2018/38 sayılı Genelge Başlık 7Birden Fazla Dosyadan Ölüm Gelir/Aylığına Hak Kazananlardan Tercih Hakkı Verilenler

Hak sahiplerine hak kazandıkları ölüm gelir/aylıklarından tercih ettikleri gelir ve aylığın ödenmesi hususu ilk defa Kanunun 54 üncü maddesi ile getirilen bir düzenleme olup, hak kazanılan ölüm gelir/aylıklarından tercih hakkı verilenlerde, Kanunda tercihlere sayı yönünden bir sınırlama getirilmediğinden, hak sahipleri almaya hak kazandıkları ölüm gelir veya aylıklarını tercihleri doğrultusunda birden fazla değiştirebileceklerdir.

Tercih hakkı verilen ölüm gelir ve aylıklarında hak sahiplerinin mutlaka tercihleri alınacaktır. Eşten ölüm gelir/aylığı alırken, ilk defa ana/babadan ölüm gelir/aylığı talebinde bulunan hak sahiplerine eş ve ana/baba dosyalarındaki aylık miktarları hakkında bilgilendirme yapılmak suretiyle yeniden tercihleri istenecek ve tercih edilen dosyanın ilk defa gelir/aylık ödenecek dosya olması halinde, gelir/aylık başlangıç tarihinin belirlenmesi genel koşullara göre yapılacaktır. Diğer bir ifadeyle, ölüm gelir/aylığının başlangıç tarihi hak sahibi olma koşullarının yerine geldiği tarihi takip eden ay başı olacaktır.

Tercihlerine göre ölüm gelir/aylığı ödenmekte iken tercihlerini değiştirenlerin yeni dosyadan ödemeleri, tercihlerine ilişkin talep tarihini takip eden ay başından; eski dosyadan gelir/aylığın kesilmesi işlemi ise, tercihlerine ilişkin talep tarihini takip eden ödeme döneminden itibaren yapılacaktır. Gerek ilk gerekse sonraki tercihlerde dosyalardaki diğer hak sahiplerinin durum değişiklik tarihleri dikkate alınmayacaktır.

Örnek 1: 1479 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken 25/9/2014 tarihinde vefat eden sigortalının eşi (A) ve kızı (B)’ye 1/10/2014 tarihi itibariyle ölüm bağlanmış olup, hak sahibi eş (A), çalışmakta iken 8/4/2015 tarihinde vefat eden 4/1-(b) kapsamındaki annesinden dolayı da ölüm aylığına hak kazanmış ve 26/5/2015 tarihinde tahsis talebinde bulunmuştur. Hak sahibi eşin talebine istinaden öncelikle, halen eşinden dolayı almakta olduğu aylık miktarı ile annesinden bağlanacak aylık miktarı belirtilmek suretiyle hak sahibinin tercihte bulunması istenecektir.

Hak sahibinin tercihini;

-Annesinden bağlanacak ölüm aylığı yönünde kullanması halinde, annesinin ölüm tarihi olan 8/4/2015 tarihini takip eden ay başından (1/5/2015) itibaren tarafına ölüm aylığı bağlanacak, aylık bağlanması gereken 1/5/2015 tarihini takip eden ödeme dönemi itibariyle de eşinden aldığı ölüm aylığı kesilecektir. Hak sahibine eş dosyasından 1/5/2015 tarihini takip eden ödeme döneminden itibaren yapılan yersiz ödemeler, anne dosyasından hesaplanan birikmiş aylıklarından mahsup edilecektir. Eş dosyasında varsa diğer hak sahiplerinin hisse düzeltmeleri yapılarak fark ödemeleri gerçekleştirilecektir.

-Eşinden dolayı almakta olduğu aylıktan yana kullanması halinde ise herhangi bir işlem yapılmaksızın mevcut ölüm aylığı ödenmeye devam edilecektir.

Örnek 2: Örnek 1’deki hak sahibi (A)’nın annesinden dolayı tercih ettiği ölüm aylığı dosyasına kız kardeşi (C) 18/9/2016 tarihinde boşanarak 22/9/2016 tarihinde aylık talebinde bulunmuştur. Hak sahibi (C)’ye 1/10/2016 tarihi itibariyle ölüm aylığı bağlanacak ve iki çocuğa % 50’şer hisse üzerinden aylığın tamamı ödenecektir. Bunun üzerine hak sahibi (A) tercihini eş aylığı yönünde değiştirmiş ve 30/11/2016 tarihli dilekçesi ile aylık bağlanması talebinde bulunmuştur. Bu durumda hak sahibi (A)’ya tercih talebinde bulunduğu tarihi takip eden ay başı olan 1/12/2016 tarihi itibariyle eş dosyasından ölüm aylığı ödenmeye başlanacak, anne dosyasındaki aylığı ise tercihe ilişkin talep tarihini takip eden ödeme dönemi itibariyle kesilecektir. Yapılan tercih doğrultusunda hem eş hem de anne dosyasında bulunan diğer hak sahiplerinin hisseleri de bu tarihlere göre yeniden belirlenecektir.

Yukarıda örneklerde de görüldüğü üzere, ilk defa aylık bağlanacak dosyanın tercih edilmesi halinde ölüm aylıkları genel kurallara göre belirlenirken, daha önce tercih yapılmış ve bu şekilde ölüm gelir/aylıkları ödenirken, yeniden tercihte bulunanların ölüm gelir/aylıkları tercih talep tarihlerine göre belirlenecektir.

Örnek 3: Kanuna göre 4/1-(b) kapsamında 25/9/2015 tarihinde vefat eden sigortalının eşi (A) ve kızı (B)’ye 1/10/2015 tarihi itibariyle ölüm bağlanmış olup, hak sahibi eş (A)

8/4/2016 tarihinde vefat eden 4/1-(a) kapsamındaki babasından dolayı da ölüm aylığına hak kazanmış ve 26/5/2016 tarihinde tahsis talebinde bulunmuştur. Hak sahibi eşin talebine istinaden öncelikle, halen eşinden dolayı almakta olduğu aylık miktarı ile babasından bağlanacak aylık miktarı belirtilmek suretiyle hak sahibinin tercihte bulunması istenecektir.

Hak sahibinin tercihini;

-Babasından bağlanacak ölüm aylığı yönünde kullanması halinde, babasının ölüm tarihi olan 8/4/2016 tarihini takip eden ay başından (1/5/2016) tarihinden itibaren tarafına ölüm aylığı bağlanacak, aylık bağlanması gereken 1/5/2016 tarihini takip eden ödeme dönemi itibariyle de eşinden aldığı ölüm aylığı kesilecektir. Hak sahibine eş dosyasından 1/5/2016 tarihini takip eden ödeme döneminden itibaren yapılan yersiz ödemeler, baba dosyasından 1/5/2016 tarihi itibariyle hesaplanan birikmiş aylıklarından mahsup edilecektir. Eş dosyasında varsa diğer hak sahiplerinin hisse düzeltmeleri yapılarak fark ödemeleri gerçekleştirilecektir.

Yapılan işlemlerin tamamından çıkacak borç ve alacak işlemleri Emektar Programından tarafından yapılacak ikinci karar işlemine göre belirlenecek ve MOSİP sisteminde alacak tutarından borç tutarı mahsup edildikten sonra kalan meblağ hak sahiplerine ödenecektir.

-Eşinden dolayı almakta olduğu aylıktan yana kullanması halinde ise herhangi bir işlem yapılmaksızın mevcut ölüm aylığı ödenmeye devam edilecektir.

Örnek 4: Örnek 3’teki hak sahibi eş tercihini eşinden aldığı aylık yönünden kullanıp aylık almaya devam ederken bu defa 4/1-(b) kapsamındaki annesi de 22/3/2017 tarihinde ölmüştür. Bu durumda hak sahibinin eşi, annesi ve babasının ölüm tarihi 2008/Ekim sonrası olup, ölen eşi ve annesi 4/1-(b) kapsamında, babası ile 4/1-(a) kapsamındadır. Ölüm tarihleri 2008/Ekim sonrası olduğu için statüler farklı olsa bile Kanunun 54 üncü madde hükümleri uygulanacak ve en yüksek ödemeye imkan veren iki dosya üzerinden ödemeler gerçekleştirilecektir. Daha önce tercih hakkı kullandığı, eş ve baba dosyası dışında, annesinden dolayı ilk defa ölüm aylığı bağlanacağından bu dosyadan hak kazandığı aylığın başlangıcı, annesinin öldüğü tarihi takip eden ay başı, baba ve eş dosyasında ise tercih talebinde bulunduğu için tercihini takip eden ay başı olacaktır. 3 dosyadan ancak iki dosya üzerinden ödeme yapılacağından, hak sahibine tercihi sorulurken aşağıdaki karşılaştırmalara göre belirlenen aylık tutarlarının bildirilmesi gerekir.

Hak kazanılan aylık türleri ve miktarları:

4/1-(b) Eş ölüm aylığı 1400 TL 4/1-(a) Baba ölüm aylığı 1200 TL 4/1-(b) Anne ölüm aylığı 800 TL Tercihini anne ve baba aylığı yönünde kullanırsa;

Baba ölüm aylığı 1200 tam + Anne ölüm aylığı 800 (yarım 400) = 1600 TL Tercihini eş aylığı yönünde kullanırsa; Eş ölüm aylığı 1400 TL Hak sahibi eş tercihini eş aylığı yerine ana ve babadan aldığı aylık yönünde kullanırsa eş aylığı tercihini takip eden ödeme döneminden kesilecektir. Baba aylığı tercihini takip eden ay başından, anne aylığı ise annenin ölüm tarihini takip eden ay başından itibaren ödenecektir.

Örnek 5: 2926 sayılı Kanun kapsamında aylık almakta iken 1/1/2008 tarihinde ölen sigortalının hak sahibi eşi (D)’ye ölüm tarihini takip eden ay başı olan 1/2/2008 itibariyle ölüm aylığı bağlanmıştır. Diğer taraftan, hak sahibinin babası Kanunun 4/1-(b), (2) numaralı alt bendi kapsamında iken 29/3/2009 tarihinde vefat etmiştir. Bu durumda, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin geçici 31 nci maddesi gereğince hak sahibine 2008/Ekim öncesinde bir aylık almakta iken, 2008/Ekim sonrasında başka bir dosyadan aylığa hak kazanması ve statülerinin farklı olması nedeniyle Kanunun 54 üncü maddesine göre değerlendirme yapılmayacağından her iki aylık tamdan ödenecek ve tercih istenmeyecektir.

Örnek 6: 506 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken 25/4/2009 tarihinde vefat eden eşten dolayı hak sahibi eş ve çocuğuna 1/5/2009 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmıştır. Diğer taraftan, hak sahibi eş, 24/2/2016 tarihinde 4/1-(b) kapsamında iken geçirdiği iş kazası sonucu ölen babasından dolayı da ölüm gelirine hak kazanmış ve talepte bulunmuştur. Bu durumda hak sahibi hem eşinden ölüm aylığına hem de babasından ölüm gelirine hak kazandığı için tercih istenmeksizin yüksek olan aylık tamdan, diğeri yarımdan ödenir.

Örnek 7: 2926 sayılı Kanun kapsamında iken 2/3/2007 tarihinde vefat eden sigortalıdan dolayı hak sahibi eşe 1/4/2007 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmıştır. Hak sahibi eşin annesi ise 4/1-(b) (4) numaralı alt bent kapsamında sigortalı iken 12/8/2015 tarihinde ölmüştür. Eşinden aylık alan hak sahibi bu defa annesinden de ölüm aylığı talebinde bulunmuştur. Bu durumda, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin geçici 31 nci maddesi gereğince hak sahibine 2008/Ekim öncesinde bir aylık almakta iken, 2008/Ekim sonrasında başka bir dosyadan aylığa hak kazanması ve statülerinin farklı olması nedeniyle Kanunun 54 üncü maddesine göre değerlendirme yapılacak ve hak sahibi eşin talebine istinaden öncelikle, halen eşinden dolayı almakta olduğu aylık miktarı ile annesinden bağlanacak aylık miktarı belirtilmek suretiyle hak sahibinin tercihte bulunması istenecektir.

Hak sahibinin tercihini;

-Annesinden bağlanacak ölüm aylığı yönünde kullanması halinde, annesinin ölüm tarihi olan 12/8/2015 tarihini takip eden ay başından (1/9/2015) itibaren tarafına ölüm aylığı bağlanacak, aylık bağlanması gereken 1/9/2015 tarihini takip eden ödeme dönemi itibariyle de eşinden aldığı ölüm aylığı kesilecektir. Hak sahibine eş dosyasından 1/9/2015 tarihini takip eden ödeme döneminden itibaren yapılan yersiz ödemeler, anne dosyasından hesaplanan birikmiş aylıklarından mahsup edilecektir. Eş dosyasında varsa diğer hak sahiplerinin hisse düzeltmeleri yapılarak fark ödemeleri gerçekleştirilecektir.

-Eşinden dolayı almakta olduğu aylıktan yana kullanması halinde ise herhangi bir işlem yapılmaksızın mevcut ölüm aylığı ödenmeye devam edilecektir.

Kaynak: 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 13.10.2026