarak prim borçları ödenecek aylıklarından kesilerek tahsil edilecektir.

Kaynak: 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 13.10.2026