2020/8 sayılı Genelge Başlık 2.5İşyeri Bildirgesi

Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin, Üçüncü fıkrası, “İşveren, örneği Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte Kuruma vermekle yükümlüdür. Şirket kuruluşu aşamasında, çalıştıracağı sigortalı sayısını ve bunların işe başlama tarihini, ticaret sicili memurluklarına bildiren işverenlerin, bu bildirimleri Kuruma yapılmış sayılır. Ticaret sicili memurlukları, kendilerine yapılan bu bildirimi en geç on gün içinde Kuruma bildirmek zorundadır.” Dördüncü fıkrası, “29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tâbi şirketlerin nevilerinin değişmesi, birleşmesi veya diğer bir şirkete katılması durumunda, bu hususların ticaret siciline tesciline ilişkin ilân tarihini; adi şirketlerde şirkete yeni ortak alınması durumunda ise en geç yeni ortağın alındığı tarihi takip eden on gün içinde, işyeri bildirgesi ile Kuruma bildirilmek zorundadır.” Beşinci fıkrası, ”İşyerinin faaliyette bulunduğu adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi, sigortalı çalıştırılan bir işin veya işyerinin başka bir işverene devredilmesi veya intikal etmesi halinde, işyerinin nakledildiği, yeni işverenin işi veya işyerini devraldığı tarihi takip eden on gün içinde, işyerinin miras yoluyla intikali halinde ise mirasçıları, ölüm tarihinden itibaren en geç üç ay içinde, işyeri bildirgesini Kuruma vermekle yükümlüdür.

İşyerinin aynı il sınırları içinde Kurumun diğer bir ünitesinin görev alanına giren başka bir adrese nakledilmesi halinde, adres değişikliğinin yazı ile bildirilmesi yeterlidir. Bu işlerde çalışan sigortalıların, sigorta hak ve yükümlülükleri devam eder.” Hükümlerine amirdir.

Diğer taraftan 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “11 inci maddesinde belirtilen bildirgeyi, Kurumca belirlenen şekle ve usûle uygun vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde, anılan ortamda göndermeyenler veya bu Kanunda belirtilen süre içinde Kuruma vermeyenlere;

1) Kamu idareleri ile bilânço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar için asgari ücretin üç katı tutarında, 2) Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar için asgari ücretin iki katı tutarında, 3) Defter tutmakla yükümlü olmayanlar için bir aylık asgari ücret tutarında, idari para cezası uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre, işyeri bildirgesinin, Kurumca belirlenen şekle ve usûle uygun verilmemesi veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda gönderilmemesi veya 5510 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen süreler içinde Kuruma verilmemesi halinde, ilgili işveren hakkında işyeri bildirgesinin yasal verilme süresinin son gününde geçerli olan asgari ücret üzerinden idari para cezası uygulanacaktır.

2.5.1- 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıları çalıştıran işyerleri yönünden 2.5.1.1- İlk defa sigortalı çalıştırılmaya başlanılması nedeniyle işyeri bildirgesinin verilmemesi Bilindiği üzere, ilk defa sigortalı çalıştırılmaya başlanılması halinde işyeri bildirgesinin en geç sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihte Kuruma verilmesi gerekmektedir.

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 27 nci maddesinin birinci fıkrası ( 5/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Sigorta İşlemlerinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile değiştirilmiştir.) “İşyerinde, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi veya (c) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran, sigortalı çalıştırılan bir işyerini devir alan ya da bu nitelikte işyeri kendisine intikal eden işveren, Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen sürelerde vermekle yükümlü olduğu örneği Ek-6 ve Ek-6/A’da bulunan işyeri bildirgesini Kuruma elektronik ortamda göndermek zorundadır.” Şeklinde değiştirilmiştir.” Bu doğrultuda, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında ilk kez sigortalı çalıştıracak olan işverenler tarafından işyeri bildirgesinin elektronik ortamda Kuruma gönderileceği belirtilmiş olup, işverenler en geç sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarihte elektronik ortamda işyeri bildirgesini Kuruma göndereceklerdir.

İşyeri bildirgesinin yalnızca elektronik ortamda Kuruma verilmesi zorunluluğuna ilişkin uygulama Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde belirtilen tarihten itibaren başlayacaktır.

Bu doğrultuda uygulama Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde belirtilen tarihten itibaren başlayacağından söz konusu tarihten önce işverenler tarafından işyeri bildirgesi kağıt ortamında veya elektronik ortamda Kuruma verilebilecek olup bu tarihten önce yasal süresi içinde kağıt ortamında Kuruma verilen işyeri bildirgeleri nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır.

Örnek 1- 20/12/2017 itibariyle sigortalı çalıştırmaya başlayacak olan (a) işyerine ilişkin işyeri bildirgesi en geç 20/12/2017 tarihine kadar ister kağıt ortamında istenirse de elektronik ortamda Kuruma verilebilecek olup işyeri bildirgesinin kağıt ortamında verilmesi halinde idari para cezası uygulanmayacaktır.

Süresinde verilmemiş olan işyeri bildirgesi için idari para cezası uygulanmış olması halinde, sonradan işyeri tescil tarihinin geriye çekilmesi durumu ortaya çıkarsa tekraren idari para cezası uygulanmayacaktır.

Örnek 2- (A) sigortalısının 19/9/2017 tarihinde sigortasız çalıştığının tespit olunduğu ve bu tespite istinaden işyerinin 19/9/2017 tarihi itibariyle kanun kapsamına alınarak işyeri bildirgesinin verilmemesi nedeniyle idari para cezası uygulandığı, ancak aynı işyerinde 21/3/2017 tarihinde sigortalılık bildirimi yapılmamış bir başka işçinin de çalıştırıldığının tespit edilmesi nedeniyle işyerinin kanun kapsamına alınış tarihinin 21/3/2017 tarihi olarak tashih edildiği varsayıldığında, işverene işyeri bildirgesinin verilmemesinden dolayı tekrar idari para cezası uygulanmayacak ve fiil tarihlerinde geçerli olan asgari ücret tutarında bir farklılık bulunmadığından idari para cezası tutarında bir değişiklik olmayacaktır.

2.5.1.2- 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tâbi şirketlerin nevilerinin değişmesi, birleşmesi veya diğer bir şirkete katılması durumunda işyeri bildirgesinin verilmemesi 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tâbi şirketlerin nevilerinin değişmesi, birleşmesi veya diğer bir şirkete katılması durumunda, bu hususların ticaret siciline tesciline ilişkin ilân tarihini takip eden on gün içinde işyeri bildirgesi ile Kuruma bildirilmesi halinde idari para cezası uygulanmayacaktır.

Diğer taraftan, ticaret sicilinde yapılan değişikliklerin üçüncü kişiler nezdinde hüküm ifade edebilmesi ancak değişikliğin ilanı ile mümkün olduğundan, yapılan değişikliğin ilan edilmemiş olması durumunda değişiklik bu durumu bilmeyenler bakımından bir hüküm ifade etmeyecektir. Bu doğrultuda, şirketin ticaret sicilindeki kayıt - tescil tarihi, başvuru tarihi, ticaret sicil gazetesindeki karar tarihi vs. ilan tarihi sayılmamakta olup ilan tarihinden kasıt ticaret sicil gazetesinin yayınlanmış olduğu tarihtir.

Buna göre, şirketlerin nevilerinin değişmesi durumunda bu değişikliğin ticaret sicil gazetesinde yayınlandığı tarihi takip eden 10 gün içinde işyeri bildirgesi ile Kurumumuza bildirilmemiş olması halinde, işyeri bildirgesini verme yükümlülüğünün yasal süresi içerisinde yerine getirilmemesi nedeniyle işveren hakkında bilânço esasına göre defter tutmak zorunda olduğu dikkate alınarak, fiilin işlendiği tarihte geçerli olan asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır.

Örnek 1- (B) Limited Şirketinin 25/10/2017 tarihinde nev’i değiştirerek anonim şirkete dönüştüğü ve söz konusu nev’i değişikliğinin 3/11/2017 tarihinde ticaret sicil gazetesinde yayımlandığı varsayıldığında, söz konusu değişikliğin 13/11/2017 tarihine kadar işyeri bildirgesi ile Kurumumuza bildirilmediği takdirde işveren hakkında 13/11/2017 tarihinde geçerli asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır.

2.5.1.3- Adi şirketlerde şirkete yeni ortak alınması halinde işyeri bildirgesinin verilmemesi Adi şirketlerde şirkete yeni ortak alınması halinde en geç yeni ortağın alındığı tarihi takip eden on gün içinde işyeri bildirgesinin verilmesi gerekmektedir.

Örnek 1- (A) adi ortaklığına 3/11/2017 tarihi itibariyle yeni bir ortağın alınması halinde, 3/11/2017 tarihini takip eden 10 gün içinde işyeri bildirgesinin verilmesi halinde idari para cezası uygulanmayacaktır.

Diğer taraftan, adi ortaklıklarda bir ortağın mevcut ortaklara hisse devri yapması halinde işyeri bildirgesi verme zorunluluğu bulunmadığından, işyeri bildirgesi verilmemesi nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır.

Ayrıca, ortaklardan birinin ortaklıktan ayrılması halinde işyeri bildirgesi verme yükümlülüğü bulunmadığından işyeri bildirgesi verilmemesi nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır.

Ancak, gerek hisse devriyle, gerekse ortaklardan birinin ortaklıktan çıkmasıyla ortak sayısının bire düşmesinin adi ortaklığın sona ermesi sonucunu doğurması ve müstakil yapısı ortadan kalkan ortaklığın işlettiği yeni işverenin gerçek kişi olması sebebiyle bu durumun işletmenin devri mahiyetinde olması, devir tarihini yani ortak sayısının bire düştüğü tarihi takip eden 10 gün içinde işyeri bildirgesinin verilmesi gerekmekte olup, bu süre içerisinde verilmemesi halinde idari para cezası uygulanacaktır.

Örnek 2- 2 gerçek kişiden oluşan AB adi ortaklığının ortaklarından (A)’nın 23/10/2017 tarihi itibariyle ortaklıktan ayrılması durumunda, (B) gerçek kişisi tarafından (A) gerçek kişisinin ortaklıktan ayrılma tarihini takip eden 10 gün içinde (2/11/2017 tarihine kadar) işyeri bildirgesinin verilmemesi halinde idari para cezası uygulanacaktır.

2.5.1.4- İşyerinin faaliyette bulunduğu adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi halinde işyeri bildirgesinin verilmemesi İşyerinin faaliyette bulunduğu adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi halinde, en geç nakil tarihini takip eden on gün içinde işyeri bildirgesinin verilmemesi halinde idari para cezası uygulanacaktır.

Örnek 1- (A) Limited şirketinin Ankara’da faaliyette bulunulan işyerinin 17/10/2017 tarihinde İzmir’e nakledilmesi halinde işyeri bildirgesinin en geç 27/10/2017 tarihine kadar verilmesi halinde idari para cezası uygulanmayacaktır.

2.5.1.5- Sigortalı çalıştırılan bir işin veya işyerinin başka bir işverene devredilmesi halinde işyeri bildirgesinin verilmemesi Bir işyerinin devri demek onun bütün hukuki neticeleriyle birlikte, yani aktifi ve pasifi, işçisi ve tesisatı ile birlikte faaliyet halinde bir başkasına geçmesi demektir. Bu şartlarla yapılan bir devir anlaşması, çalışanların hizmet akitlerinin kesintisiz olarak devamı, yani yeni işverenin bu akitleri tanımasını kapsayacağından el değiştirme sayılacaktır. Aksi halde, ilk işveren kendi işçilerinin akdini feshederek faaliyetini tatil etmişse ortada 5510 sayılı Kanunun tarifine uygun bir işyeri kalmamış olacaktır. Böyle bir işyerini sadece binası, tesisatı, makina ve sair demirbaşları ile başkasına satmak veya kiralamak hukuken mülkiyetin veya kullanma hakkının devredilmesi demektir ki, bu durum el değiştirmenin varlığına yeterli sayılmaz, çalışanların akdi bağlılıklarının da fiilen veya sözleşme ile devredilmiş olması gerekir.

Bu bakımdan bir işyerinin aktifi ve pasifi, işçisi ve tesisatı ile birlikte faaliyet halinde bir başkasına geçmesi yani devredilmesi halinde, devir tarihini takip eden 10 gün içerisinde işyeri bildirgesinin verilmemesi halinde idari para cezası uygulanacaktır.

Örnek 1- A işyerinin 9/10/2017 tarihinde devredilmiş olduğu varsayıldığında, işyeri bildirgesinin en geç 19/10/2017 tarihine kadar verilmemesi halinde idari para cezası uygulanacaktır.

Diğer taraftan, aynı işverene ait birden fazla işyerinin aynı veya farklı zamanlarda devredilmesi halinde her bir devir için ayrı ayrı işyeri bildirgesi verilmesi gerektiğinden, yasal süresinde verilmeyen her bir işyeri bildirgesi için ayrı ayrı idari para cezası uygulanacaktır.

Örnek 2- A işverenine ait (B) ve (C) işyerlerinin 6/11/2017 tarihinde devredildiği ve bu işyerleri için devir bildirgelerinin yasal süresinde verilmediği varsayıldığında, verilmeyen her bir işyeri bildirgesi için idari para cezası uygulanacaktır.

Özel bir bina inşaatını tümü ile yapmak üzere (yani anahtar teslimi şartıyla) sahibinden alan müteahhit akdin feshedilmesi, inşaatın mühürlenmesi gibi sebeplerle inşaatı yarım bırakır veya bıraktırılırsa, kalan işlerin mülk sahibi tarafından çalıştırılan sigortalılarla tamamlanması veya yeni bir sözleşme ile başka müteahhitlere tamamlattırılması halinde, bir işverenden diğerine hukukî neticeleriyle devir bahis konusu olmayacağından işyeri devir bildirgesi verilmeyecektir. Ancak işe devam eden veya işi ikmal eden yeni işveren tarafından en geç sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarih itibariyle işyeri bildirgesi verilmesi gerekmektedir. İnşaatın kalan kısımlarını ikmal eden yeni işveren tarafından en geç sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarih itibariyle işyeri bildirgesinin verilmemesi halinde idari para cezası uygulanması gerekmektedir.

Yine ihale konusu işin eksik kalan kısmının sonradan düzenlenen sözleşmeye istinaden işi devir alan tarafından yapılması ve üstlenilen bu kısım için ayrıca teminat alınması halinde işin devrine idarece muvafakat edildiğine ilişkin sözleşmenin ibraz olunması ya da idarece yazı ile Kuruma bildirilmesi kaydıyla, sözleşmede, işin önceki kısımlarından dolayı işi devir alanın sorumluluğu hususunda herhangi bir hükme yer verilip verilmediği üzerinde durulmaksızın, işi devir alan adına ayrı bir işyeri dosyası açılacaktır.

Bu durumda ihaleyi devir alan kişi devir aldığı tarih itibariyle 5510 sayılı Kanuna göre sigortalı çalıştırır ise en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarih itibariyle işyeri bildirgesi vermesi gerekmektedir. Söz konusu bildirgenin süresinde Kuruma verilmemesi halinde idari para cezası uygulanacaktır.

Noter işyerleri ile ilgili olarak noterin ölümü, atanması veya emekli olması halinde yeni noter atanıncaya kadar noterlik işyerlerinin boşta kalmış olduğu dönemlerde noterliğin işlemlerini yürütmekle görevli noter vekillerinin mevcut noterlik dosyalarında adına isim tashihi yapılacak olup; bu durumda işyeri bildirgesi verilmeyecek ve dolayısıyla idari para cezası uygulanmayacaktır.

Diğer taraftan Adalet Bakanlığınca noterlik görevinden ayrılan şahsın yerine yeni bir noterin atanması halinde, 5510 sayılı Kanunun 11 inci maddesi bakımından bir devir keyfiyeti yani işyerinin sigortalıları ve bütün hukuki sonuçları ile birlikte başka bir şahsa devri söz konusu olmayacağından devir bildirgesi verilmeyecektir. Ancak bu durumda, yeni atanan noter göreve başlama tarihi itibariyle 5510 sayılı Kanuna göre sigortalı çalıştırır ise en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarih itibariyle işyeri bildirgesi vermesi gerekmekte olup; bildirgenin belirtilen sürelerde verilmemesi halinde idari para cezası uygulanacaktır.

Faal (sigortalı çalıştırılan) bir işyerinin icra müdürlüğünden veya yine faal (sigortalı çalıştırılan) bir işyerinin özelleştirme kapsamında özelleştirme idaresinden satın alınması hallerinde, bu durum eski işverenle yeni işveren arasındaki irade birlikteliğini içermediğinden bu işyerlerinin devri söz konusu olmayacak ve dolayısıyla sözleşmelerinde aksine hüküm bulunmadığı takdirde devir işyeri bildirgesi verilmeyecektir. Bu durumda, icradan ya da özelleştirmeden satın alan kimse satın alınan veya özelleştirilen tarih itibariyle sigortalı çalıştırır ise en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarih itibariyle işyeri bildirgesi vermesi gerekmekte olup; bildirgenin belirtilen sürelerde verilmemesi halinde idari para cezası uygulanacaktır.

Tüzel kişiliği olan ortaklıklarda ortaklardan birinin hisselerini başka birine devretmesi, şirketteki hakim durumu değiştirse bile, şirketin tüzel kişiliğinde bir değişiklik oluşturmayacağından; işveren değişikliği olarak nitelendirilemez. Bu durumda işyeri bildirgesi verme yükümlülüğü bulunmadığından, idari para cezası da uygulanmayacaktır. Tek ortakla kurulmuş olan tüzel kişiliklerde de ortağın hisselerinin tamamını veya bir kısmını bir başka gerçek veya tüzel kişiye devretmiş olması devir mahiyetinde sayılmadığından işyeri bildirgesi verilmemesi nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır.

2.5.1.6- İşyerinin miras yoluyla intikali halinde işyeri bildirgesinin verilmemesi Bir işyerinin işvereni gerçek kişi ise, onun ölümü ile bu işyerinin mirasçısına kalması halinde hukuken küllî bir intikalden söz edilir. Böyle bir işyeri mirasçı tarafından reddedilmeyip kabul edilmişse, çalışmakta olan işçilerin akdi bağları da intikal etmiş olacağından el değiştirme hali meydana gelecektir.

Bu durumda, miras yolu ile intikal eden işyerinden dolayı yeni işveren (mirasçılar) tarafından düzenlenecek işyeri bildirgesinin ölüm tarihinden itibaren en geç üç ay içinde Kurumumuza verilmesi gerektiğinden, anılan bildirgenin en geç üçüncü ayın son gününde verilmemesi durumunda idari para cezası tahakkuk ettirilecektir.

Örnek 1- (B) gerçek kişi işverenin 12/8/2017 tarihinde vefat ettiği varsayıldığında, reddi mirasta bulunmamış varislerince işyerinin intikaline ilişkin bildirgenin en geç 12/11/2017 tarihine kadar Kuruma verilmemesi halinde idari para cezası uygulanacaktır.

Ayrıca, ölüm tarihi itibariyle sigortalı bildiriminde bulunulmayan bir işyerinin mirasçılara intikali halinde, ortada sigortalı vasfı taşıyan kimselerin bulunmaması nedeniyle işyeri bildirgesi verilmeyeceğinden, idari para cezası uygulanmayacaktır.

Örnek 2- 1 nolu örnekteki (B) gerçek kişi işverenin ölüm tarihinde Kuruma sigortalı bildiriminde bulunulmadığı ve dolayısıyla işyerinde sigortalı vasfı taşıyan kimselerin çalıştırılmadığı varsayıldığında, reddi mirasta bulunmamış varislerince işyeri bildirgesi verilmeyeceğinden, idari para cezası da uygulanmayacaktır.

Diğer taraftan mahkeme kararına istinaden vasiyeti gerçekleştirme görevlisi olarak atanmış kişi tarafından işyeri bildirgesinin yasal süresi dışında verilmesi halinde vasiyeti yerine getirme görevlisi adına idari para cezası tahakkuk ettirilemeyeceğinden, mirasçılar nam ve hesabına yasal mükellefiyetleri yerine getirmekle mükellef olan kişi tarafından yasal süresi dışında verilen işyeri bildirgesinden dolayı işyeri (mirasçıları) adına idari para cezası tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir.

Örnek 3- (A) gerçek kişisinin 24/1/2017 tarihinde vefat etmesi üzerine mahkeme kararı ile 27/3/2017 tarihinde vasiyeti gerçekleştirme görevlisi olarak atanan (B) gerçek kişisi tarafından 22/5/2017 tarihinde işyeri bildirgesinin verildiği varsayıldığında, 24/4/2017 tarihine kadar işyeri bildirgesinin verilmemesi nedeniyle uygulanacak idari para cezası mirasçıları adına tahakkuk ettirilecektir.

2.5.1.7- Devir, nakil, intikal, birleşme, nevi değişikliği ve katılım durumlarında işyeri bildirgesinin elektronik ortamda verilmemesi Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 27 nci maddesinin birinci fıkrası, 5/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Sigorta İşlemlerinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile; “İşyerinde, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi veya (c) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran, sigortalı çalıştırılan bir işyerini devir alan ya da bu nitelikte işyeri kendisine intikal eden işveren, Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen sürelerde vermekle yükümlü olduğu örneği Ek-6 ve Ek-6/A’da bulunan işyeri bildirgesini Kuruma elektronik ortamda göndermek zorundadır.” Şeklinde değiştirilmiştir.

Söz konusu düzenleme kapsamında 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran işyerlerinin devir, nakil, intikal, birleşme, nevi değişikliği ve katılım durumlarında işyeri bildirgesi verilmesi gereken hallerde de işyeri bildirgesi elektronik ortamda düzenlenerek Kuruma verilecektir.

Diğer taraftan söz konusu uygulamaya Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde belirtilen tarihten itibaren başlanacağından bu tarihten önce işverenler tarafından devir, nakil, intikal, birleşme, nevi değişikliği ve katılım durumlarında da işyeri bildirgesi kağıt ortamında veya elektronik ortamda Kuruma verilebilecek olup bu tarihten önce yasal süresi içinde kağıt ortamında Kuruma verilen işyeri bildirgeleri nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır.

Öte yandan devir, nakil, intikal, birleşme, nevi değişikliği ve katılım durumlarında işyeri bildirgesi verilmesi gereken olayın Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde belirtilen işyeri bildirgesinin sadece elektronik ortamda verilmesine ilişkin düzenlemenin uygulanmaya başlanacağı tarihten önce gerçekleşmesi ve işyeri bildirgesinin bu tarihten önce verilmesi halinde de söz konusu işyeri bildirgesi kağıt ortamında veya elektronik ortamda verilebilecektir.

Ancak işyeri bildirgesinin en son verilmesi gereken sürenin Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde belirtilen işyeri bildirgesinin sadece elektronik ortamda verilmesine ilişkin düzenlemenin uygulanmaya başlanacağı tarihten sonra sona ermesi ve işyeri bildirgesinin de bu tarihten sonra verilmiş olması halinde ise işyeri bildirgesinin elektronik ortamda verilmesi gerekmekte olup, bu tarihten sonra işyeri bildirgesinin elektronik ortamda verilmemesi halinde idari para cezası uygulanacaktır.

2.5.2-5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıları çalıştıran işyerleri yönünden Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “İşveren, örneği Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte, Kuruma vermekle yükümlüdür.” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm uyarınca 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıları çalıştıracak işyerleri en geç sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarih itibariyle işyeri bildirgesi vermemeleri halinde idari para cezası uygulanacaktır.

Diğer taraftan, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 33 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalıların çalıştırıldığı işyerlerinin;

a) Bağlı bulundukları saymanlığın değişmesi durumunda, işyerinin tesciline esas değişiklik bilgileri işverence, saymanlık değişiklik tarihini takip eden on gün içinde, b) Başka bir kamu idaresine devri veya birleşmesi hâlinde, devir alan veya birleşen kamu idaresince, durumun dayanağı bilgi ve belgelerle birlikte, devir veya birleşme tarihini takip eden on gün içinde, c) Yeni bir kamu idaresi adı altında birleşmesi durumunda, yeni kurulan kurumca, birleşme tarihini takip eden on gün içinde işyeri bildirgesi verilerek, ayrıca birleşmeye ilişkin bilgi ve belgeleriyle birlikte aynı süre içinde, d) Aynı il içindeki adres veya isim değişiklikleri, dayanağı bilgi ve belgeleriyle birlikte değişiklik tarihini takip eden on gün içinde, e) Özelleştirilmek suretiyle satışının yapılması hâlinde, satışı yapılan kurumca satış işleminin onaylandığı tarihi takip eden on gün içinde ilgili belgeleriyle birlikte, yazılı olarak Kuruma bildirilir.” hükmü yer almaktadır.

Bu hükme göre işyeri tescilinde yukarıda ifade edilenler doğrultusunda değişiklik meydana gelmesi halinde, durumun yazılı olarak bildirilmesi yeterli olduğundan dolayısıyla işyeri bildirgesi verme yükümlülüğü bulunmadığından, (c) bendi hariç yukarıda belirtilen sürelerin geçirilmesi halinde idari para cezası uygulanmayacaktır.

Ayrıca aynı yönetmeliğin “İşyerinin nakli, devri, intikali” başlıklı 33 üncü maddesinin birinci fıkrası gereğince işyerinin faaliyette bulunduğu adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi hâlinde nakleden işverence nakil tarihini takip eden on gün içinde işyeri bildirgesi verilmesi gerekliğinden, nakil tarihini takip eden on gün içinde işyeri bildirgesinin verilmemesi halinde idari para cezası uygulanacaktır.

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran işverenlerin işyeri bildirgesi verme yükümlülüğünün başladığı 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle işyeri bildirgelerinin elektronik ortamda gönderilmesine imkan sağlandığından işyeri bildirgesinin Kuruma e-Sigorta ile gönderilmesi zorunlu olup, E-Sigorta kanalıyla gönderilen işyeri bildirgelerinin işveren tarafından onaylanmak suretiyle kayıt sıra numarası alındığı tarih Kuruma veriliş tarihi olarak kabul edileceğinden, idari para cezası uygulanıp uygulanmayacağı bu tarihe göre belirlenecektir.

2.5.3- İşyerinin re’sen tescili Bilindiği üzere, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 32 nci maddesinde; “İşveren tarafından işyeri bildirgesinin verilmemiş olması hâlinde, işyeri;

a) Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlere, b) Kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrasına göre kamu idareleri ile Kanunun 100 üncü maddesine göre 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar, diğer gerçek ve tüzel kişilerden, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan, Kanunun 90 ıncı maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarına göre Kuruma yapılacak bildirimlerden veya ruhsat vermeye yetkili mercilerden alınan ve sadece beyan esasına dayanmayan bilgilere, c) Mahkeme kararlarına, istinaden re’sen tescil edilir.” hükmü yer almaktadır.

Bu hükme istinaden işyerinin re’sen tescil edilmesi durumunun ortaya çıkması halinde, ilgili vergi dairesinden işverenin tuttuğu defter türü öğrenilecek ve tutulan defter türüne göre idari para cezası uygulanacaktır.

Örnek 1- Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan denetim sonucunda 11/5/2017 tarihinde bir sigortalının çalıştığı tespit edilen ve Kurumca re’sen tescili yapılan işyerinin işletme hesabına göre defter tuttuğunun ilgili vergi dairesinden öğrenilmesi halinde, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır.

Buna karşın, ilgili vergi dairesinden işverenin tuttuğu defter türünün öğrenilememesi halinde aylık asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır.

2.5.4- Diğer hususlar 2.5.4.1- Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 27 nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde; “ İşverenin talebi üzerine, aynı işverene, aynı iş kolunda olmak üzere işin bitiminden itibaren bir ay içerisinde tekraren verilen veya ihale edilen, güvenlik, temizlik, taşıma ve benzeri nitelikteki hizmet alımı işlerinde yeni bir işyeri bildirgesi verilmeksizin söz konusu işlerin yürütüldüğü işyeri dosyası üzerinden işlemler yürütülebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.” hükmü yer almıştır.

Bu doğrultuda aynı işverene, aynı iş kolunda olmak üzere tekraren verilen veya 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunları dahil olmak üzere ihale edilen, güvenlik, temizlik ve benzeri hizmet alımı niteliğindeki işlerde;

İşverenin yazılı talebinin olması, Çalıştırılacak personel sayısının belli olması ( Mevcut dosyadan yapılmakta olan iş ile tekraren verilen veya ihale edilen işin personel çalıştırılmasına dayalı adam/gün sayısı belli hizmet işi niteliğinde bir iş olması)

Yeni işin eski işin bitim tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde başlanacak olması, Asgari işçilik uygulaması kapsamı içinde ise gerekli işlemlerin tamamlanmış olması, Sözleşmesi biten işten dolayı işten ayrılış bildirgesinin verilmeyerek çalışmaya devam edilmesi veya hizmet akdi askıya alınarak yeni sözleşme kapsamında işe başlatılması, şartlarının bir arada bulunması kaydıyla, sözleşmeyle yeniden verilen iş için yeniden işyeri dosyası tescil ettirilmeyecek, bu bağlamda, sözleşmeyle yenilenen iş için işyeri dosyası tescil ettirilmemesi nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır.

Öte yandan söz konusu uygulamadan yararlanmak amacıyla işverenin yazılı talebi aranmakla birlikte işverenin ilgili uygulamadan yararlanmak amacıyla üniteye yazılı talebi olmaksızın mevcut işyeri dosyasından bildirimde bulunmaya devam etmesi halinde iradesini bu yönde ortaya koyduğu kabul edilerek, bu genelgenin 2.5.4.1 numaralı bölümünde belirtilen diğer şartların sağlanmış olması koşuluyla ihale konusu veya özel sektör tarafından tekraren verilen işlerde işyeri dosyası tescil edilmeksizin aynı dosyadan işlemlerin yürütülmesine izin verilecek ve 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında idari para cezası uygulanmayacaktır.

2.5.4.2- Tescili yapılacak işyerinde, hem ayın 1’i ila 30’u arasında, hem de ayın 15’i ila müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmalarına istinaden ücret alan 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalıların bulunması halinde, her iki çalışma döneminden dolayı iki ayrı işyeri bildirgesi düzenlenerek ayrı ayrı işyeri tescili yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla, her iki çalışma döneminden dolayı iki ayrı işyeri bildirgesi verilmesi gerektiği durumlarda işyeri bildirgesi verilmemesi halinde ayrı ayrı idari para cezası uygulanacaktır.

Ancak, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı çalıştıracak olması nedeniyle tescili yapılacak kamu idarelerinde, hem ayın 1’i ila 30’u arasında, hem de ayın 15’i ila müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmalarına istinaden ücret alan sigortalıların bulunması halinde, tek bir işyeri olarak tescili yapılacağından ayrı ayrı işyeri bildirgesi düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.

2.5.4.3- İşyerlerinde işletme adı değişikliklerinde işyeri bildirgesi verilmez. Bu değişiklik bir yazı ile Kuruma bildirilir. Dolayısıyla, bir işyerinin işvereni ister gerçek isterse tüzel kişi olsun, başka kişilere devir veya intikal etmeksizin sadece unvan ve isim değiştirmiş ise el değiştirme söz konusu olmadığından işyeri bildirgesi verilmeyecektir. Bu durumda idari para cezası da uygulanmayacaktır.

2.5.4.4- İşyeri bildirgesinin e-Sigorta kanalıyla gönderilmesi halinde işveren tarafından bu bildirgenin sisteme kaydedildiği tarih Kuruma intikal tarihi olarak kabul edileceğinden, idari para cezası uygulanıp uygulanmayacağı bu tarihe göre belirlenecektir.

2.5.4.5- 1/8/2009 tarihinden itibaren sandık statüsüne tabi personel çalıştırmaya başlayan kurum, kuruluş ve bankalarca düzenlenen işyeri bildirgeleri, sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten sonra Kuruma verilmiş olsa dahi, bu işyerleri 5510 sayılı Kanunda tanımı yapılan işyeri kapsamına girmediğinden, bu işyerleri hakkında sistem tarafından otomatik olarak uygulanan idari para cezalarının Ünite Komisyon Kararı ile iptal edilmesi icap etmektedir.

2.5.4.6- İhale konusu işler ile özel nitelikteki inşaat işyerlerinin tescil tarihlerinin geriye çekilmesi İhale makamı veya ilgili idare tarafından, ihale konusu işler ile özel nitelikteki inşaat işyerlerinde, işin başlangıç tarihinin işverenin beyan ettiği tarihten önceki bir tarih olduğunun belirtilmesi durumunda, işyeri dosyasının tescil tarihinin ihale makamınca yada ilgili idarece bildirilen tarihe çekilmesi, aksine bir tespit yoksa tarih farklılığı nedeni ile işverenden sigortalı işe giriş ve sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgesi istenilmemesi bu belgelerden dolayı idari para cezası uygulanmaması, ancak işyeri bildirgesinin yasal süresinde verilmemesi nedeniyle idari para cezası uygulanması gerekmektedir.

2.5.5- Tarımsal kesinti uygulamalarında idari para cezaları 5510 Sayılı kanunun 102 nci maddesinin son fıkrasında; idari para cezaları hakkında, bu Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli 5326 sayılı kabahatler kanunu hükümleri uygulanır denilmektedir.

Bu nedenle 1/3/2013 tarih ve 28574 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan tarımsal kesinti tebliğinin “Hukuki ve cezai sorumluluk” başlıklı bölümünün 12 nci maddesinin 4 üncü fıkrasında ise: “Kesinti yapmak zorunda olduğu halde kesinti yapmayanlar ile 7 nci maddede belirtilen Kesinti Bildirim Listesini süresi içerisinde göndermeyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi uyarınca işlem yapılır.” denilmektedir.

Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin altıncı fıkrasında; “Kabahat dolayısıyla idarî para cezası veren kamu görevlisi, ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun tahsilatını derhal kendisi gerçekleştirir. İdarî para cezasını kanun yoluna başvurmadan önce ödeyen kişiden bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez.” hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun 27 nci maddesinin birinci fıkrasında ise; “İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.” hükmü bulunmaktadır.

Buna göre, kanun yoluna başvurmadan tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde ödenen idari para cezasının % 75'i tahsil edilir.

Örnek 1- 2017/Nisan ayına ait kesinti bildirim listesinin kesinti sorumlusu tarafından 10/8/2017 tarihinde Kuruma bildirilmiş olduğu varsayıldığında, bu kesinti bildirim listesi Kurum personelince değerlendirildikten sonra işleme alınır ve geç bildirimden dolayı kesinti sorumlusuna Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi uyarınca ve yukarıdaki hesaplamaya göre 227 TL idari para cezası uygulanır. Buna ilişkin tebligatın 11/8/2017 tarihinde yapıldığı varsayıldığında, 26/8/2017 tarihine kadar kanun yoluna başvurulmadan önce idari para cezasının ödenmek istenmesi halinde bu tutar 170,25 TL= 170,00 TL olarak tahsil edilir.

Kaynak: 2020/8 sayılı İdari Para Cezası Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 07.10.2026