2020/20 sayılı Genelge Başlık 5Gecikme cezası ve zammı uygulaması

5510 sayılı Kanunun 89 ncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Kurumun prim ve diğer alacakları süresi içinde ve tam olarak ödenmezse, ödenmeyen kısmı sürenin bittiği tarihten itibaren ilk üç aylık sürede her bir ay için % 3 (% 2) oranında gecikme cezası uygulanarak artırılır. Ayrıca, her ay için bulunan tutarlara ödeme süresinin bittiği tarihten başlamak üzere borç ödeninceye kadar her ay için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait Yeni Türk Lirası cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizi bileşik bazda uygulanarak gecikme zammı hesaplanır. Ancak, ödemenin yapıldığı ay için gecikme zammı günlük hesaplanır. Cumhurbaşkanı, ilk üç ay için uygulanan gecikme cezası oranını iki katına kadar artırmaya veya bu oranı % 1 oranına kadar indirmeye, yeniden kanunî oranına getirmeye ve uygulama tarihini belirlemeye yetkilidir. Dava ve icra takibi açılmış olsa bile, prim ve diğer Kurum alacaklarının ödenmemiş kısmı için gecikme cezası ve gecikme zammı tahsil edilir.” Hükmü yer almaktadır.

Bu doğrultuda Kurumun prim ve diğer alacakları süresi içinde ve tam olarak ödenmezse, ödenmeyen kısmı, sürenin bittiği tarihten itibaren ilk üç aylık sürede her bir ay için % 3 oranında gecikme cezası uygulanarak artırılır. Bu oran, 1/3/2010 tarihli ve 2010/260 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı Eki Kararın 1 inci maddesiyle 28/4/2010 tarihini takip eden aybaşından geçerli olmak üzere %2 olarak belirlendiğinden, 1/5/2010 tarihinden sonraki aylar için bu oran %2 olarak uygulanacaktır. Ayrıca her ay için bulunan bu tutarlara ödeme süresinin bittiği tarihten başlamak üzere borç ödeninceye kadar, her ay için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait TL cinsinden ıskontolu ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetlerinin aylık ortalama faizi, bileşik bazda uygulanarak gecikme zammı hesaplanacaktır.

Bu itibarla, yasal süresi içinde ve tam olarak ödenmemesi halinde, ödenmeyen sigorta primi, genel sağlık sigortası primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası, damga vergisi, özel işlem vergisi, eğitime katkı payı alacaklarında gecikme cezası ve zammı hesaplanacaktır.

5.1- Gecikme cezası ve zammının prim ve diğer alacaklar yönünden hesaplaması 5510 sayılı Kanunun 88 inci maddesinin on altıncı fıkrasında; “ Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır.” Hükmü yer almıştır.

Yine Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 108 inci maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında kanunda belirtilen prim alacaklarının ödenme süreleri düzenlenmiştir.

Bu itibarla Kanunda belirtilen prim alacakları ile diğer alacakların belirtilen süreler içinde ödenmemesi halinde ödeme vadesinin sona erdiği tarihi takip eden ilk günden itibaren gecikme cezası ve zammı uygulanacaktır.

Örnek 1 : (A) Limited şirketince 2017/Şubat ayına ilişkin olarak düzenlenen asıl nitelikteki aylık prim ve hizmet belgesinden dolayı tahakkuk eden 3.000,00 TL sigorta priminin 10/4/2017 tarihinde ödendiği varsayıldığında, toplam borç aşağıda gösterildiği şekilde hesaplanacaktır.

2017 Mart DİBS Oranı:0,92 3.000,00 TL x % 2: 60 TL (gecikme cezası)

3.000,00 TL + 60 TL: 3.060,00 TL (gecikme cezalı borç)

3.060,00 TL x 0.92 x10 : 9,38 TL(10 günlük gecikme zammı)

3000 3.060,00 TL + 9,38 TL: 3.069,38 TL (Ödenecek toplam alacak tutarı) olacaktır.

Örnek 2 : Yukarıda belirtilen örnekteki borcun 28/7/2017 tarihinde ödenmesi halinde;

D.İ.B.S. oranları;

2017 Mart: 0,92 2017 Nisan: 0,92 2017 Mayıs: 0,92 2017 Haziran: 0,89 olarak gerçekleşmiştir. Toplam alacak tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

2017/Nisan ayı için: 3.000,00 TL x % 2: 60 TL (gecikme cezası)

3.000,00 TL + 60 TL: 3.060,00 TL (gecikme cezalı borç)

3.060,00 TL x % 0.92 ( 2017 Mart ayı DİBS faizi) :28,15TL 3.060,00 TL +28,15 TL :3.088,15TL 2017/Mayıs ayı için: 3.088,15 TL x % 2 : 61,76 TL (gecikme cezası)

3.088,15 TL +61,76 TL: 3.149,91 TL (gecikme cezalı borç)

3.149,91 TL X % 0.92 ( 2017 Nisan ayı DİBS faizi): 28,98 TL 3.149,91 TL + 28,98 TL: 3.178,89 TL 2017/ Haziran ayı için: 3.178,89 TL x % 2 : 63,58 TL (gecikme cezası)

3.178,89 TL+ 63,58 TL: 3.242,47 TL (gecikme cezalı borç)

3.242,47 TL x % 0.92 ( 2017 Mayıs ayı DİBS faizi):29,83 TL 3.242,47 TL+ 29,83 TL :3.272,30 TL 2017/ Temmuz ayı için: İlk üç aylık sürede gecikme cezası uygulanmış olduğundan bu süreden sonra gecikme cezası uygulanmayacak borç ödeninceye kadar DİBS faiz oranı üzerinden gecikme zammı uygulanacaktır.

3.272,30 TL x 0,89( 2017 Haziran ayı DİBS faizi) x 28 : 27,18 TL 3000 3.272,30 TL + 27,18 TL: 3.299,48 TL ödenecek toplam tutar olacaktır.

5.2- Gecikme cezası ve zammının idari para cezaları yönünden hesaplanması Bilindiği üzere 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinde idarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçünün tahsil edileceği ve peşin ödemenin idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemeyeceği açıklanarak, Mahkemeye başvurulmasının idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmayacağı, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para cezalarının, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edileceği belirtilmiştir.

Söz konusu hüküm doğrultusunda idari para cezalarının, tebligatın alındığı günü izleyen 15 günlük süre içinde ödenmemesi halinde ve 16 ıncı günden itibaren gecikme cezası ve zammı uygulanmaya başlanacaktır.

Örnek: İlk defa 13/10/2016 tarihinde sigortalı çalıştırmaya başlayan ve bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü olan (B) Anonim Şirketi firmasının işyeri bildirgesini 20/10/2016 tarihinde (yasal süresi dışında) Kurumumuza vermiş olması nedeniyle uygulanan 4,941,00 TL tutarındaki idari para cezası 3/11/2016 tarihinde ilgili firmanın yetkilisine tebliğ edilmiştir. Söz konusu cezanın 2/2/2017 tarihinde ödendiği varsayıldığında söz konusu cezanın yasal ödeme süresi 18/11/2016 tarihinde sona erdiğinden, 19/11/2016 tarihinden 2/2/2007 tarihine kadar olan süre için gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanacaktır.

Bu durumda, tahsil edilecek toplam borç aşağıdaki şekilde olacaktır.

2016 Ekim DİBS Oranı:% 0,69 2016 Kasım DİBS Oranı: %0,79 2016 Aralık DİBS Oranı: % 0,79 19/11/2016- 18/12/2016 Dönemi: 4,941,00 TL x % 2: 98,82 TL (Gecikme cezası)

4,941,00 TL + 98,82 TL :5.038,82 TL(gecikme cezalı borç)

5.038,82 TL x :% 0,69: 34,77 TL +5.038,82 TL:5.073,59 TL 19/12/2016- 18/1/2017 Dönemi: 5.073,59 TL x% 2:101,47 TL (Gecikme cezası)

5.073,59 TL +101,47 TL: 5.175,06 TL (gecikme cezalı borç)

5.175,06 TL x %0,79: 40,88 TL + 5.175,06 TL: 5.215,94 TL 19/1/2017-2/2/2017 Dönemi: 5.215,94 TL x% 2:104,32 TL(Gecikme cezası)

5.215,94 TL+104,32 TL:5.320,26 TL(gecikme cezalı borç)

5.320,26 TL x%0,79x 15 : 21,02 TL 3000 5.320,26 TL + 21,02 TL: 5.341,28 TL ödenecek toplam tutar olacaktır.

Öte yandan yasal süresi içinde ödenmiş gibi kabul edilen Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 108 nci maddesinde sayılan haller için ödemelerin söz konusu sürelerin sonuna kadar yapılmaması halinde gecikme cezası ve gecikme zammı yasal olarak ödenmesi gereken son günü takip eden günden itibaren başlayacaktır.

Örnek 1: 1:23/1/2018 Tarihinde imzalanan 2017 Ocak ila Aralık aylarına ait ücrett farklarına ilişkin toplu iş sözleşmesine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin en geç 23/2/2018 tarihine kadar verilmesi primlerin ise en geç 28/2/2018 tarihine kadar ödenmesi gerekmekte olup söz konusu primlerin en geç 28/2/2018 tarihine kadar ödenmemesi halinde gecikme cezası ve gecikme zammı vadeyi takip eden günden itibaren (1/3/2018) uygulanacaktır.

Ayrıca borcun son ödeme süresinin tatile denk gelmesi nedeniyle bu günü takip edip tatil olmayan ilk gün yasal ödeme süresi olacağından bu sürede borcun ödenmemesi halinde gecikme cezası ve gecikme zammı vadenin bittiği tarihi takip eden günden itibaren işlemeye başlayacaktır.

Örnek 2: Ayın 1 i ila 30 u arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan ve Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran işyerinin 2018 yılı Şubat ayına ilişkin prim tutarını ödemesi gereken son gün 31/3/2018 dir. Söz konusu tarih Cumartesi gününe rastlamakta olup primin ödenmesi gereken son gün 2/4/2018 tarihine uzayacaktır. Söz konusu prim tutarının 2/4/2018 tarihinde ödenmemesi halinde gecikme cezası ve gecikme zammı resmi tatil olmasına bakılmaksızın vadenin bittiği tarihi takip eden günden itibaren (1/4/2018 tarihinden itibaren) işlemeye başlayacaktır.

Kaynak: 2020/20 sayılı İşveren İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 07.10.2026