2018/38 sayılı Genelge Başlık GirişGELİR VE AYLIKLARIN PEŞİN SERMAYE DEĞERLERİ VE ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN SORUMLULUĞU 1. Kurumun Rücu Hakkı

1. Kurumun Rücu Hakkı Kurumun sahip olduğu rücu hakkı, Kanunun muhtelif hükümlerinde düzenlenmiş olup, 21 inci maddede iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu, 23 üncü maddede süresinde bildirilmeyen sigortalılıktan doğan sorumluluk, 39 uncu maddede uzun vadeli sigorta kolları bakımından üçüncü kişinin sorumluluğu düzenlenmiştir.

İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilecektir.

İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, bu defa sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücu edilecektir.

Meslek hastalığı olaylarında ise, işveren ve üçüncü şahısların sorumluluk halleri aranmaksızın, sigortalılara bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değerleri hesaplanıp, (Değişik, 31/05/2021 tarihli ve 2021/19 sayılı Genelge) rücu edilecektir. Zira, meslek hastalığı işyerinin çalışma koşullarından ileri geldiği için işveren, olaydan doğrudan sorumlu bulunmaktadır. Ölen sigortalının ölüm nedeninin meslek hastalığına bağlı olması durumunda da hak sahiplerine bağlanan ölüm geliri için (Değişik, 31/05/2021 tarihli ve 2021/19 sayılı Genelge) rücu edilecektir.

Ayrıca, Kanunun 47 nci maddesinde vazife malullüğüne sebep olan olaydan kamu idarelerinin yetkili mercilerinin haberdar edilmemiş olması hali dışında; ilgililerin bildirimi ve kamu idarelerinin bildirim sorumluluğu düzenlenmiştir.

Vazife malullüğü süresi içerisinde bildirilmeyen sigortalılara; kamu idareleri ya da sigortalılar veya hak sahiplerince sonradan yapılacak bildirim üzerine, vazife malullüklerinin belgelenmesi ve müstahak olmaları şartıyla, bu Kanunun zamanaşımı hükümleri dikkate alınmak suretiyle vazife malullüğü aylığı bağlanır veya bağlanmış olan aylıklar düzeltilir. Bu durumda sigortalı veya hak sahiplerine bağlanacak aylık ya da aylık farklarının, vazife malullüğünün bildirildiği tarihe kadar olan toplam tutarı Kurumca ilgili kamu idaresine ödettirilecektir.

Kanunun 47 nci maddesinin on dördüncü fıkrası uyarınca “harp malulü” olanlara verilecek harp malullüğü zammı tutarının peşin sermaye değeri, sigortalının bağlı bulunduğu Millî Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığına rücu edilecek olup söz konusu toplam rücu tutarı, ilgili bakanlıklarca da en geç bir ay içinde Kurumun göstereceği hesaplara yatırılacaktır.

Süresinde yatırılmayan tutarlar için 89 uncu madde hükümleri uygulanacaktır.

Örnek 1: 24/8/2009 tarihinden itibaren ilk defa 4/1-(c) kapsamında Kara Kuvvetleri Komutanlığı emrinde piyade uzman çavuş olarak göreve başlayan sigortalının, 15/6/2014 tarihinde operasyon esnasında içinde bulunduğu helikopterin güç kaybı sebebiyle düşmesi sonucu yaralandığı ve Sağlık Kurulunca da 6 ncı derece malul olduğuna karar verilmesi üzerine, Vazife Malullüğü Tespit Kurulunca ilgili hakkında “Kanunun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca harp malullüğü, ayrıca 3713 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına” karar verilmiştir.

Öncelikle, 6 ncı derece harp malullüğü ve 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesi uyarınca emsal aylıklarıyla mukayese edilerek hangi aylığın daha yüksek olduğu tespit edilecektir.

3713 sayılı Kanun uyarınca bağlanacak emsal aylığın yüksek olması halinde emsal aylık bağlanarak hazineden tahsil edileceğinden, rücu işlemi yapılmayacaktır.

Harp malullüğü aylığının yüksek olması halinde ise, harp malullüğü aylığı bağlanarak, harp malullüğü zammı tutarının peşin sermaye değeri toplamı en geç bir ay içinde Millî Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığına rücu edilecektir.

Buna göre, 5/2/1987 doğumlu olan sigortalıya 15/6/2014 tarihinden itibaren aylık bağlanacağından, 15 06 2014 -05 02 1987 10 04 27 yaş Harp Malullüğü Zammı : (Gösterge X Katsayı)

HMZ, gelir başlangıç tarihindeki miktarı (400x0.076998) : 30,80 - TL Yaşın emsal peşin sermaye tablosu değeri : 1.897,35-TL Harp malullüğü zammının ilk peşin sermaye değeri : (30,80 x12 x 1.897,37)/100 = 7.012,61 TL Sigortalının bağlığı bulunduğu Millî Savunma Bakanlığına 7.012,61 TL harp malullüğü zammının ilk peşin sermaye değeri rücu edilecektir.

Örnek 2: 10/2/1991 doğumlu sigortalı, Jandarma Genel Komutanlığı emrinde 24/8/2010 tarihinden itibaren ilk defa 4/1-(c) kapsamında jandarma astsubay çavuş olarak göreve başlamıştır. Görevli olarak bulunduğu Afganistan’da 10/5/2016 tarihinde yaralanması üzerine, Kurum Sağlık Kurulunca 4 üncü derece malul olduğuna, Vazife Malullüğü Tespit Kurulunca da ilgili hakkında “Kanunun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca harp malullüğü hükümlerinin uygulanmasına” karar verilmiştir.

Buna göre, 5/4/1991 doğumlu olan sigortalıya 15/5/2016 tarihinden itibaren aylık bağlanacağından, 15 05 2016 -10 02 1991 05 03 25 yaş Harp Malullüğü Zammı : (Gösterge X Katsayı)

HMZ, gelir başlangıç tarihindeki miktarı (600x0.096058) : 57,63 - TL Yaşın emsal peşin sermaye tablosu değeri : 1.909,56-TL Harp malullüğü zammının ilk peşin sermaye değeri : (57,63 x12 x 1.909,56)/100 = 13.205,75 TL Sigortalının bağlı bulunduğu İçişleri Bakanlığı’na 13.205,75 TL harp malullüğü zammının ilk peşin sermaye değeri rücu edilecektir.

(Ek, 31/05/2021 tarihli ve 2021/19 sayılı Genelge) Kanunun, işveren ve üçüncü kişilerin sorumluluğunu düzenleyen hükümlerine göre Kurumun denetim ve kontrol ile yetkili görevlilerince ya da Bakanlık iş müfettişlerince soruşturulan olaylar hakkında tanzim olunan raporlardan veya kesinleşmiş mahkeme kararlarından, ilgililerin kastının, ihmalinin, kusurunun ve kusur oranlarının belirlenmesi durumunda, tespit edilen kusur oranlarına göre rücu işlemi başlatılacaktır.

- İşverenin sorumlu olacağı miktar belirlenirken; Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile ilk peşin sermaye değerinin kusur oranına tekabül eden kısmı, - Üçüncü kişinin sorumlu olacağı miktar belirlenirken; Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile ilk peşin sermaye değerinin yarısının kusur oranına tekabül eden kısmı, dikkate alınacaktır.

Buna göre, işverene/üçüncü kişilere rücu işlemi yapılırken, kusur oranlarına göre emeklilik servisi tarafından borç tahakkuku yapılarak borca ilişkin gerekli bilgi ve belgeler eklenmek suretiyle mali hizmetler sosyal güvenlik merkezine intikal ettirilecektir.

Ancak, mali hizmetler sosyal güvenlik merkezince tahsil edilemeyen tutarlar hukuk birimine intikal ettirildikten sonra peşin sermaye değerinin durum değişikliği nedeniyle değişmesi halinde aşağıda belirtilen şekilde hesaplanan tutarlar doğrudan hukuk birimine intikal ettirilecektir.

Kaynak: 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 13.10.2026