2018/38 sayılı Genelge Başlık 1.1Kanunun Geçici 63 üncü Maddesi Gereği 4/1-(b) Kapsamında Hizmeti Durdurulan Sigortalıların 4/1-(a) ve 4/1-(b) Kapsamında Gelir/Aylık Bağlama İşlemleri

6645 sayılı Kanun ile Kanuna eklenen geçici 63 üncü madde; “Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı hâlde, bu maddenin yayımlandığı ayın sonu itibarıyla 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından itibaren üç ay içinde ödememeleri veya ilgili kanunları uyarınca yapılandırmamaları hâlinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek bunlara Kurum alacakları arasında yer verilmez.

Sigortalılıkları durdurulanlardan bu Kanunun 4/1-(b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları bu maddenin yayım tarihini takip eden ay başı itibarıyla yeniden başlatılır.

Ancak, daha sonra sigortalı ya da hak sahipleri tarafından talep edilmesi hâlinde durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamı, talep tarihinde 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden borç tutarı hesaplanarak ihya edilir.

Hesaplanan borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Tebliğ edilen borç tutarının bu süre içinde tamamen ödenmemesi hâlinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu madde kapsamında ödenmiş olan tutarlar ilgilinin prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması kaydıyla faizsiz olarak iade edilir. İhya edilerek kazanılan hizmet süreleri borcun ödendiği tarihten itibaren geçerli sayılır.

Birinci fıkraya göre sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler hakkında 1/1/2012 tarihinden bu maddenin yürürlük tarihine kadar durdurulan süreler için genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaz.

Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.” hükmünü amirdir.

6645 sayılı Kanun ile Kanuna eklenen geçici 63 üncü maddenin uygulanmasının usul ve esasları 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) kapsamındaki sigortalılar için aylık türüne göre aşağıda açıklanmıştır.

1.1.1- Malullük veya Yaşlılık Aylığı Talebinde Bulunup Henüz Aylık Bağlama İşlemi Sonuçlandırılmamış Olanlar

1.1.1.1- 4/1-(a) ve 4/1-(c) Kapsamındaki Sigortalılar

Kanunun geçici 63 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 23/4/2015 tarihinden önce Kurumumuzdan 4/1-(a) veya 4/1-(c) kapsamında malullük veya yaşlılık aylığı talebinde bulunup tahsis talep tarihi itibarıyla;

- 4/1-(a) veya 4/1-(c) kapsamındaki mevcut hizmetleriyle aylığa hak kazanmakla birlikte 4/1-(b) kapsamında hizmeti ve buna ilişkin prim borcu bulunan veya, - 4/1-(b) kapsamında geçen hizmetleriyle aylığa hak kazanmış olmakla birlikte söz konusu sürelere ait prim borcu bulunanlardan, 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılıklarına ilişkin prim borcu nedeniyle henüz aylık bağlama işlemi sonuçlandırılmamış olup geçici 63 üncü maddeden yararlanmak isteyen sigortalıların 23/4/2015-31/7/2015 tarihleri arasında Kuruma başvuruda bulunması halinde, aylıkları yeni bir tahsis talep dilekçesi alınmaksızın geçici 63 üncü maddeden yararlanma talep tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

Bunlardan, Kanunun geçici 63 üncü maddesi kapsamında 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığın durdurulması işlemi 1/8/2015 tarihi itibarıyla Kurumca resen yapılmış olanların bu tarihten sonra müracaatları halinde ise, aylıkları 1/8/2015 tarihini takip eden ay başından başlatılacaktır.

23/4/2015 tarihinden önce malullük veya yaşlılık aylığı talebinde bulunup, talep tarihi itibarıyla 4/1-(b) kapsamındaki hizmetlerine ilişkin prim borçları nedeniyle aylık bağlama işlemi gerçekleştirilemeyenlerden, geçici 63 üncü madde gereği 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılıklarını; 30/4/2015 tarihi itibarıyla durdurup 1/5/2015 tarihi itibarıyla devam ettirmeyen 4/1-(a) veya 4/1-(c) kapsamındaki sigortalıların malullük ve yaşlılık aylıkları, yeni bir tahsis talep dilekçesi alınmaksızın;

- 23/4/2015-31/7/2015 süresinde geçici 63 üncü maddeden yararlanma müracaatında bulunanların müracaat tarihlerini, - 1/8/2015 tarihinden itibaren müracaatta bulunanların ise, 1/8/2015 tarihini, takip eden ay başından başlatılacaktır.

23/4/2015-31/7/2015 süresinde ilk defa malullük veya yaşlılık aylığı talebinde bulunmakla birlikte tahsis talep tarihi ile 31/7/2015 tarihi arasında geçici 63 üncü maddeden yararlanma talebinde bulunmuş olanların aylıkları tahsis talep tarihini takip eden ay başından, anılan tarih aralığında tahsis talebi olmakla birlikte geçici 63 üncü maddeden yararlanma müracaatında bulunmaması nedeniyle 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığı 1/8/2015 tarihinde Kurumca resen durdurulanların aylıkları ise yeni bir tahsis talep dilekçesi alınmaksızın 1/8/2015 tarihini takip eden ay başından başlatılacaktır.

Örnek 1: 4/1-(a) kapsamında kamu sektörüne ait işyerinden ayrılarak 14/4/2015 tarihinde yaşlılık sigortası yönünden tahsis talebinde bulunan sigortalının 4/1-(a) kapsamında geçen hizmetleri ile aylığa hak kazandığı tespit edilmiş olmakla beraber, 1/8/1998-31/12/1999 süresinde 4/1-(b) kapsamında geçen 510 gün hizmetine karşılık prim borcu olduğu anlaşıldığından aylık bağlama işlemi gerçekleştirilememiştir. Ancak, sigortalı, 28/4/2015 tarihinde geçici 63 üncü maddeden yararlanmak için talepte bulunmuş olup, yaşlılık aylığı yeni bir tahsis talep dilekçesi alınmaksızın geçici 63 üncü maddeden yararlanma talep tarihini takip eden ay başından (15/5/2015) başlatılacaktır.

Örnek 2: En son özel sektörde çalışmakta iken 15/1/2015 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunan 4/1-(a) sigortalısının 4/1-(b) kapsamında 1200 gün hizmeti bulunmakla birlikte talep tarihinde söz konusu hizmetlere ilişkin prim borcu olduğu anlaşıldığından aylık bağlama işlemi gerçekleştirilememiş ve sigortalının 23/4/2015- 31/7/2015 tarihleri arasında geçici 63 üncü maddeden yararlanma talebinde bulunmaması nedeniyle 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığı 1/8/2015 tarihi itibarıyla resen durdurulmuştur. Bu durumda, sigortalının aylığı Kuruma müracaatı halinde, yeni bir tahsis talep dilekçesi alınmaksızın, 1/8/2015 tarihini takip eden ay başından (1/9/2015) başlatılacaktır.

Örnek 3: 30/6/2015 tarihinde 4/1-(a) kapsamında özel sektöre ait işyerinden ayrılarak aynı tarihten itibaren yaşlılık sigortası yönünden tahsis talebinde bulunan sigortalının, 1/6/1996-31/12/1999 süresinde 4/1-(b) kapsamında geçen hizmetlerine karşılık prim borcunun bulunması nedeniyle aylık bağlama işlemleri gerçekleştirilememiştir. Ancak, anılan sigortalı 5/7/2015 tarihinde geçici 63 üncü maddeden yararlanma talebinde bulunmuş olup, yaşlılık aylığı yeni bir tahsis talebi alınmaksızın talep tarihini takip eden ay başından (1/7/2015) başlatılacaktır.

23/4/2015 tarihinden önce malullük veya yaşlılık aylığı talebinde bulunup, talep tarihi itibarıyla 4/1-(b) kapsamındaki hizmetlerine ilişkin prim borçları nedeniyle aylık bağlama işlemi gerçekleştirilemeyenlerden, geçici 63 üncü maddeden yararlanıp 30/4/2015 tarihi itibarıyla 4/1-(b) kapsamında sigortalılıkları durdurulmakla birlikte, anılan kapsamda faaliyetine devam edenlerin sigortalılıkları 1/5/2015 tarihi itibarıyla yeniden başlatılacağından, bunlardan;

- 23/4/2015-30/4/2015 tarihleri arasında geçici 63 üncü maddeden yararlanmak için müracaat edenlerin aylıkları, 1/5/2015 tarihi itibarıyla başlatılacak, bu tarih itibarıyla sigortalılıkları devam ettiğinden, haklarında 1/5/2015-29/2/2016 tarihleri arasında sosyal güvenlik destek primi uygulanacaktır.

- 1/5/2015-31/7/2015 tarihleri arasında geçici 63 üncü maddeden yararlanmak için müracaat edenlerin aylıkları ise, müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılacağından, 1/5/2015 tarihi itibarıyla yeniden başlatılan 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığı geçici 63 üncü maddeye ilişkin müracaat tarihine kadar zorunlu hizmet olarak aylığın yeniden hesaplanmasında dikkate alınacak (2829 sayılı Kanun uygulaması dahil), geçici 63 üncü maddeye ilişkin müracaat tarihinden 29/2/2016 tarihine kadar 4/-(b) kapsamındaki hizmetlerle ilgili olarak sosyal güvenlik destek primi uygulanacaktır.

- 1/8/2015 tarihinden itibaren haklarında resen geçici 63 üncü madde uygulaması yapılanların müracaatları halinde ise, aylıkları 1/9/2015 tarihinden itibaren başlatılacak, ancak 1/5/2015-31/7/2015 süresi 4/1-(b) kapsamındaki hizmetleri 1/8/2015 tarihi itibarıyla aylıklarının yeniden hesaplanmasında (2829 sayılı Kanun uygulaması dahil) dikkate alınacaktır. Bunlar hakkında, 1/8/2015-29/2/2016 tarihleri arasında sosyal güvenlik destek primi uygulanacaktır.

Ancak, ilk defa 2008/Ekim ayı sonrası sigortalı olup, tarafına Kanun hükümlerine göre malullük aylığı bağlanacak olan sigortalıların tekrar 4/1-(b) kapsamında sigortalılığının bulunması halinde Kanunun 27 nci maddesi gereğince aylıkları kesilecek, sosyal güvenlik destek primi uygulanmayacaktır.

1.1.1.2- 4/1-(b) Kapsamındaki Sigortalılar

Kurumumuzdan 23/4/2015 tarihinden önce 4/1-(b) kapsamında malullük/yaşlılık aylığı talebinde bulunup tahsis talep tarihi itibarıyla 4/1-(b) kapsamındaki hizmetlerine ilişkin prim borcu bulunması nedeniyle talepleri reddedilenlerden, geçici 63 üncü madde uygulamasından yararlanan sigortalılardan yeni bir tahsis talep dilekçesi alınacak ve aylıkları taleplerini takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır.

Kanunun geçici 63 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 23/4/2015 tarihinden önce 4/1- (b) kapsamında malullük/yaşlılık aylığı talebinde bulunup, tahsis talep tarihi itibarıyla 4/1- (b) kapsamındaki sigortalılıklarına ilişkin prim borcu bulunması nedeniyle talepleri reddedilen sigortalılardan, geçici 63 üncü maddede öngörülen (23/4/2015 ile 31/7/2015 tarihleri arasında) üç aylık sürede sigortalılığını durdurmak için Kurumumuza müracaat edenler veya bu sürelerin sonunda Kurumumuzca sigortalılıkları resen durdurulanlardan, Kanunun yürürlük tarihinden sonra yeni bir tahsis talep dilekçesinin alınması gerekmekte olup, sigortalılara yeni tahsis talep tarihini takip eden ay başından itibaren aylık bağlanacaktır.

Örnek 1: Sigortalı, 15/10/2014 tarihinde sigortalılığını sonlandırarak emeklilik için hizmet ve yaş koşullarını yerine getirdiği 5/1/2015 tarihinde 4/1-(b) kapsamında yaşlılık aylığı talebinde bulunmuştur. Ancak yapılan kontrollerde sigortalının talep tarihi itibarıyla sigortalılığına ilişkin prim borcu bulunduğu tespit edilmiş ve buna istinaden talebi reddedilmiştir. Sigortalı 20/5/2015 tarihinde hem geçici 63 üncü maddeden yararlanma hem de aylık bağlanması talebinde bulunmuştur. Bu durumda sigortalıya tahsis talebini takip eden ay başından (1/6/2015) itibaren aylık bağlanacaktır.

Örnek 2: 4/1-(b) kapsamındaki faaliyetine son veren sigortalı, 22/2/2015 tarihinde malullük aylığı talebinde bulunmuştur. Ancak Kurum kayıtlarının tetkikinde sigortalının 1990-1993 yılları arasında 4/1-(b) kapsamında daha önce bildirilmeyen 840 gün hizmeti ve buna ait prim borcu bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, sigortalının 22/2/2015 tarihindeki tahsis talebi reddedilmiştir. 1/8/2015 tarihi itibariyle 1990-1993 yılları arasında sigortalılığı resen durdurulan sigortalı, 5/9/2015 tarihinde yeniden tahsis talebinde bulunmuştur. Bu tarih itibarıyla prim ve prime ilişkin herhangi bir borcu bulunmadığından, talep tarihini takip eden 1/10/2015 tarihi itibarıyla malullük aylığı bağlanacaktır.

4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığı devam edenlerin 1/5/2015 tarihinden sonra tahsis talebinde bulunmaları halinde, yeni tahsis talep tarihine kadar 4/1-(b) kapsamında geçen hizmetleri aylık bağlama işlemlerinde değerlendirilecektir. 2829 sayılı Kanun gereği, aylık bağlanacak statünün 4/1-(b) olması halinde, talep tarihi itibarıyla 4/1-(b) kapsamında 1/5/2015 tarihinden sonraki hizmetlerine ait prim ve prime ilişkin borcu bulunmayanların aylıkları talep tarihlerini takip eden ay başından başlatılacaktır. Bunlar hakkında tahsis talep tarihinden 29/2/2016 tarihine kadar sosyal güvenlik destek primi uygulanacaktır. Tahsis talep tarihinde prim borcu bulunanların ise talepleri reddedilecek, borcun ödenmesini müteakip yeniden alınacak tahsis talep dilekçesine göre aylık bağlama işlemleri sonuçlandırılacaktır.

Örnek 3: 4/1-(b) kapsamındaki faaliyeti 1/5/2015 tarihinden sonra da devam eden sigortalı, 12/3/2015 tarihinde 4/1-(b) kapsamında yaşlılık aylığı talebinde bulunmuştur. Ancak sigortalının 4/1-(b) kapsamında prim borcu bulunması nedeniyle aylık talebi reddedilmiştir.

1/8/2015 tarihinde geçici 63 üncü madde gereği Kurumca sigortalılığı resen durdurulan sigortalının 4/1-(b) kapsamındaki çalışmasının devam etmesi nedeniyle sigortalılığı 1/5/2015 tarihinde yeniden başlatılmıştır. 15/11/2015 tarihinde yeniden aylık talebinde bulunan sigortalıya 1/5/2015 tarihinden sonraki sigortalılık sürelerine ilişkin prim ve prime ilişkin herhangi bir borcu bulunmaması şartıyla talep tarihini takip eden ay başından (1/12/2015) aylık bağlanacaktır. Ancak tahsis talebinde bulunduğu, 15/11/2015 tarihinde 1/5/2015 tarihi itibarıyla başlayan sigortalılık süresine ilişkin prim borcunun bulunması halinde talebi reddedilecek ve prim borcunu ödedikten sonra yeniden talepte bulunması halinde aylığı yeni talebini takip eden ay başından itibaren bağlanacaktır.

Örnek 4: Sigortalılığı 1/6/2009 tarihinde başlayan 4/1-(b) sigortalısı, Kurum sağlık kurulunca başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul sayılmış ve 15/6/2015 tarihinde malullük aylığı talebinde bulunmuştur. Ancak, yapılan kontrollerde sigortalının 15/6/2015 tarihi itibarıyla prim borcu bulunduğu tespit edilmiş ve buna istinaden tahsis talebi reddedilmiştir. Sigortalı, geçici 63 üncü maddeden yararlanmak için müracaatta bulunarak primi ödenmemiş sürelere ilişkin hizmetleri durdurmuş ve 20/7/2015 tarihinde yeniden malullük aylığı talebinde bulunmuştur. Sigortalının tescil tarihi olan 1/6/2009 ile 30/4/2015 süresi hizmetlerinin geçici 63 üncü madde kapsamında durdurulup 4/1-(b) kapsamındaki çalışmasının devam etmesi nedeniyle sigortalılık başlangıcı 1/5/2015 tarihi olarak kabul edilecektir. Bu durumda da, 1/5/2015 tarihi ile 20/7/2015 tarihi arasında malullük aylığı bağlanmasına ilişkin koşullar oluşmadığından talebi reddedilecektir. Sigortalının geçici 63 üncü madde kapsamında durdurduğu hizmetlerini yine aynı madde kapsamında daha sonra ihya etmesi halinde, sigortalılık başlangıç tarihi 1/6/2009 olarak kabul edilip malullük aylığı bağlama koşulları oluşacağından, yeni bir tahsis talep alınmaksızın ihya borcunu ödediği tarihi takip eden ay başı itibarıyla malullük aylığı bağlanacaktır.

Örnek 5: Örnek 4’deki sigortalının, bu defa 1/6/2009 ile 30/4/2014 dönemine ait hizmet sürelerine ait prim borcunu ödemekle birlikte, 1/5/2014 tarihinden sonraki hizmet sürelerine ait prim borcunu ödememesi nedeniyle ödenmeyen süreler geçici 63 üncü madde kapsamında durdurulmuştur. 4/1-(b) kapsamındaki çalışmasının devam etmesi nedeniyle sigortalılığı her ne kadar 1/5/2015 tarihinde yeniden başlatılmış ise de sigortalılık başlangıcı 1/6/2009 tarihi olarak kabul edilecektir. Bu nedenle, 1/6/2009 ile 30/4/2014 ve 1/5/2015 tarihi ile talep tarihi olan 20/7/2015 tarihi arasında (5 yıl 1 ay 18 gün) hizmeti bulunduğundan talep tarihini takip eden ay başı olan 1/8/2015 tarihinden itibaren malullük aylığı bağlanacaktır.

1.1.2- Ölüm Aylığı Talebinde Bulunup Henüz Aylık Bağlama İşlemi Sonuçlandırılmamış Olanlar

Kanunun geçici 63 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 23/4/2015 tarihinden önce 4/1- (a), 4/1-(b) veya 4/1-(c) kapsamında iken ölen sigortalılardan dolayı ölüm aylığı talebinde bulunan, ancak sigortalının 4/1-(b) kapsamındaki hizmetlerine ilişkin prim borcu bulunması nedeniyle aylık talebi sonuçlandırılmayan/reddedilen hak sahiplerinin Kanunun geçici 63 üncü maddesinden yararlanmak istemeleri halinde, Kanunun zamanaşımı uygulamasına ilişkin 97 nci madde hükümleri de dikkate alınmak suretiyle aylık bağlama işlemleri sonuçlandırılacaktır.

Geçici 63 üncü madde hükümlerinden yararlanmak suretiyle ölen sigortalıların 4/1- (b) kapsamındaki sigortalılık sürelerini durduran ve 23/4/2015 tarihinden sonra yeniden 4/1- (a) veya 4/1-(b) kapsamında ölüm aylığı bağlanması talebinde bulunan hak sahiplerinin geçici 63 üncü maddenin yürürlüğe girdiği tarihte (23/4/2015) ölüm aylığına hak kazandıkları kabul edilecek ve aylıkları (Kanunun 97 nci madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla) 23/4/2015 tarihini takip eden ay başından (özel sektör için 1/5/2015, kamu sektörü için 15/5/2015) itibaren başlatılacaktır.

Zamanaşımı uygulamasında, kamu ve özel sektöre göre bu tarihler esas alınacaktır.

4/1-(a) Kapsamındaki Sigortalılar Örnek 1: 6/12/2001-24/3/2003 tarihleri arasında 4/1-(b) kapsamında sigortalı olmakla birlikte sadece 4/1-(b) kapsamındaki 60 gün hizmetine ilişkin prim borcunu ödeyen ve 1/4/2007-31/12/2013 tarihleri arasında özel sektörde 4/1-(a) kapsamında sigortalı olarak çalışmakta iken 6/11/2014 tarihinde vefat eden sigortalının eşi 24/11/2014 tarihinde Kurumumuza 4/1-(a) kapsamında ölüm aylığı bağlanması için müracaat etmiş, ancak sigortalının 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığına ilişkin prim borcu bulunması nedeniyle, aylık bağlama işlemi gerçekleştirilememiştir. Hak sahibi eşin geçici 63 üncü maddeden yararlanmak için müracaat etmesi üzerine, sigortalının daha önce ödediği primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığı durdurulmuş ve hak sahibi eş 6/6/2015 tarihinde yeniden ölüm aylığı talebinde bulunmuştur. Bu durumda, sigortalının eşine Kanunun 97 nci maddesinde öngörülen zamanaşımı kuralları da dikkate alınmak suretiyle, yeni tahsis talep tarihi ile geçici 63 üncü maddenin yürürlüğe girdiği tarih olan 23/4/2015 tarihini takip eden ay başı arasında 5 yıllık zamanaşımı süresi geçmediğinden 23/4/2015 tarihini takip eden ay başından itibaren ölüm aylığı bağlanacaktır.

Örnek 2: Örnek 1’deki sigortalının hak sahibi eşinin 6/6/2015 tarihi yerine 31/12/2020 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu varsayıldığında;

31 12 2020 - 01 05 2015 30 7 5 Ölüm aylığına hak kazanılan tarihi takip eden ay başı ile tahsis talep tarihi arasında beş yıldan daha fazla süre geçtiğinden talep tarihinden geriye doğru beş yıllık süreye ilişkin aylıklar ödenecektir.

31 12 2020 - 5 31 12 2015 Ölüm aylığı bu tarihi takip eden ay başı olan 1/1/2016 tarihi itibarıyla ödenecektir.

Örnek 3: Özel sektörde çalışmakta iken 30/7/2003 tarihinde vefat eden sigortalının hak sahibi erkek çocuğu 25/7/2011 tarihinde tahsis talebinde bulunmuştur. Hak sahibi, sigortalının 4/1-(a) ve 4/1-(b) kapsamında geçen hizmetlerinin birleştirilmesi sonucu 4/1-(a) kapsamındaki sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanması için öngörülen en az 5 yıllık sigortalılık süresi ve 900 prim gün sayısı şartını yerine getirmekle birlikte, sigortalının 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığına ilişkin prim borcunun bulunması nedeniyle aylık bağlama işlemi gerçekleştirilememiştir. Hak sahibi çocuğun 15/7/2015 tarihinde geçici 63 üncü maddeden yararlanma talebinde bulunması üzerine, sigortalının 4/1-(b) kapsamındaki hizmetleri durdurulmuştur. Bu durumda, 4/1-(a) kapsamında ölüm aylığı bağlanması için öngörülen, en az 5 yıllık sigortalılık süresi ve 900 prim gün sayısı şartı yerine getirilmemiş olmakla birlikte, 2008/Ekim öncesi ölümlerde söz konusu şartların yerine getirilmesinde borçlanma süreleri dahil olduğundan, hak sahibi çocuk, sigortalının askerlik sürelerini borçlanarak borçlanma miktarını 15/8/2015 tarihinde ödemiştir. Bu nedenle, hak sahibinin aylığı, geçici 63 üncü maddeden yararlanma talep tarihini (15/7/2015) takip eden ay başından değil, borçlanma bedelinin ödendiği tarih olan 15/8/2015 tarihini takip eden (1/9/2015) ay başından başlatılacaktır.

Örnek 4: 3/7/2000 tarihinde 4/1-(a) kapsamında çalışmaya başlayan ve anılan kapsamda 720 prim günü bulunan sigortalı, 5/6/2006 tarihi itibarıyla da 4/1-(b) kapsamında çalışmaya başlamış ve 9/9/2008 tarihinde vefat etmiştir. Hak sahibi eşin, 6/7/2015 tarihinde geçici 63 üncü maddeden yararlanma talebinde bulunması üzerine, 4/1-(b) kapsamında geçen sigortalılığı sigortalılık tescil tarihi olan 5/6/2006 tarihi itibarıyla durdurmuştur. Bu durumda, hak sahiplerine 4/1-(a) kapsamında aylık bağlanacak olup, 4/1-(a) kapsamında sadece 720 prim günü bulunan sigortalının ölüm tarihinin 2008/Ekim ay başından önce olması nedeniyle hak sahipleri, sigortalının askerlikte geçen 180 gününü borçlanıp, borçlanma tutarını 8/7/2015 tarihinde ödediklerinden, ölüm aylığı borcun ödendiği tarihi takip eden ay başı olan 1/8/2015 itibari ile bağlanacaktır.

4/1-(b) Kapsamındaki Sigortalılar Örnek 1: 10/7/2007 tarihinde vefat eden sigortalının 4/1-(b) kapsamında 1/9/1998- 23/1/2007 tarihleri arasında sigortalılığı bulunmakla birlikte ölüm tarihi itibarıyla prim borcu bulunması nedeniyle hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamamıştır. Sigortalının primi ödenmemiş sigortalılık süreleri geçici 63 üncü madde kapsamında Kurumca resen durdurulmuştur. Hak sahipleri 7/10/2015 tarihinde tekrar ölüm aylığı talebinde bulunmuşlardır. Geçici 63 üncü madde kapsamında durdurulan süreler dışında sigortalının 6 yıl hizmet süresi bulunduğundan, hak sahiplerine Kanunun 97 nci maddesinde öngörülen zamanaşımı süresi de dikkate alınmak suretiyle, yeni tahsis talep tarihi ile geçici 63 üncü maddenin yürürlüğe girdiği tarih olan 23/4/2015 tarihini takip eden ay başı arasında 5 yıllık zamanaşımı süresi geçmediğinden geçici 63 üncü maddenin yürürlük tarihini takip eden ay başı olan 1/5/2015 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanacaktır.

Örnek 2: Örnek 1’deki sigortalının hak sahibi eşinin 7/10/2015 tarihi yerine 11/1/2021 tarihinde ölüm aylığı talebinde bulunduğu varsayıldığında;

11 01 2021 -01 05 2015 10 08 05 Ölüm aylığına hak kazanılan tarihi takip eden ay başı ile talep tarihi arasında beş yıldan daha fazla süre geçtiğinden talep tarihinden geriye doğru beş yıllık süreye ilişkin aylıklar ödenecektir.

11 01 2021 - 11 01 2016 Ölüm aylığı bu tarihi takip eden ay başı olan 1/2/2016 tarihi itibarıyla başlatılacaktır.

Örnek 3: 1/1/1995-1/1/2009 tarihleri arasında 9 yıl hizmeti bulunan 4/1-(b) sigortalısı 10/10/2014 tarihinde vefat etmiştir. Sigortalının 5 yıllık hizmetine ilişkin prim borcunun ödenmiş olmasına rağmen 4 yıllık hizmetine ilişkin prim borcu olması nedeniyle hak sahiplerine aylık bağlanamamıştır. Hak sahipleri, 20/6/2015 tarihinde Kurumumuza müracaat ederek Kanunun geçici 63 üncü maddesinden yararlanma ve ölüm aylığı talebinde bulunmuştur. Bu durumda, sigortalının hak sahiplerinin ölüm aylıkları, Kanunun 97 nci maddesinde öngörülen zamanaşımı kuralları da dikkate alınmak suretiyle, yeni tahsis talep tarihi ile Kanunun yürürlüğe girdiği tarih olan 23/4/2015 tarihini takip eden ay başı arasında 5 yıllık zamanaşımı süresi geçmediğinden 23/4/2015 tarihini takip eden 1/5/2015 tarihinden itibaren başlatılacaktır.

Örnek 4: 1/10/2014 tarihinde vefat eden 4/1-(b) kapsamındaki sigortalının 1/1/2000- 1/1/2010 tarihleri arasında 10 yıl hizmeti bulunmakta ise de bu süreye ilişkin 7 yıl prim borcunun bulunması nedeniyle hak sahiplerine aylık bağlanamamıştır. Hak sahipleri, 15/6/2015 tarihinde Kurumumuza müracaat ederek geçici 63 üncü maddeden yararlanma talebinde bulunmuş olup, anılan tarihte sigortalının 2 yıla karşılık gelen prim borcunu ödemişlerdir. Buna göre, geçici 63 üncü madde gereği 4/1-(b) kapsamındaki 5 yıllık sigortalılığı durdurulan sigortalının hak sahipleri 10/11/2015 tarihinde de ölüm aylığı talebinde bulunmuştur. Bu durumda, sigortalının hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için gerekli, 5 yıl şartı 15/6/2015 tarihinde 2 yıllık prim borcunu da ödenmesiyle yerine getirilmiş olduğundan Kanunun 97 nci maddesinde öngörülen zamanaşımı kuralları da dikkate alınmak suretiyle, ölüm aylığı borcun ödendiği ayı takip eden 1/7/2015 tarihi itibarıyla başlatılacaktır.

4/1-(c) Kapsamındaki Sigortalılar Örnek 1: 26/12/2003-24/3/2005 tarihleri arasında 4/1-(b) kapsamında sigortalı olmakla birlikte sadece 4/1-(b) kapsamındaki 90 gün hizmetine ilişkin prim borcunu ödeyen ve 1/11/2008-22/12/2014 tarihleri arasında 4/1-(c) kapsamında sigortalı olarak çalışmakta iken 22/12/2014 tarihinde vefat eden sigortalının eşi 26/12/2014 tarihinde Kurumumuza 4/1- (c) kapsamında ölüm aylığı bağlanması için müracaat etmiş, ancak sigortalının 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığına ilişkin prim borcu bulunması nedeniyle, aylık bağlama işlemi gerçekleştirilememiştir. Hak sahibi eşin geçici 63 üncü maddeden yararlanmak için müracaat etmesi üzerine, sigortalının daha önce ödediği primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığı durdurulmuş ve hak sahibi eş 14/6/2015 tarihinde yeniden ölüm aylığı talebinde bulunmuştur. Bu durumda, sigortalının eşine Kanunun 97 nci maddesinde öngörülen zamanaşımı kuralları da dikkate alınmak suretiyle, yeni tahsis talep tarihi ile geçici 63 üncü maddenin yürürlüğe girdiği tarih olan 23/4/2015 tarihini takip eden ay başı arasında 5 yıllık zamanaşımı süresi geçmediğinden 23/4/2015 tarihini takip eden ay başı olan 1/5/2015 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanacaktır.

Örnek 2: Örnek 1’deki sigortalının hak sahibi eşinin 14/6/2015 tarihi yerine 16/7/2021 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu varsayıldığında;

16 07 2021 - 01 05 2015 15 2 6 Ölüm aylığına hak kazanılan tarihi takip eden ay başı ile tahsis talep tarihi arasında beş yıldan daha fazla süre geçtiğinden talep tarihinden geriye doğru beş yıllık süreye ilişkin aylıklar ödenecektir.

16 7 2021 - 5 16 7 2016 Ölüm aylığı bu tarihi takip eden ay başı olan 1/8/2016 tarihi itibarıyla ödenecektir.

Örnek 3: Son defa 4/1-(c) kapsamında çalışmakta iken sigortalılığı sona eren ve 23/9/2013 tarihinde vefat eden sigortalının hak sahibi erkek çocuğu 25/7/2014 tarihinde tahsis talebinde bulunmuştur. Hak sahibi, sigortalının 4/1-(c) ve 4/1-(b) kapsamında geçen hizmetlerinin birleştirilmesi sonucu 4/1-(c) kapsamındaki sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanması için öngörülen en az 1800 prim gün sayısı şartını yerine getirmekle birlikte, sigortalının 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığına ilişkin prim borcunun bulunması nedeniyle aylık bağlama işlemi gerçekleştirilememiştir. Hak sahibi çocuğun 15/7/2015 tarihinde geçici 63 üncü maddeden yararlanma talebinde bulunması üzerine, sigortalının 4/1-(b) kapsamındaki hizmetleri durdurulmuştur. Bu durumda, 4/1-(c) kapsamında ölüm aylığı bağlanması için öngörülen, en az 1800 prim gün sayısı şartı yerine getirilmemiş olmakla birlikte, hak sahibi çocuk, sigortalının askerlik sürelerini borçlanarak borçlanma miktarını 15/8/2015 tarihinde ödemiştir. Bu nedenle, hak sahibinin aylığı, geçici 63 üncü maddeden yararlanma talep tarihini (15/7/2015) takip eden ay başından değil, borçlanma bedelinin ödendiği tarih olan 15/8/2015 tarihini takip eden (1/9/2015) ay başından başlatılacaktır.

Kaynak: 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 13.10.2026