İçeriğe atla
Dördüncü Kısım — Ortak hükümler · Ondördüncü Bölüm — YERSİZ ÖDEMELER 1. Yersiz Ödemelerin Kapsamı

2018/38 sayılı Genelge Başlık 2.1İlgililerin Kasıtlı veya Kusurlu Davranışlarından Doğan Yersiz Ödemeler

2.1.1- Kapsam

İlgililere ödenek, toptan ödeme, gider veya masrafların yapılması ile gelir veya aylıkların bağlanması, ödenmesi ve yoklama yapılması sırasında;

- Kuruma verilen veya ibraz edilen belgelerle gerçeğe aykırı bildirimde bulunulması, - Örneği Kurumca hazırlanan belgelerle bildirilmesi taahhüt edilen durum değişikliklerinin bir ay içinde Kuruma bildirilmemesi, - Kanunda öngörülen şartlar yerine gelmediği halde, sahte bilgi ve belgelerle yardımlardan yararlandırılması ile gelir veya aylık bağlatılması, - Sahte hizmet kazandırılmak suretiyle, yardımlardan yararlandırılması ile gelir veya aylık bağlatılması, - Boşanma nedeniyle gelir veya aylık bağlandıktan sonra boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşanması, - Gelir ve aylıklarının kesilmesi gerektiği halde durumun gizlenmesi ve/veya bildirilmemesi, - Sigortalılar ile gelir veya aylık alanlara yapılan ödemelerden, hak sahipliği sona ermesine rağmen herhangi bir kişi tarafından tahsilat yapılması, sebeplerinden kaynaklanan yersiz ödemeler, ilgililerin kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğan yersiz ödemeleri oluşturmaktadır.

23/6/2017 tarihli ve 30105 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin inci maddesinin birinci fıkrasının sonuna “Ancak, sigortalılıklarının (b) bendinde belirtilen süre içerisinde bildirim yükümlüleri tarafından Kuruma bildirilmesi halinde ya da Kurum tarafından yeni bir gelir veya aylık bağlanması durumunda ilgililer (b) ve (e) bentleri kapsamında kasıtlı veya kusurlu sayılmaz.” cümlesi eklenmiştir.

Yönetmelik değişikliği öncesinde durum değişikliğine ilişkin (sigortalının emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlaması veya sigortalıya yeni gelir veya aylık bağlanması durumu) bildirimin yersiz ödeme yapılan sigortalı veya hak sahibi tarafından Kuruma yapılması zorunluluğu aranmakta ve durum değişikliğinin gizlenmemesine veya bildirim yükümlüleri tarafından bildirilmesine rağmen ilgililer tarafından taahhüt edilen 1 aylık süre içerisinde Kuruma bildirilmemesi nedeniyle, borç çıkartma işlemlerinde Kanunun 96 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmakta, durumun tespit edildiği tarihten geriye doğru en fazla on yıllık süre içinde yapılan fazla veya yersiz ödemeler kanunî faizi ile birlikte tahsil edilmekteydi.

Ancak, yapılan Yönetmelik değişikliği ile Kanunun 7 inci maddesinde tanımlanan sigortalılık başlangıç tarihlerinden itibaren 1 aylık süre içerisinde Kurumumuza durum değişikliğini bildirmemiş olduğu tespit edilenlerden; Kanunun 8 inci maddesinde sayılan bildirim yükümlüleri (işverenler, kamu idareleri, kanunla kurulu meslek kuruluşları, vergi daireleri, esnaf ve sanatkâr sicil müdürlükleri…) tarafından söz konusu 1 aylık süre içerisinde durum değişikliği Kurumumuza bildirilmiş olanların kasıtlı ve kusurlu sayılmayacağı kabul edilmiştir. Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının sonuna eklenen hüküm ile bildirim yükümlüleri tarafından 1 aylık süre içerisinde bildirim yapılması ya da Kurum tarafından yeni gelir veya aylık bağlanması halleri kasıtlı ve kusurlu davranış kapsamında yer almayacağı için, yersiz ödemelerin tahsilinde Kanunun 96 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereği durumun tespit edildiği tarihten geriye doğru en fazla 5 yıllık süre içinde yapılan fazla veya yersiz ödemeler dikkate alınacaktır.

23/6/2017 tarihli Yönetmelik değişikliği sonrası yersiz ödemelerin tahakkuk ve tahsili işlemlerinde;

1) Gelir veya aylık almakta iken çalışmaya başlayan sigortalıların, öncelikle durum değişikliğini Kurumumuza bildirip bildirmediğine ilişkin kontrol yapılacak, bildirimin yapılmadığının tespit edilmesi halinde bu defa bildirim yükümlüleri tarafından resmi yazı veya 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) sigortalılarının tescillerine ilişkin programlar vasıtasıyla belirtilen 1 aylık süre içerisinde bildirim yapılıp yapılmadığının tespiti yoluna gidilecektir.

Söz konusu sigortalıların sigortalılık başlangıç tarihi ile Kurumumuza bildirim yapılan tarih arasında 1 aydan az süre bulunması halinde Kuruma yapılması gereken bildirim yükümlülüğünün yerine getirildiği kabul edilecek ve borçları Kurumumuzun hatalı işlemlerinden doğan fazla veya yersiz ödemeler kapsamında değerlendirilerek Kanunun 96 ncı maddesinin (b) bendi kapsamında işlem yapılacaktır.

Örnek 1: Kurumdan 4/1-(c) kapsamında aylık almakta iken 18/9/1998 tarihinden itibaren kamu kesiminde görev yaptığının 27/3/2015 tarihinde tespit edilmesi üzerine sigortalının Kuruma yapması gereken bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesi ile ilgili hakkında Kanunun 96 ncı maddesinin (a) bendi gereğince tespit tarihinden 10 yıl geriye gidilerek 1/4/2005-31/3/2015 tarihleri aralığında yersiz ödenen 138.929,03 TL aylık tutarı ve 55.457,03 TL faizi olmak üzere toplam 194.386,06 TL borç kaydedilmekte iken, Yönetmelik değişikliği sonrasında ilgiliye ait kayıtların incelenmesinde; ilgili kamu idaresince sigortalının bildiriminin 25/9/1998 tarihinde yapıldığı anlaşıldığından, Kanunun 96 ncı maddesinin (b) bendi gereğince tespit tarihinden 5 yıl geriye gidilerek 1/4/2010-31/3/2015 tarihleri arasında yersiz ödenen aylıkları 83.731,69 TL esas alınarak borç tahakkuk ve tahsil işlemleri yapılacaktır.

Örnek 2: Kurumdan 1/1/2009 tarihinden itibaren 4/1-(a) kapsamında yaşlılık aylığı almakta iken 12/4/2016 tarihinde 15/10/2010 tarihinden itibaren kamu işyerinde 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine göre 4/1-(a) kapsamında çalışmaya başladığı tespit edilen ve tahsis numarasının son rakamı “8” olan sigortalıya Kanunun 96 ncı maddesinin (a) bendi gereği tespit tarihinden 10 yıl geriye gidilerek 22/10/2010-21/4/2016 tarihleri arasında ödenen tutar faizli olarak borç kaydedilmekte iken, yapılan Yönetmelik değişikliği ile kamu işyerinin sigortalının işe başlatıldığı tarih olan 15/10/2010 tarihinden itibaren 1 ay içerisinde sigortalının bildirimini yapmış olması koşuluyla Kanunun 96 ncı maddesinin (b) bendi gereği tespit tarihinden 5 yıl geriye gidilerek 22/4/2011-21/4/2016 tarihleri arasında yapılan ödemelerin faizsiz olarak tahsili yoluna gidilecek ve bu çerçevede borç tahakkuk işlemleri düzeltilecektir.

Örnek 3: Kurumdan 4/1-(b) kapsamında ölüm sigortasından hak sahibi kız çocuğu olarak 1/11/2008 tarihinden itibaren aylık almakta iken 5/4/2017 tarihinde 15/12/2008 tarihinden itibaren 4/1-(c) kapsamında çalışmaya başladığı tespit edilen ve tahsis numarasının son rakamı “9” olan sigortalının çalışmaya başladığı işyerince işe girdiği tarihten itibaren 1 aylık süre içerisinde bildiriminin yapıldığının tespit edilmesi halinde Kanunun 96 ncı maddesinin (b) bendi gereğince 5/4/2012-5/4/2017 süresi için işlem yapılarak 25/4/2012- 24/4/2017 süresi yersiz ödenen aylık miktarlarının faizsiz olarak tahsili yoluna gidilecek, söz konusu bildirimin 1 aylık süre içerisinde yapılmadığının tespit edilmesi halinde ise Kanunun 96 ncı maddesinin (a) bendi gereğince 25/12/2008-24/4/2017 tarihinde ödenen miktarlar faizi ile birlikte tahsil edilecektir.

2) Gelir veya aylık almakta iken yeni bir gelir veya aylığa giren kişilerin durumları Kanunun 54 üncü maddesine göre yeniden değerlendirilmektedir. Yeni bir gelir veya aylık bağlanması nedeniyle önceki gelir veya aylığı kesilmesi gereken kişilerden bu gelir veya aylığı kesilmeksizin ödenmeye devam edilenlere yapılan ödemelere ilişkin borçlar Kurumumuzun hatalı işlemlerinden doğan fazla veya yersiz ödemeler kapsamında değerlendirilerek Kanunun 96 ncı maddesinin (b) bendi kapsamında işlem yapılacaktır.

Örnek 4: Kurumdan Kanuna göre yaşlılık aylığı ve Kanunun 4/1-(b) bendi kapsamında eşinden ölüm aylığı almakta iken yine Kanuna göre 1/5/2010 tarihinden itibaren de 4 1-(a) statüsünden sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanan sigortalı için Kanunun 54 üncü maddesine göre gelir ve aylıklar karşılaştırılıp eşinden dolayı aldığı ölüm aylığı kesilmesi gerekirken ödenmeye devam edilmiş ve bu durum 1/8/2017 tarihinde Kurum tarafından tespit edilmiştir. Buna göre, sigortalıya Kanunun 96 ncı maddesinin (b) bendi kapsamında işlem yapılarak tespit tarihinden itibaren 5 yıl geriye gidilerek ödenen aylıklar borç çıkartılacak ve faiz uygulanmayacaktır.

3) Gelir veya aylık almakta iken yeniden sigortalı olmasına rağmen Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen sürede adına herhangi bir bildirim yapılmadığı tespit edilen kişilerin, durum değişikliğine ilişkin Kuruma yapması gereken bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği kabul edilecek ve borçları ilgililerin kasıtlı ve kusurlu davranışı olarak değerlendirilerek Kanunun 96 ncı maddesinin (a) bendi kapsamında işlem yapılacaktır.

4) Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (e) bentleri kapsamında fazla ve yersiz ödeme yapıldığı değerlendirilen dosyalardaki tahsil süreci devam eden borçlar, söz konusu Yönetmelik değişikliği ile 5 inci maddenin birinci fıkrasına eklenen hükümler dikkate alınarak yeniden hesaplanacak ve bu tarihe kadar tahsil edilmiş tutarlar ve bu tutarlara ilişkin faiz miktarları hesaplamada dikkate alınacaktır.

Tahsil edilmiş tutarın yeniden yapılan hesaplama sonucu belirlenen tutardan fazla olması halinde aradaki fark iade edilmeyecek, bu maddenin yürürlük tarihinden önce tamamı tahsil edilmiş borçlar ise bu maddeye göre yeniden hesaplanmayacak ve tahsil edilmiş tutarlar iade edilmeyecektir.

Örnek 5: Örnek 1’deki sigortalının borcunun tahsil sürecinin devam etmesi halinde, Yönetmeliğin yayım tarihi olan 23/6/2017 tarihine kadar 40.000,00 TL anapara, 10.510,00 TL faiz olmak üzere toplam 50.510,00 TL tahsil edilmiştir. Buna göre, sigortalının ödemesi gereken 83.731,69 TL yersiz ödeme tutarından tahsil edilen 50.510,00 TL tutarın çıkarılması sonucu kalan 33.221,69 TL’nin tahsilatına devam edilecek ve ilgilinin borç tahakkuku düzeltilecektir.

Örnek 6: Örnek 1’deki sigortalının, yeniden hesaplanan ve tahsil süreci devam eden 83.731,69 TL toplam borca karşılık Yönetmeliğin yayım tarihi olan 23/6/2017 tarihine kadar 87.325,00 TL tahsil edilmiştir. Bu durumda tahsil edilen tutar yeniden hesaplanan tutardan fazla olduğu için bakiye borç terkin edilerek borç kapatılacaktır. Fazla tahsil edilen tutar ilgiliye iade edilmeyecektir.

2.1.2- Yersiz Ödeme Sürelerinin Tespiti

Fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen ödemeler, ilgililerin kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru on yıllık sürede yapılan ödemeler tutarı, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden itibaren hesaplanacak kanuni faizi ile birlikte tahsil edilecektir. Yersiz ödemenin tespit tarihinden sonra yapılan fazla ödemeler de borca dahil edilecektir.

İlgililerin Kurumdan alacağı varsa yersiz ödemeler alacaklarından mahsup edilecek, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınacaktır.

Örnek 1: Sigortalının İlk işe giriş tarihi : 17/5/1980 Ayrılış tarihi : 30/4/2008 Tahsis talep tarihi : 3/5/2008 Aylık başlangıç tarihi : 1/6/2008 Yersiz ödeme tespit tarihi : 6/12/2021 Aylığın kesilme tarihi : 2022/Ocak Tahsis no. son rakamı : 9 1/6/2008 tarihinden itibaren Kurumdan yaşlılık aylığı alan sigortalının 1/1/2002- 30/4/2008 süresindeki hizmetlerinin sahte hizmet olduğu tespit edilmiş ve söz konusu süreye ilişkin hizmetlerin iptal edilmesi nedeniyle sigortalıya bağlanan aylığın başlangıç tarihi itibariyle iptali söz konusu olmuştur.

Sigortalıya yersiz yapılan ödemeler, sigortalının kasıtlı veya kusurlu davranışından doğduğundan, hatalı işlemin tespit tarihinden (6/12/2021) geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler tutarı, kanuni faizi ile birlikte geri alınacaktır.

Yersiz ödeme süresi:

6 12 2021 - 10 6 12 2011 Bu durumda, sigortalıya 6/12/2011-6/12/2021 süresinde yersiz ödenen aylık ile tespit tarihinden sonra bankaya gönderilen 2021/Aralık ayına ait aylık olmak üzere fazla veya yersiz ödemenin Kanunun 96 ncı madde hükümlerine göre tahsili yoluna gidilecektir.

Örnek 2: 1993 yılından itibaren babasından dolayı 4/1-(a) kapsamında ölüm aylığı almakta olan kız çocuğunun 1/1/1990 tarihinden itibaren Emekli Sandığına tabi çalıştığı yönünde Kurum evrak kaydına 4/4/2005 tarihinde giren Emekli Sandığı yazısına istinaden kız çocuğunun aylığının 2005/Mayıs ödeme dönemi itibariyle durdurulduğu ve bankadan iadesinin istendiği ancak yersiz ödenen aylıklarla ilgili herhangi bir işlem yapılmadığı 2015 yılında dosyanın yeniden incelenmesi sırasında anlaşılmıştır. Bu durumda yersiz ödeme tespit tarihi Emekli Sandığı yazısının Kurum evrak kaydına girdiği 4/4/2005 tarihi olup, yersiz ödeme usul ve esasları 2008/Ekim öncesi uygulamalara göre belirlenecektir. Kız çocuğunun aylığı başlangıç tarihi itibariyle iptal edilerek yapılan yersiz ödemeler sigortalı hatasından kaynaklanan yersiz ödemeler şeklinde değerlendirilerek faiz uygulaması yapılacaktır.

Örnek 3: Kurum sosyal güvenlik denetmeni tarafından düzenlenen ve Kurumumuz evrak kaydına 19/1/2010 tarihinde giren inceleme raporundan, 30/11/2006 tarihinde ölen annesinden dolayı 4/1-(b) kapsamında ölüm aylığı alan kız çocuğuna 1/12/2008 tarihi itibariyle Akbank Emekli Sandığı Vakfı tarafından yaşlılık aylığı bağlandığı tespit edilmiş olup, hak sahibinin bu durumunu Kuruma bildirmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, yersiz ödeme tespit tarihi raporun evrak kaydına girdiği 19/1/2010 olduğundan Kanunun 96 ncı maddesi hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır. Yersiz ödeme sigortalı hatasından kaynaklandığından tespit tarihinden geriye doğru on yıllık sürede yapılan ödemelerin borç kaydı yapılacak ve ona göre yasal faiz uygulanacaktır.

Örnek 4: Sigortalının Ölüm tarihi : 1/10/2005 Hak sahibinin Ölüm aylığı talep tarihi : 3/8/2009 Aylık başlangıç tarihi : 1/11/2005 Yersiz ödeme tespit tarihi : 15/11/2013 Aylığın kesilme tarihi : 2013/Aralık Tahsis no. son rakamı : 7 Hak sahibi kız çocuğu 3/8/2009 tarihinde 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde ölüm aylığı talebinde bulunduğundan, aylığı ölüm tarihini takip eden ay başından (1/11/2005) itibaren başlatılarak 1/11/2005-20/8/2009 dönemi birikmiş aylıkları 2009/Ağustos dönemi aylıkları ile birlikte gönderilmiştir.

Ancak, hak sahibi kız çocuğunun 16/1/2006 tarihinden 31/10/2013 tarihine kadar çalıştığı ve aynı gün ölüm aylığı talebinde bulunduğu, 15/11/2013 tarihinde tespit edilmiştir.

Hak sahibinin çalışmaya başladığını Kuruma zamanında bildirmemesi nedeniyle değerlendirme, ilgililerin kastı ve kusurundan kaynaklanan yersiz ödeme şeklinde yapılacak ve hak sahibinin çalışmaya başladığı tarihi takip eden ödeme döneminden (16/1/2006 tarihini takip eden ödeme dönemi 18/1/2006), yersiz ödemenin tespit tarihine kadar hak sahibine yapılan ödemelerin tahsili yoluna gidilecektir.

Yersiz ödeme süresi tespit edilirken tespit tarihinden geriye doğru on yıl gidilmesi gerekmekle birlikte;

15 11 2013 - 10 15 11 2003 hak sahibi bu tarihte gelirde olmadığı gibi yersiz ödemeye esas işe giriş tarihi 16/1/2006’dır. Dolayısıyla aylığın ödenmemesi gereken tarih, işe girişini takip eden ödeme dönemi olduğundan borcun başlangıcının bu tarih olarak alınması, bitiş tarihinin ise tespit tarihi ile bu tarihten sonra yersiz ödenen aylıklara göre belirlenmesi gerekmekle birlikte hak sahibi işten ayrıldıktan sonra aynı gün 31/10/2013 tarihinde ölüm aylığı talebinde bulunduğundan tarafına 1/11/2013 tarihi itibariyle ölüm aylığı bağlanacak olup, bu durumda borç süresi 18/1/2006-1/11/2013 tarihleri arasını kapsayacaktır.

Hak sahibine yapılan yersiz ödemelere aylıklardan kesintinin başlayacağı tarihe kadar yasal faiz uygulanmak suretiyle aylıklarından % 25 oranında kesinti yapılacaktır.

Örnek 5: Sigortalıya ilk defa 20/6/1998 tarihli tahsis talebine istinaden 1/7/1998 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanmış olup, 1/7/1998-20/3/1999 süresi birikmiş aylıkları 21/3/1999 tarihinde ödenmiştir. Sigortalıya sahte hizmetlerle aylık bağlandığı 17/2/2009 tarihinde anlaşılmış ve hizmetlerin iptali nedeniyle sigortalının aylığı başlangıç tarihi itibariyle iptal edilmiştir.

Sigortalının kastı ve kusurlu davranışı nedeniyle fazla veya yersiz ödenen tutarların hesaplanmasında, yersiz ödemenin anlaşıldığı 17/2/2009 tarihinden geriye doğru on yıllık sürede yapılan ödemeler borç çıkarılacaktır.

17 2 2009 - 10 17 2 1999 Aylıkların Dönemi Ödenme Tarihi 1/7/1998 - 20/3/1999 ………… 21/3/1999 1999/Nisan…………. 21/4/1999 1999/Mayıs………… 21/5/1999 “ “ “ “ “ “ “ “ 2009/Ocak…………… 21/1/2009 (17/2/2009 tarihinden önce yapılan son ödeme)

Sigortalıya 17/2/1999 tarihinden sonra yapılan tüm aylık tutarları borç çıkarılacak olup, ilk ödeme döneminin bu tarihten sonraki bir dönem olması ve birden fazla aylığı kapsamasının bu açıdan bir önemi bulunmamaktadır. Burada on yıllık sürenin başlangıç tarihinden sonraki tüm ödemeler yersiz ödeme tutarının hesaplanmasında dikkate alınacaktır.

Örnek 6: 4/1-(c) kapsamında aylık almakta iken vefat eden emeklinin eşi ve iki çocuğuna 1/11/2005 tarihinden itibaren aylık bağlanmıştır. Hizmet Sunumu Genel Müdürlüğünce Kimlik Paylaşım Sistemi kullanılarak nüfus olay bilgilerindeki değişiklikleri nedeniyle aylığı durdurulan ve borç işlemi yapılacak olan evlenen kişilere ait 12/9/2017 tarihli listenin incelemesinde kız yetimin yabancı uyruklu kişiyle 5/3/2007 tarihinde evlendiği ancak nüfusa tescil işleminin 17/8/2017 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır.

Aylık başlangıç tarihi : 1/11/2005 Evlenme Tarihi : 5/3/2007 Tespit tarihi : 12/9/2017 Aylık kesme tarihi : 1/4/2007 Evlenen kız yetimin aylığı ödeme dönemi başı olan 1/4/2007 tarihinden itibaren kesilecek, ancak borcu tespit tarihinden 10 yıl geriye gidilerek Tespit tarihi : 12 09 2017 - 10 12 09 2007 12/9/2007 tarihini takip eden dönem başı olan 1/10/2007-30/9/2017 tarihleri arası aylıkları için borç çıkartılacaktır. Aynı dosyadan aylık alan diğer hak sahiplerinin aylık farkları borca mahsup edilecek, borç bakiyesi kalması halinde bakiye borca yasal faiz uygulanacaktır.

2.1.3- Yersiz Ödemelerde Cumhuriyet Savcılığına Suç Duyurusunda Bulunulması

Kurumca hazırlanan belgelerle bildirilmesi taahhüt edilen durum değişikliklerinin bir ay içinde Kuruma bildirilmemesi durumu hariç olmak üzere, Kurumun yanlış işlem ve ödeme yapmasına sebebiyet veren ve bu suretle adına borç tahakkuk ettirilen ve/veya borç tahakkuk ettirilmesine neden olan kişiler hakkında, ayrıca Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacaktır.

Emeklilik dosyası Genel Müdürlükte veya yetki devri kapsamında ünitelerde bulunan sigortalı ve hak sahipleri için suç duyurusunda bulunulması gereken hallerde emeklilik servislerince ünite hukuk servislerine suç duyurusunda bulunulması talebi iletilecek ve hukuk servisleri tarafından suç duyurusunda bulunulacaktır.

Ancak, Kurumumuzdan gelir veya aylık almakta iken ölen sigortalı veya hak sahiplerinin ölüm tarihinden sonra hak etmedikleri 1 aylık döneme ilişkin gelir ve aylıkların hak sahipleri tarafından bankalardan tahsil edilmesi durumunda, yersiz alınan gelir ve aylık miktarları için cari usulde işlem yapılmakla birlikte bunlar hakkında suç duyurusunda bulunulmayacaktır.

Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasının 4/5/2013 tarihi itibariyle değiştirilmesi üzerine, ilgililerin kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğan yersiz ödemeler kapsamında değerlendirilen boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen eş ve kız çocukları ile ilgili olarak Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulması uygulamasına son verilmiştir.

4/5/2013 tarihinde yapılan Yönetmelik değişikliğinden önce hakkında suç duyurusunda bulunulması nedeniyle ceza mahkemesinde yargılanan hak sahipleri hakkında verilen kararlarda;

- “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamadığı” hususu açıkça ifade ediliyorsa hak sahiplerinin gelir/aylıkları, konuya ilişkin iş mahkemelerinin kararı olup olmadığına bakılmaksızın, - “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamadığı” hususuna yönelik herhangi bir tespit yapılmamış ise hak sahiplerinin gelir/aylıkları, açılmış ya da açılacak iş mahkemesi kararında bu hususun belirtilmiş olması halinde, kesildiği tarih itibarıyla ödenmeye devam edilecek ve yersiz ödemelerin takibinden vazgeçilecektir.

Örnek: Özel sektörde çalışmakta iken 11/8/1989 tarihinde vefat eden sigortalının hak sahibi kızına 20/10/2000 tarihinde boşanması nedeniyle 1/11/2000 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmış olup, tahsis numarasının son rakamı 4’tür. Kurumumuza 3/5/2012 tarihinde intikal eden ihbar dilekçesinde, hak sahibinin eşinden boşanarak babasından dolayı aylık aldığı ve boşandığı eşi ile beraber yaşamaya devam ettiği belirtildiğinden, Kurumca 1/8/2012 tarihinde yapılan inceleme sonucu, ilgilinin boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı sonuç ve kanısına varıldığından, aylığı 24/10/2008 tarihinden itibaren kesilmiş ve bu tarihten sonra yersiz olarak ödenen borcun tahsili yoluna gidilmiş, ayrıca Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur. Hakkında suç duyurusunda bulunması nedeniyle ceza mahkemesinde yargılanan ve “boşandığı eşiyle birlikte yaşamadığı” hususunda kesin hüküm tesis edilen hak sahibinin aylığı, kesildiği tarih itibarıyla ödenmeye devam edilecek ve yersiz ödemelerin takibinden vazgeçilecektir.

Kaynak: 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 13.10.2026

Bu başlıktan sorular

Bu maddeye dayanan 3 çözümlü soru var. İlk 3 tanesi kayıt gerekmeden burada.

1
1/1/2009’dan itibaren 4/1-(a) kapsamında yaşlılık aylığı alan sigortalının 15/10/2010’dan itibaren bir kamu işyerinde 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamında çalıştığı 12/4/2016’da tespit edilmiştir. Sigortalı durumu kendisi bildirmemiş, ancak kamu işyeri işe başlatmayı 1 ay içinde Kuruma bildirmiştir. 23/6/2017 tarihli Yönetmelik değişikliğine göre borç nasıl hesaplanır?
Yönetmelik değişikliğiyle sigortalılığın başlangıçtan itibaren bir ay içinde bildirim yükümlülerince Kuruma bildirildiği hallerde ilgili kasıtlı veya kusurlu sayılmaz; 96 ncı maddenin (b) bendi gereği tespit tarihinden geriye beş yıl gidilerek ödemeler faizsiz tahsil edilir. Yükümlünün bildirimi borcu ortadan kaldırmaz (D) (2018/38 Genelge 4/14/2.1, Örnek 2).
2
Yaşlılık aylığı ve eşinden ölüm aylığı alan kişiye 1/5/2010’dan itibaren sürekli iş göremezlik geliri de bağlanmış; 54 üncü maddeye göre eşinden aldığı ölüm aylığının kesilmesi gerekirken ödeme sürmüş, durum 1/8/2017’de Kurumca tespit edilmiştir. Bu yersiz ödemeyle ilgili hangisi doğrudur?
Yeni bir gelir veya aylık bağlanması nedeniyle önceki aylığın kesilmesi gerekirken ödenmeye devam edilmesi, Kurumun hatalı işlemlerinden doğan yersiz ödeme sayılır; 96 ncı maddenin (b) bendi gereği tespit tarihinden geriye beş yıl gidilerek ödenen aylıklar borç çıkarılır ve faiz uygulanmaz (2018/38 Genelge 4/14/2.1, Örnek 4).
3
Aşağıdaki durumların hangisinde yersiz ödeme nedeniyle borç çıkarılmasının yanı sıra Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur?
Kurumu yanlış işleme sevk ederek borç doğmasına neden olanlar hakkında suç duyurusunda bulunulur. Durum değişikliğinin bir ay içinde bildirilmemesi, ölümden sonraki bir aylık aylığın hak sahiplerince çekilmesi ve 4/5/2013’ten itibaren boşandığı eşiyle fiilen yaşama hallerinde suç duyurusu yapılmaz (2018/38 Genelge 4/14/2.1).
Bu konudan daha fazla soru çöz →