2018/38 sayılı Genelge Başlık 5Ölüm Aylığının Başlangıcı

5.1. Kanunun 35 inci maddesinde, ölüm sigortasından sigortalının hak sahiplerine bağlanacak aylıkların, sigortalının ölüm tarihini veya hak sahibi olma niteliğinin ölüm tarihinden sonra kazanılması halinde, bu niteliğin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacağı, aylığın kesilmesine yol açan sebebin ortadan kalkması ile yeniden hak sahibi niteliğinin kazanılması halinde ise 34 üncü maddede belirtilen şartlar saklı kalmak kaydıyla, müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren yeniden aylık bağlanacağı öngörülmüştür.

Kız çocukların boşanmaları nedeniyle ölüm aylığına hak kazanmaları halinde, aylığın başlangıç tarihi, boşanma ilamının kesinleştiği tarihe göre belirlenecektir.

Örnek: Sigortalı C, 10/10/2009 tarihinde vefat etmiştir. Babasının ölüm tarihinde evli olan kız çocuğu 2/3/2015 tarihinde boşanmış ve 16/6/2015 tarihinde tahsis talebinde bulunmuştur. Hak sahibi kız çocuğuna boşandığı tarihi takip eden ay başı yani 1/4/2015 tarihi itibariyle ölüm aylığı bağlanacaktır.

5.2. Sigortalının öldüğü tarihte hak sahibi olup, bu niteliğin kaybedilmesi ve daha sonra tekrar hak sahibi durumuna girilmesi halinde, ölüm aylıkları, hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından değil, hak sahiplerinin müracaat tarihlerini takip eden ay başından başlatılacaktır. Bu durum, ölüm gelirleri için de uygulanacaktır.

Örnek: Sigortalı B, 11/12/2008 tarihinde vefat etmiştir. Sigortalının hak sahibi kızına ölüm tarihini takip eden ay başı olan 1/1/2009 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmıştır.

Hak sahibi kız çocuğunun 14/2/2014 tarihinde çalışmaya başlaması nedeniyle ölüm aylığı bu tarihi takip eden ödeme dönemi itibariyle kesilmiştir. Kız çocuğu 20/5/2014 tarihinde çalıştığı işten ayrılarak 12/6/2014 tarihinde tahsis talebinde bulunmuş olup, tarafına talebini takip eden ay başı yani 1/7/2014 tarihi itibariyle ölüm aylığı bağlanacaktır.

5.3. Kurumdan malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölen sigortalının hak sahiplerinin aylıkları da, sigortalının ölüm tarihini takip eden ay başından başlatılacaktır.

5.4. Kanuna göre toptan ödeme yapılarak tasfiye edilmiş sürelerin hak sahiplerinin yazılı isteği üzerine Kanunun 31 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre ihya edilmesi halinde, ihya edilen süreye ilişkin tutar dâhil her türlü borçların ödendiği tarihi takip eden aybaşı itibarıyla aylık bağlanmasında dikkate alınacak ve aylık bu ödemenin yapıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

5.5. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 60 ıncı, 62 nci ve 67 nci maddelerinde 5/12/2017 tarihinde yapılan değişiklikler gereğince, 4/1-(b) bendi kapsamında veya bu kapsamda geçen hizmetlerle birlikte 4/1-(a) ve 4/1-(c) bentleri kapsamındaki sigortalıların hak sahiplerine aylık bağlanacağı durumlarda, 4/1-(b) bendi kapsamında geçen hizmetlere ait prim ve prime ilişkin her türlü borçların ödenmesi zorunlu olmakla birlikte, hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylıkları prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmesini takiben, sigortalının ölüm tarihini veya hak sahibi olma niteliğinin ölüm tarihinden sonra kazanılması halinde, bu niteliğin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

4/1-(b) bendi kapsamı dışında prim ödeme yükümlüsü kendisi olan 2008/Ekim öncesi isteğe bağlı ve topluluk sigortası prim borcu olanlar, 2925 sayılı Kanun ile Kanunun ek 5 inci ve ek 6 ncı maddeleri ile ek 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre prim öderken vefat eden ve ölüm tarihinden öncesine ait prim ve prime ilişkin her türlü borcu bulunan sigortalıların hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylıkları da prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmesini takiben, sigortalının ölüm tarihini veya hak sahibi olma niteliğinin ölüm tarihinden sonra kazanılması halinde, bu niteliğin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

Söz konusu değişiklik ile 5/12/2017 tarihinden sonra vefat eden sigortalıların prim borçlarını ödemesini takiben ölüm tarihini/hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren ölüm aylığı başlatılacaktır. Ancak, ölüm tarihi 5/12/2017 tarihinden önce olup, prim borcunu 5/12/2017 tarihinden sonra ödeyen hak sahiplerinin aylıkları ise 5/12/2017 tarihini takip eden ay başından itibaren ödenmeye başlanacaktır.

Örnek 1: 12/3/2017 tarihinde vefat eden 4/1-(b) sigortalısının ölüm tarihinde 4300 prim ödeme gün sayısı ve bu sürelere ilişkin prim borcu bulunmakta olup, hak sahipleri tarafından prim borçlarının 20/1/2018 tarihinde ödenmesi halinde Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 5/12/2017 tarihini takip eden ay başı olan 1/1/2018 tarihinden itibaren ölüm aylığı başlatılacaktır. Ancak, söz konusu prim borçlarının 1/10/2017 tarihinde ödenmiş olması halinde hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylığı, prim borçlarının ödendiği tarihi takip eden 1/11/2017 tarihinden itibaren başlatılacaktır.

Örnek 2: 10/3/2018 tarihinde vefat eden 4/1-(a) sigortalısının ölüm tarihinde 4/1-(b) kapsamındaki 1200 prim ödeme gün sayısı ve bu sürelere ilişkin prim borcu bulunmakta olup, hak sahipleri tarafından prim borçlarının 20/6/2018 tarihinde ödenmesi halinde ölüm aylığı sigortalının ölüm tarihini takip eden ay başı olan 1/4/2018 tarihi itibariyle başlatılacaktır.

5.6. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ek 9 uncu maddesinin birinci cümlesi uyarınca, ölüm tarihi itibariyle prim borcu olmamakla birlikte, ölüm tarihinden önceki sürelere ait brüt asgari ücretin iki katı tutarına kadar prim borcu olduğu aylık bağlama işlemleri sırasında tespit edilenlerin aylık başlangıç tarihlerinde değişiklik yapılmaksızın aylıkları bağlanacak, prim borçları ödenecek aylıklarından 1/3 oranında kesilerek tahsil edilecektir.

5/12/2017 tarihinden sonra vefat eden ve ölüm tarihi itibariyle prim borcu olmamakla birlikte aylık bağlama işlemleri sırasında prim borcu olduğu tespit edilen sigortalılar hakkında Yönetmelik değişikliği hükümleri uygulanacaktır.

Sigortalının ölüm tarihi itibariyle, bu tarihten önceki sürelere ait asgari ücretin iki katı tutarından daha fazla prim borcu olması halinde ise, 5/12/2017 tarihinden sonra vefat eden sigortalıların prim borçlarını ödemesini takiben ölüm tarihini/hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren, ölüm tarihi 5/12/2017 tarihinden önce olup, prim borcunu 5/12/2017 tarihinden sonra ödeyen hak sahiplerinin aylıkları ise 5/12/2017 tarihini takip eden ay başından itibaren ödenmeye başlanacaktır.

Sigortalıların kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borcu (cari ay prim borcu ile gecikme cezası ve gecikme zammı dahil) brüt asgari ücretin iki katı tutarına dahil edilecektir.

4/1-(a) veya 4/1-(c) kapsamında aylık bağlanmasında genel sağlık sigortası prim borçları dikkate alınmayacaktır.

Örnek: 16/12/2017 tarihinde ölen 4/1-(b) sigortalısının ölüm tarihi itibariyle prim borcu olmadığı, ancak aylık bağlama işlemleri sırasında (26/12/2017) ölüm tarihinden önceki sürelere ait daha önce hizmet olarak değerlendirilmemiş 4 aylık vergi kaydına istinaden hizmet ve bu hizmete ilişkin prim borcu bulunduğu tespit edilmiş olup, söz konusu prim borcunun gecikme cezası ve gecikme zammı dahil brüt asgari ücretin (2017 yılı için 1.777,50 x 2 = 3.555 TL) iki katını geçmemesi nedeniyle, hak sahiplerine ölüm tarihini takip eden ay başı itibariyle aylık bağlanarak, prim borçları ödenecek aylıklarından kesilerek tahsil edilecektir.

5.7. 4/1-(b) kapsamında ticari faaliyetine devam edeceğini belirterek 4/1-(a) kapsamında yaşlılık sigortasından tahsis talebinde bulunan ve talep tarihinde prim borçlarının bulunması nedeniyle aylık bağlama işlemi sonuçlandırılamayan sigortalıların borçlarını ödemeden vefat etmesi halinde, bunların 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılıkları ölüm nedeniyle sona ereceğinden, son sigortalılık hali olan 4/1-(b) statüsünden hak sahiplerinin prim borçlarını ödemesi koşuluyla prim borçlarının ödenmesini takiben sigortalının ölüm tarihini veya hak sahibi olma niteliğinin ölüm tarihinden sonra kazanılması halinde, bu niteliğin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren ölen sigortalının faaliyetinin devam etmesi nedeniyle ölüm tarihine kadar olan hizmetleri dikkate alınarak ölüm aylığı bağlanacaktır.

5.8. Kanunun geçici 63 üncü maddesi kapsamına giren 4/1-(b) prim borçlarına ilişkin usul ve esaslar genelgenin İkinci Kısmının Altıncı Bölümünün “1. Kanunun Geçici 63 üncü Maddesinin Uygulanması” başlığı altında açıklandığı gibi uygulanacaktır.

5.9. Kanunun 35 inci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince, aylığı kesilen çocuklardan, sonradan Kurum sağlık kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60 oranında kaybederek malul olduğu anlaşılanlara, Kanunun 34 üncü maddesinde belirtilen koşulları da yerine getirmeleri halinde, malullük durumlarının tespitine esas teşkil eden rapor tarihini takip eden ay başından itibaren Kanunun 97 nci maddesinde yer alan zamanaşımı hükümleri saklı kalmak kaydıyla aylık bağlanacaktır.

Örnek 1: Babasının sağlığında bakmakla yükümlü olduğu Kurum sağlık kurulunca tespit edilen malul çocuk, 25/4/2013 tarihinde ölen babasından dolayı ölüm aylığı talebinde bulunmuştur. Çocuğun yeniden sevk işlemi ile Kurum sağlık kurulunca değerlendirme işlemi yapılmayarak mevcut sağlık kurulu raporu esas alınacak ve sadece kontrol muayene tarihi olup olmadığı SPAS kayıtlarından kontrol edilecektir. (“Süreli Kayıt Sorgulama” menüsünden) Ölüm aylığı babasının ölüm tarihini takip eden ay başından (1/5/2013) başlatılacak, kontrol muayene tarihinin bulunması halinde bu tarih sisteme işlenecektir.

Örnek 2: Annesi 2/7/2014 tarihinde vefat eden çocuğun, Kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmet sunucularınca düzenlenmiş sağlık kurulu raporu mevcuttur. Çocuk ölüm aylığı bağlanması talebinde bulunmuştur. Bu durumda, mevcut sağlık kurulu raporunun düzenlenme tarihine bakılmayacak, çocuğun hastaneye yeniden sevk işlemi yapılmaksızın mevcut sağlık kurulu raporu Kurum sağlık kuruluna gönderilecektir. Sigortalının ölüm tarihi de belirtilmek suretiyle çocuğun hangi tarih itibariyle malul olduğunun tespiti istenecektir. Ölüm tarihinde malul olduğunun bildirilmesi halinde çocuğa ölüm tarihini takip eden ay başından (1/8/2014) aylık bağlanacaktır.

Örnek 3: Örnek 2’deki çocuğun annesinin ölüm tarihi olan 2/7/2014 tarihinden daha önce alınmış herhangi bir sağlık kurulu raporunun olmaması durumunda öncelikle çocuğun ilgili sağlık hizmet sunucusuna sevk işlemi yapılıp, alınacak sağlık kurulu raporu değerlendirilmek üzere Kurum sağlık kuruluna gönderilecek ve ölüm tarihi itibariyle malul olup olmadığı hususu sorulacaktır. Gelen değerlendirmeye göre ölüm tarihinde malul sayılması halinde ölüm aylığı ölüm tarihini takip eden ay başından, rapor tarihi itibariyle malul sayılması halinde ise rapor tarihini takip eden ay başından itibaren aylığı başlatılacaktır.

5.10. Hak sahiplerinin ilk defa gelir/aylık talebinde bulundukları tarihten önce gelir/aylıklarının kesilmesini gerektiren durumların (işe giriş-işten çıkış, evlenme/boşanma ve öğrenim vb.) mevcut olması halinde; gelir/aylık bağlanmasına ilişkin talepleri, aynı zamanda ölüm gelir/aylığının yeniden bağlanmasına yönelik talep gibi değerlendirilecek ve zamanaşımı hükümleri de dikkate alınarak, gelir/aylığa hak kazandıkları tarih ile müracaat tarihleri arasında hak sahibi niteliğini kaybettikleri dönemlere ilişkin gelir/aylıklar ödenmeyecek diğer süreler için ödeme yapılacaktır.

Örnek 1:

Statü/Sektör: 4/1-(a) - Özel Ölüm tarihi: 6/10/2009 Aylık talep tarihi: 11/9/2014 Hak sahibi: Kız çocuk Tahsis numarasının son rakamı: 7 Çalıştığı süreler: 26/9/2010-1/3/2011 ve 2/7/2013-14/7/2013 Sigortalının ölüm tarihinde hak sahibi niteliği taşıyan hak sahibi kız çocuğa sigortalının ölüm tarihini takip eden ay başı olan 1/11/2009 itibari ile ölüm geliri/aylığı bağlanacak, 1/11/2009-17/9/2014 süresi için birikmiş gelir/aylıklarından çalıştığı sürelere ait 18/10/2010-1/4/2011 ve 18/7/2013-1/8/2013 süreleri için hak etmediği gelir/aylık tutarları düşülecek ve kalan miktar üzerinden ödeme yapılacaktır.

Örnek 2:

Statü: 4/1-(b)

Ölüm tarihi: 7/9/2010 Boşanma tarihi: 9/10/2012 Aylık talep tarihi: 4/10/2014 Hak sahibi: Kız çocuk Tahsis numarasının son rakamı: 6 Çalıştığı süreler: 1/1/2013-31/3/2013 Hak sahibine boşandığı 9/10/2012 tarihini takip eden ay başı olan 1/11/2012 itibari ile ölüm gelir/aylığı bağlanacak, 1/11/2012-26/10/2014 süresi için birikmiş gelir/aylıklarından çalıştığı sürelere ait 27/1/2013-1/4/2013 süresi için hak etmediği gelir/aylık tutarları düşülecek ve kalan miktar üzerinden ödeme yapılacaktır.

Örnek 3:

Statü/Sektörü: 4/1-(a) -Kamu Ölüm tarihi: 6/8/2012 Aylık talep tarihi: 5/8/2015 Hak sahibi: Erkek çocuk Tahsis numarasının son rakamı: 2 Orta öğrenimini bitirdiği tarih: 24/6/2013 Yüksek öğrenime başlama tarihi: 9/9/2014 Hak sahibine sigortalının ölüm tarihini takip eden ay başı olan 15/8/2012 itibari ile ölüm aylığı bağlanacak, 15/8/2012-24/8/2015 süresi için birikmiş gelir/aylıklarından öğrenimin dışında bulunduğu sürelere ait 25/6/2013-15/9/2014 süresi için hak etmediği gelir/aylık tutarları düşülecek ve kalan miktar üzerinden ödeme yapılacaktır.

Kaynak: 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 13.10.2026