2018/38 sayılı Genelge Başlık 4Kanunun Ek 15 inci Maddesine Tabi Çalışanların Emeklilik İşlemleri

Kanunun ek 15 inci maddesi ile 442 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre güvenlik korucusu olarak görevlendirilenler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılarak haklarında uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanacağı öngörüldüğünden bu sigortalılar malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasından sağlanan haklardan yararlanacaktır.

4.1. Güvenlik korucularına Kanunun 26 ncı maddesinde öngörülen şartlarla aylık bağlanacak olmakla birlikte anılan sigortalıların malul sayılma kriterleri diğer (4/1-(a)) kapsamındaki sigortalılardan farklılaştırılmış olup, güvenlik korucularının veya valiliğin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, çalışma gücünün en az % 60’ını veya güvenlik koruculuğu görevine başladıkları tarihte olmaması koşuluyla vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen güvenlik korucuları malul sayılacaktır.

Dolayısıyla, ek 15 inci madde kapsamında güvenlik korucusu görevini yürütmekte olup, 1800 prim gün sayısını şartını yerine getiren sigortalıların malullük tespiti ek 15 inci madde gereğince yukarıda açıklanan usul ve esaslar çerçevesinde Maluliyet ve Sağlık Kurulları Daire Başkanlığında yer alan sağlık kurulunca yapılacaktır.

Güvenlik koruculuğu görevini yürüten sigortalıların ek 15 inci madde kapsamında malullük durumlarının tespit edilebilmesine yönelik sevk işleminin yapılmasında aranan 1800 gün prim ödeme gün sayısı şartının yerine getirilip getirilmediğinin belirlenmesinde hem ek 15 inci madde kapsamında geçen hem de diğer statülerde geçen hizmetlerin toplamı esas alınacaktır.

Güvenlik koruculuğu görevi herhangi bir sebeple sona erdikten sonra malullük durumlarının tespiti için müracaatta bulunanlar hakkında “vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği” kriteri esas alınamayacağından, bu durumda olanların söz konusu taleplerine ilişkin dosyalar Maluliyet ve Sağlık Kurulları Daire Başkanlığına gönderilmeyerek işlemler cari usullere göre sonuçlandırılacaktır.

Malullük sigortası yönünden diğer hususlarda Kanun hükümleri uygulanacaktır.

4.2. Kanunun ek 15 inci maddesinin yürürlüğe girdiği 29/4/2017 tarihi itibariyle güvenlik korucusu olarak görev yapmakta olanlar ile daha sonra bu kapsamda göreve başlayanlardan 55 yaşını doldurup en az 15 yıl (5400 gün) bu görevde bulunmuş olanlara bu görevlerinden ayrılarak talepte bulunmaları halinde ek 15 inci madde gereğince yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

Buna göre, yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları belirlenirken güvenlik korucusu olarak;

- Fiilen 15 yıl görev yapmak, - Görev yapmakta iken 55 yaşını doldurmak, şartları aranacaktır.

Söz konusu şartları yerine getiren güvenlik korucularının yaşlılık aylıkları, valilik onayıyla görevleri ile ilişikleri kesildikten sonra talepte bulunmaları halinde talep tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır. Ancak, bu kapsamda aylık bağlanacak olanların tahsis talep tarihi itibariyle kendi sigortalılıklarından dolayı prim ve prime ilişkin borçları olması durumunda aylık başlangıç tarihi cari usullere göre belirlenecektir.

Kanunun ek 15 inci maddesi gereğince yaşlılık aylığı bağlanacak olanların, aylık bağlamaya esas mükteza maddesi “5510/Ek 15” olacaktır.

29/4/2017 tarihinden önce görevi sona erenler ile bu tarih itibarıyla 5510 sayılı Kanun kapsamında emekli, yaşlılık veya malullük aylığı ya da 442 sayılı Kanunun mülga ek 16 ncı maddesi veya 2330 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlanmış olanlar hakkında Kanunun ek 15 inci maddesi hükümleri uygulanmayacaktır.

Ek 15 inci maddenin dördüncü fıkrasında yer alan 15 yıl güvenlik koruculuğu görevinde bulunma şartı 5400 prim ödeme gün sayısını ifade etmekte olduğundan ek 15 inci maddeye göre yaşlılık aylığı bağlanacak güvenlik korucuları için 15 yıl sigortalılık süresi aranmayacaktır.

5400 prim ödeme gün sayısı şartının güvenlik koruculuğu görevinden farklı bir görevde/işyerinde 4/1-(a), 4/1-(b) veya 4/1-(c) statüsünde yerine getirilmiş olması halinde ek 15 inci maddenin dördüncü fıkrası gereği aylık bağlanmayacak, bunların aylığa hak kazanma koşulları Kanunun ilgili hükümleri gereğince belirlenecektir.

Güvenlik korucularına Kanunun ek 15 inci maddesinin dördüncü fıkrasında yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için ayrıca terör suçlarından hüküm giymemiş olmak şartı aranacak olup, hüküm giymeden önce aylık bağlanmış olması halinde de bağlanan aylık kesilecek ve Kanunun 96 ncı maddesi kapsamında fazla ve yersiz ödenen miktarlar borç kaydedilecektir.

Söz konusu tespitler valiliklerden temin edilecek adli sicil ve adli sicil arşiv kaydına istinaden Kurumumuzca yapılacaktır. Diğer taraftan, bu kapsamda haklarında dava süreci devam ettiği tespit edilenlerin aylıkları bağlanmayarak mahkeme kararının sonucuna göre işlem yapılacaktır.

4.3. Güvenlik korucularının, Kanunda öngörülen hak sahipleri aynı Kanunun ölüm sigortasından sağlanan hak ve yardımlarından 4/1-(a) kapsamındaki sigortalılar ile aynı şartlarla yararlanacaktır. Dolayısıyla, güvenlik korucularının eşleri dışında çocuklarına, ana ve babasına 442 sayılı Kanun hükümlerine göre ölüm aylığı bağlanmamakta iken Kanunun ek 15 inci maddesi kapsamındaki güvenlik korucularının eşinin yanı sıra çocukları ile ana ve babasına da Kanunda öngörülen koşulların gerçekleşmesi halinde ölüm sigortasından aylık bağlanmasına imkan sağlanmıştır.

Ek 15 inci madde kapsamındaki güvenlik korucularının hak sahipleri hakkında Kanunun ölüm sigortasına ilişkin maddeleri gereğince işlem yapılacaktır.

Buna göre, güvenlik koruculuğu görevinde iken ya da bu görevi sona erdikten sonra herhangi bir statüde çalışması olmayan veya görevi sona erdikten sonra Kanunun diğer statülerine tabi iken ölen sigortalıların hak sahiplerine hangi kapsamda aylık bağlanacağının tespitinde tabi olunan son statü esas alınacaktır.

4.4. Kanunun ek 15 inci maddesinin son fıkrasında, bu maddede aksine hüküm bulunmaması kaydıyla bu Kanunun ilgili hükümlerinin uygulanacağı öngörüldüğünden, gerek Kanunun ek 15 inci maddesine gerekse Kanunun diğer hükümlerine göre aylığa hak kazanan güvenlik korucularının aylık hesabı Kanunun ilgili maddeleri gereğince yapılacaktır.

4.5. Güvenlik korucularının birden fazla gelir ve/veya aylığa hak kazanması durumunda Kanunun 54 üncü ve geçici 7 nci madde hükümleri uygulanacaktır.

4.6. 690 sayılı KHK ile 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin dördüncü fıkrasına 29/4/2017 tarihinden itibaren eklenen (k) bendi ile 442 sayılı Kanunun 74 üncü maddesine göre görevlendirilen güvenlik korucularının yaşlılık ve emekli aylıkları kesilmeden ayrıca güvenlik koruculuğu yapmaya devam edilmesine imkân sağlanmıştır.

Bu durumda, 5335 sayılı Kanununun 30 uncu maddesinin dördüncü fıkrasına 29/4/2017 tarihinden itibaren eklenen (k) bendi hükmü uyarınca, Kurumumuzca gerek Kanunun ek 15 inci maddesi kapsamında gerekse Kanunun 4/1-(a), 4/1-(b) veya 4/1-(c) kapsamında yaşlılık veya emekli aylığı almakta olanlardan 442 sayılı Kanunun 74 üncü maddesine göre görevlendirilen güvenlik korucularına 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesindeki istisnalar arasında yer verildiğinden, bunların yaşlılık veya emekli aylıkları kesilmeyecek, bunlar hakkında Kanunun 30 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi hükümleri uygulanmayacak, çalıştıkları süre zarfında 80 inci maddeye göre belirlenen prime esas kazançları üzerinden 81 inci madde gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi alınmayacaktır.

4.7. Güvenlik korucularının Kanunun ek 15 inci maddesi kapsamında aylık bağlama işlemleri anılan sigortalıların son sigortalılığının geçtiği sosyal güvenlik il müdürlükleri/sosyal güvenlik merkezlerince gerçekleştirilecek olup, buna ilişkin program revizyonları tamamlanıncaya kadar aylık bağlama işlemleri kontrolsüz giriş programları aracılığıyla sonuçlandırılacaktır.

4.8. 690 sayılı KHK ile 442 sayılı Kanunun ek 16 ncı maddesi ile görevleri ile ilişikleri devam etmekte iken 55 yaşını dolduran ya da vefat eden güvenlik korucularından 15 yıl ve üzerinde hizmeti bulunanlara aylık bağlanması, ek 17 nci maddesi ile aylık bağlanması koşulları oluşmayanlara tazminat ödenmesi ya da görevle bağlantısı devam ederken herhangi bir nedenle vefat eden korucuların hak sahiplerine ölüm yardımı ödenmesine ilişkin hükümler 29/4/2017 tarihi itibariyle yürürlükten kaldırılmıştır.

Ancak, 442 sayılı Kanununa 690 sayılı KHK ile eklenen geçici 4 üncü madde ile 29/4/2017 tarihinden önce güvenlik koruculuğu görevi sona ermiş olanlardan mülga ek 16 ncı veya mülga ek 17 nci madde hükümleri kapsamında aylık bağlanmasına, tazminat veya ölüm yardımı ödenmesine hak kazananlar hakkında mülga madde hükümlerinin uygulanmasına devam edeceği, mülga ek 16 ncı madde kapsamında aylık bağlanmasına hak kazanan güvenlik korucularının vefatı halinde, Kanun hükümlerine göre hak sahiplerine, müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren aylık bağlanacağı ve geçmişe dönük herhangi bir ödeme yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, her ne kadar 442 sayılı Kanunun ek 16 ncı ve ek 17 nci maddeleri yürürlükten kaldırılmış ise de geçici 4 üncü madde hükmü uyarınca, maddenin yürürlüğe girdiği tarih olan 29/4/2017 tarihi itibariyle güvenlik koruculuğu görevi sona ermiş olanlardan (fiilen görevinden ayrılmış, görevine son verilmiş ya da vefat etmiş) güvenlik korucularının kendilerine veya hak sahiplerine, mülga ek 16 ncı madde ile belirlenmiş esaslar dahilinde aylık bağlanması ve mülga ek 17 nci maddedeki esaslar dahilinde tazminat ödenmesi ya da ölüm yardımı ödenmesi işlemleri yapılmaya devam edilecektir.

Haklarında 442 sayılı Kanunun geçici 1 inci, 2 nci ve 3 üncü maddeleri uyarınca mülga ek 16 ncı madde hükümlerine göre aylık bağlanan güvenlik korucuları ve hak sahipleri hakkında da geçici 4 üncü madde hükümleri uygulanacaktır.

690 sayılı KHK’nın yürürlük tarihi olan 29/4/2017 tarihinde fiilen görevde bulunan ya da sonradan göreve başlatılan güvenlik korucuları hakkında mülga madde hükümlerin uygulanmasına imkan bulunmamaktadır.

Öte yandan, 442 sayılı Kanuna eklenen geçici 4 üncü madde uyarınca, düzenleme öncesinde güvenlik korucusunun, görev süresi içinde 15 tam hizmet yılı bulunmakta iken ya da bu kapsamda Kurumdan aylık almakta iken vefat etmesi halinde sadece dul eşe % 75 oranında aylık intikali öngörülmüş ise de, bu defa geçici 4 üncü madde ile maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra müracaat şartına bağlı olarak Kanuna göre hak sahibi sayılan ve eş dışındaki çocuk, anne ve babaya da müracaat tarihini takip eden ay başından geçerli olmak üzere aylık bağlanması hakkı tanınmıştır.

Bu kapsamda, aylık talebinde bulunan hak sahipleri Kanunun 34 üncü maddesinde öngörülen koşulları taşımaları ve 442 sayılı Kanunun mülga ek 16 ncı maddesinde öngörülen terör suçlarından hüküm giymemiş olmaları koşuluyla aylığa hak kazanacaktır. KHK’nın yürürlük tarihinden öncesine ilişkin olarak herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.

Diğer taraftan; 690 sayılı KHK’nın yürürlük tarihinden önce görevinden ayrılan ve 2330 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlanması talebinde bulunan güvenlik korucularının işlemleri geçmişte yapıldığı şekilde sonuçlandırılacaktır.

4.9. 442 sayılı Kanunun ek 16 ncı maddesi 29/4/2017 tarihinde yürürlükten kalkmış olup bu tarihten önce ölüm aylığı bağlanan eşlere ödenecek aylık miktarı Kanunun 34 üncü maddesi esas alınarak yeniden belirlenecektir. Bu kapsamda aylıkları % 50 oranında azaltılarak ödenen dul eşlerin dosyaları tespit edilerek oran yükseltme işlemleri re’sen yapılacaktır.

Evlenmesi nedeniyle aylıkları kesilen eşlerden sonradan boşanan, evliliğin fesih ya da butlanına karar verilerek aylık talebinde bulunanlardan, geçici 4 üncü maddenin yürürlük tarihinden sonra müracaat edenlere müracaat tarihini takip eden ay başından geçerli olmak üzere aylık bağlanacaktır.

Kanunun 34 üncü maddesi esas alınarak vefat eden güvenlik korucularından dolayı aylık bağlanacak hak sahiplerinin aylık oranlarına ilişkin örnekler aşağıda verilmiştir.

Örnek 1: Eş kendi çalışmalarından dolayı yaşlılık aylığı alıyor ise hissesi % 50, Örnek 2: Eş İş-Kur tarafından düzenlenen meslek edindirme kurslarına katılıyor ve hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile genel sağlık sigortası prim ödeniyor ise ölüm aylığı hissesi % 75, Örnek 3: Eş çalışmıyor ya da kendi sigortalığından dolayı gelir/aylık almıyor ise aylık oranı % 75, Örnek 4: Hak sahibi durumunda eş ve 1 çocuğun bulunması durumunda ölüm aylığı hisseleri;

Eşin (% 50) :2/4 Çocuğun (% 25) :1/4 Örnek 5: Hak sahibi durumunda anasız ve babasız 2 çocuğun bulunması durumunda ölüm aylığı hisseleri;

1.Çocuğun (% 50) : 2/4 2.Çocuğun (% 50) : 2/4 Örnek 6: Hak sahibi durumunda eş, anne ve babasız kalan 1 çocuk ve 2 çocuğun bulunması durumunda ölüm aylığı hisseleri;

Eş (%50) : 2/6 Anne ve babasız kalan çocuk (%50) : 2/6 Çocuk (%25) : 1/6 Çocuk (%25) : 1/6 Örnek 7- Hak sahibi olarak kendi sigortalılığı nedeniyle aylık/gelir almayan ya da zorunlu sigortalılığı gerektirecek çalışması bulunmayan eş ile güvenlik korucusunun ana ve babasının bulunması durumunda ölüm aylığı hisseleri;

Eşin (%75) : 6/8 Annenin (%12,5) : 1/8 Babanın (%12,5) : 1/8 Olacaktır.

Kaynak: 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 13.10.2026