2018/38 sayılı Genelge Başlık 2.35/12/2017 tarihli Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Yapılan Değişikliğe Göre Hak Sahiplerine İlişkin Koşullar

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin geçici 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişiklik gereğince, Kanunun yürürlük tarihinden önce ölen sigortalıların hak sahiplerine gelir veya aylık bağlanmasında, sigortalıya ilişkin koşulların tespiti ile gelir veya aylığın hesaplanması ve paylaştırılmasında ölüm tarihindeki, hak sahiplerine ilişkin koşulların tespitinde ise hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihteki Kanun hükümleri uygulanacaktır.

Sigortalının ölüm tarihi 2008/Ekim ay başından önce olup ilk defa 2008/Ekim ay başından sonraki süreler için ölüm gelir/aylığı bağlanacak olan hak sahiplerine ilişkin şartların tespitinde Kanunun 34 üncü maddesi esas alınacak ve aylığın kesilmesi ile yeniden başlatılmasında da Kanunun 35 inci madde hükümleri uygulanacaktır. Ancak, ölüm gelir/aylıklarının hesaplanması ve hak sahiplerine paylaştırılmasında ölüm tarihindeki mevzuat esas alınacaktır.

Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce 506, 2925, 1479 ve 2926 sayılı Kanun hükümlerine göre bağlanan gelir/aylıkların artırılması, azaltılması, kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, Kanunun geçici 1 nci maddesinin ikinci fıkrası gereğince ilgili Kanun hükümleri uygulanacaktır.

Söz konusu kanunlara göre bağlanan ancak daha sonra iptal edilen aylıklar geçici 1 inci madde kapsamında kabul edilmeyecektir.

Örnek 1: 2008/Ekim ay başından önce 506 sayılı Kanuna göre ölüm aylığı bağlanan ve 4/1-(a) kapsamında çalışması bulunan hak sahibi malul çocuğun kontrol muayenesi nedeniyle aylığı 1/10/2017 tarihinde kesilmiştir. 1/6/2018 tarihinde yeniden ölüm aylığı talebinde bulunması üzerine sevk işlemleri gerçekleştirilerek yeniden malul olduğunun tespit edilmesi durumunda Kanunun geçici 1 inci maddesi gereği 506 sayılı Kanun hükümlerine göre hak sahipliği koşulları değerlendirileceğinden, malul çocuğun çalışmasının bulunup bulunmadığına bakılmaksızın ölüm aylığı bağlanacaktır.

Örnek 2: 2008/Ekim ay başından önce 506 sayılı Kanuna göre ölüm aylığı bağlanan, önlisans öğrencisi iken 4/1-(a) kapsamında çalışan hak sahibi erkek çocuğun, önlisansı bitirmesi nedeniyle aylığı mezuniyet tarihini takip eden ödeme dönemi itibariyle (17/2/2018) kesilmiştir. 1/9/2018 tarihinde yeniden üniversiteye kayıt yaptırarak ölüm aylığı talebinde bulunan erkek çocuğun hak sahipliği koşulları Kanunun geçici 1 inci maddesi gereği 506 sayılı Kanun hükümlerine göre değerlendirileceğinden, hak sahibi çocuğun çalışmasının bulunup bulunmadığına bakılmaksızın ölüm aylığı bağlanacaktır.

Buna göre;

2.3.1. Hem Kanunun yürürlük tarihinden önceki mevzuata hem de Kanunun 34 üncü maddesine göre ölüm gelir/aylığına hak kazanma koşullarını yerine getiren hak sahiplerinin ölüm gelir/aylıkları, Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce de hak sahipliği niteliği söz konusu olduğundan, zamanaşımı hükümleri de dikkate alınarak ölüm tarihini/hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

Bu hak sahiplerinin, tahsis talep tarihi itibariyle 34 üncü maddedeki koşulları taşımaması ancak hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihi takip eden ay başı ile tahsis talebinde bulunulan tarih aralığında 34 üncü maddeye göre hak sahibi olma koşulunun gerçekleştiği dönemlerin olması halinde bu sürelere ilişkin aylıklar ödenecek, tahsis talep tarihinden sonraki aylıklar ödenmeyecektir.

Örnek: 1/10/2006 tarihinde vefat eden 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalının hak sahibi kız çocuğunun 1/1/2016 tarihinde boşanması ve 1/1/2018 tarihinde babasından dolayı ölüm aylığı talebinde bulunması durumunda, kız çocuklarının ölüm aylığına ilişkin hak kazanma koşullarında 506 ve 5510 sayılı Kanunda farklılık bulunmadığından, hak sahibi kız çocuğunun hak sahipliği koşulunun oluştuğu tarihe göre değerlendirme yapılacak ve zamanaşımı hükümleri de dikkate alınarak boşanma ilamının kesinleştiği tarihe göre ölüm aylığı başlatılacaktır.

2.3.2. 2008/Ekim ay başından önce ölen 4/1-(a) ve 4/1-(b) kapsamındaki sigortalıdan dolayı artan hisse olmadığı için ölüm aylığı bağlanamayan ana veya babanın 5/12/2017 tarihinden sonra talepte bulunması halinde, hak sahipliği koşulları Yönetmeliğin yürürlük tarihi itibariyle oluştuğundan Kanunun 34 üncü maddesi hükümlerine göre değerlendirilecek ve koşulların oluşması halinde, 5/12/2017 tarihini takip eden ay başından itibaren ölüm geliri/aylığı bağlanacaktır. Hak sahiplerinin aylıklarına ilişkin zamanaşımı kurallarının tespitinde ise 5/12/2017 tarihi esas alınacaktır.

Örnek 1: 2008/Ekim ay başından önce vefat eden 4/1-(a) kapsamındaki sigortalının aylık almakta olan eşi, bir erkek ve bir kız çocuğu bulunmakta olup, sigortalı aylığının tamamının ödenmesi ve artan hisse bulunmaması nedeniyle 506 sayılı Kanuna göre aylık bağlanamayan anne/babanın, 1/2/2018 tarihinde yeniden ölüm aylığı talebinde bulunması ve talep tarihi itibariyle 65 yaşını doldurduklarının tespit edilmesi durumunda artan hisseye bakılmaksızın diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması ve her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması koşullarının yerine gelmesi şartıyla, anne/babaya ölüm aylığı 5/12/2017 tarihini takip eden ay başından (1/1/2018) itibaren başlatılacaktır. Bu durumda hisselendirme 506 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılacağından anne ve babanın her birinin hissesi % 25 olarak alınacak ve diğer hak sahiplerinin hisselerinden orantılı olarak indirim yapılacaktır.

Örnek 2: Örnek 1’deki anne/babanın talep tarihi itibariyle 65 yaşını doldurmamış olması halinde, artan hisseye bakılacağından, ölüm aylığı bağlanamayacaktır. Ancak, hak sahiplerinden kız çocuğun çalışmaya başlaması ve aylığının kesilmesi sonucu artan hisse oluşması durumunda, diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması ve her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması halinde anne/babaya 5/12/2017 tarihini takip eden ay başından (1/1/2018) itibaren ölüm aylığı bağlanacaktır. Bu durumda aylık hesabı ve hisselendirme 506 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılacağından anne ve babanın her birinin hissesi % 25 olarak alınacak ve diğer hak sahiplerinin hisselerinden orantılı olarak indirim yapılacaktır.

2.3.3. Sigortalının ölüm tarihi 2008/Ekim ay başından önce olup, 5/12/2017 tarihinden sonra malul olup olmadıklarının tespiti talebinde bulunan hak sahibi çocukların dosyaları, talep tarihinde geçerli olan mevzuata göre Kurum sağlık kurulunca incelenerek çalışma gücünün en az % 60’ını kaybedip kaybetmediklerine karar verilecektir.

Örnek: 26/5/2004 tarihinde vefat eden 4/1-(a) kapsamındaki sigortalının “çalışarak hayatını kazanamayacak derecede malul sayılamayacağı” kararı verilen çocuğunun 5/12/2017 tarihinden sonra talepte bulunması halinde, Kurum sağlık kurulunca talep tarihinde yürürlükte olan mevzuat çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda “çalışma gücünün en az %60 ını kaybettiğine veya kaybetmediğine ” karar verilecektir.

2.3.4. 2926 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık veya gelir aldığı için ölüm aylığı iptal edilen hak sahibi kız çocuklarının 34 üncü maddeye göre aylığa hak kazanma koşullarını yerine getirmesi halinde aylıkları 5/12/2017 tarihini, hak sahibi niteliğinin bu tarihten sonra kazanılması halinde ise hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanacaktır. Ancak, bu kapsamda Kanunun 34 üncü maddesine göre bağlanacak aylıklara, Kanunun 54 üncü maddesi hükümleri uygulanarak işlem yapılacaktır.

Örnek: 1/1/1990 tarihinde vefat eden 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalının hak sahibi kız çocuğuna 1/10/2010 tarihinde bağlanan ölüm aylığı, 5434 sayılı Kanun kapsamındaki eşinden de ölüm aylığı aldığı tespit edildiğinden 15/3/2016 tarihinde iptal edilmiştir. Hak sahibi kız çocuğunun, 20/2/2018 tarihinde yeniden babasından dolayı ölüm aylığı talebinde bulunması halinde, Kanunun 54 üncü maddesi ve Yönetmeliğin geçici 31 inci maddesi uyarınca yapılan karşılaştırma işleminde iştirakçiliği Kanunun yürürlük tarihinden önce başlayan Kanunun 4/1-(c) bendi kapsamındaki sigortalılar hariç olduğundan, Kanunun 34 üncü madde hükümleri gereğince 5/12/2017 tarihini takip eden ay başından (1/1/2018) itibaren ölüm aylığı bağlanacaktır.

2.3.5. 2008/Ekim ay başından önce ölen 4/1-(b) kapsamındaki sigortalıdan dolayı ölüm aylığı talebinde bulunan ve evli olması nedeniyle 1479 sayılı Kanun hükümleri gereğince talebi reddedilen malul kız çocuğuna, 5/12/2017 tarihinden sonra talepte bulunması durumunda, hak sahipliği koşullarını Yönetmeliğin yürürlük tarihi (5/12/2017) itibariyle yerine getirdiğinden Kanunun 34 üncü maddesi gereğince ölüm aylığı bağlanacaktır. Bu hak sahiplerinin aylıklarına ilişkin zamanaşımı kurallarının tespitinde ise 5/12/2017 tarihi esas alınacaktır.

2.3.6. 5/12/2017 tarihinden önce talepte bulunup zamanaşımı hükümlerinin uygulanması sonucu 5 yıllık sürede gelir tespiti işlemi devam edenlerle ilgili 22/9/2016 tarih ve 5040387 sayılı Genel Yazı gereğince işlemler sonuçlandırılacaktır.

Kaynak: 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 13.10.2026