2024/12 sayılı Genelge Başlık 19.15Hacizli malın değeri ile yüzde on fazlasının ödenmesi halinde haczin kaldırılması

6183 sayılı Kanunun 74/A maddesinde, "Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince haczedilen

mal üzerindeki hacizler aşağıdaki şartların sağlanması halinde kaldırılır.

1. Mahcuz malın bu Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde

sayılan mallardan olması.

2. Mahcuz mala biçilen değer ile %10 fazlasının, ilk sırada haciz tatbik eden tahsil dairesine

ödenmesi (Şu kadar ki, madde kapsamında ödenecek tutar, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine

olan ödeme zamanı gelmiş, tecil edilmiş veya muacceliyet kesbetmiş borçların toplamından fazla

olamaz.).

3. Mahcuz mala ilişkin takip masraflarının ayrıca ödenmesi.

4. Hacze karşı dava açılmaması veya açılmış davalardan vazgeçilmesi.

Haczedilen malın değer tespiti bu Kanun hükümlerine göre yapılır. Ancak, menkul mallar için her

halükarda tahsil dairesince bilirkişiye değer biçtirilir.

Bu madde kapsamında haczin kaldırılması halinde aynı mala, haczin kaldırıldığı tarihten itibaren

üç ay müddetle Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince, bu Kanunun 13 üncü maddesi hükümleri

saklı kalmak kaydıyla, haciz tatbik edilemez. Bu hüküm, haczi kaldırılan malın üçüncü şahıslar

tarafından amme borçlusu lehine teminat olarak gösterilen mal olması halinde, üçüncü şahsın bu Kanun

kapsamına giren borçları için uygulanmaz.

Bu madde hükmünden yararlanmak üzere başvuruda bulunarak hacze karşı açtığı davalardan

vazgeçen borçlunun, haczi kaldırılan mal ile ilgili açtığı davalar mahkemelerce incelenmez; herhangi bir

sebeple incelenir ve karara bağlanırsa bu karar hükümsüz sayılır.

Tahsil edilen paralar, söz konusu malın aynından doğan motorlu taşıtlar vergisi ve bu vergiye

bağlı fer’i alacaklar ile vergi cezalarına, mahcuz mala haciz tatbik etmiş dairelerin sırasıyla; takip

konusu olan, muaccel hale gelmiş bulunan, ödeme zamanı gelmiş henüz vadesi geçmemiş olan ve tecil

edilmiş bulunan alacaklarına, haciz sırasına göre mahsup edildikten sonra haciz tatbik etmemiş

dairelerin bu fıkrada belirtilen alacaklarına garameten taksim edilir.

Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir." hükmü yer

almaktadır.

Buna göre, 6183 sayılı Kanunun 74/A maddesi kapsamında mahcuz mal üzerindeki haczin

kaldırılması için;

1) Mahcuz malın, 6183 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı

bendinde sayılan menkul ve gayrimenkul mallardan olması,

2) İlk sırada haciz tatbik eden üniteye yazılı olarak müracaatta bulunulması (Başvuruda

bulunulması takip işlemlerini durdurmaz. Mahcuz malın üçüncü şahsa ait olması hâlinde yazılı başvuru,

borçlu tarafından yapılabileceği gibi üçüncü kişi tarafından da yapılabilir.),

3) Mahcuz mala biçilen değer ile %10 fazlasının ve ayrıca takip masraflarının ilk sırada haciz

tatbik eden üniteye ödenmesi,

4) Hacze karşı dava açılmaması veya açılmış davalardan vazgeçilmesi

gerekmektedir.

Örnek-1: Kurum ünitesine borcu bulunan B Anonim Şirketinin 3.500.000 TL tutarındaki

borcundan dolayı Antalya'da bulunan 3.000.000 TL değerindeki gayrimenkulüne haciz uygulanmıştır.

Şirketin 3.300.000 TL ile birlikte takip masraflarını da ödemesi hâlinde gayrimenkulü üzerindeki haciz

kaldırılır.

İlk sırada haciz tatbik eden ünitenin, borçlunun dosyalarının işlem gördüğü tüm ünitelerden borç

ve takip masraflarına ilişkin bilgileri temin etmesi ve borçludan tahsil edilecek tutarı buna göre

belirlemesi gerekmektedir.

Örnek-2: Beşiktaş SGM’ye 250.000 TL, Pendik SGM’ye 150.000 TL ve Ümraniye SGM’ye

100.000 TL borcu bulunan borçlu D’nin aracına sırasıyla Beşiktaş SGM, Pendik SGM ve Ümraniye

SGM tarafından haciz uygulanmıştır. Hacizli araca biçilen değer 600.000 TL’dir. Borçlu D’nin ilk

sırada haciz tatbik eden Beşiktaş SGM’ye başvurması durumunda Beşiktaş SGM’nin, Pendik SGM ve

Ümraniye SGM’den borç ve takip masraflarına ilişkin bilgileri temin etmesi ve borçludan tahsil edilecek

tutarı buna göre belirlemesi gerekmektedir.

Ödenecek miktar, borçlunun Kurum ünitelerine olan ödeme zamanı gelmiş, tecil edilmiş veya

muacceliyet kesbetmiş borçların toplamından fazla olmaması gerekir. Mahcuz mala biçilen değer ile %10

fazlası, borçlu tarafından ödenmesi gereken azami tutarı (takip masrafları hariç) ifade ettiğinden borç

miktarının bu tutardan az olması hâlinde borçludan yalnızca borç miktarı ile varsa takip masrafı kadar

ödemede bulunması talep edilecektir.

Mahcuz mal üzerindeki haczin kaldırılmasının talep edilmesi hâlinde, mahcuz mala ilişkin takip

masraflarının ayrıca ödenmiş olması gerekmektedir.

Ayrıca, mahcuz mal üzerinde haczi bulunan diğer ünitelerin yapmış olduğu takip masraflarının da

tahsil edilmesi gerektiğinden başvurunun yapıldığı ünite, mahcuz mal üzerinde haczi bulunan diğer

ünitelerden gerekli bilgiyi temin edecektir.

6183 sayılı Kanunun 74/A maddesinden yararlanılabilmesi için haciz işlemine karşı dava

açılmaması, açılmışsa davalardan vazgeçilmesi, kanun yollarına başvurulmaması, başvurulmuşsa

vazgeçilmesi şarttır.

Bu sebeple, açılmış bir dava ve/veya başvurulmuş bir kanun yolu söz konusu ise borçlu veya

malını teminat olarak gösteren üçüncü şahsın, açmış oldukları davalardan ve/veya kanun yollarından

feragat ettiklerine ilişkin dilekçeyi ilgili mahkemeye vermeleri ve feragatlerine ilişkin belgeyi başvuru

esnasında yetkili üniteye ibraz etmeleri gerekmektedir.

Yetkili ünite tarafından, feragate konu olacak davaların tespiti için mahcuz mala haciz tatbik

etmiş olan diğer ünitelerden haciz işlemlerine karşı dava açılıp açılmadığı araştırılacaktır. Hacze karşı

açılmış davalardan vazgeçilmemesi hâlinde Kanunun 74/A maddesinden yararlanılamayacaktır.

Ayrıca, haczi kaldırılması talep edilen mal ile ilgili açılan davaların mahkemelerce

incelenmeyeceğinin ve herhangi bir sebeple incelenerek karara bağlanması hâlinde bu kararın hükümsüz

sayılacağının dikkate alınması gerekmektedir.

Haczedilen mala karşılık ödenecek tutarın belirlenebilmesi için öncelikle değer tespitinin

yapılması gerekmektedir. Kanunun 74/A maddesinin ikinci fıkrasına göre, haczedilen malın değer tespiti

6183 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılır. Buna ilaveten, menkul mallar için her hâlükârda bilirkişiye

değer biçtirileceği hükme bağlanmıştır.

Buna göre, Kanunun 74/A maddesinde belirtilen şartları sağlayan borçlunun haciz kaldırma talebi

sonrasında mahcuz malın değer tespiti, mahcuz mal gayrimenkul ise uzman gerçek veya tüzel kişilerin

hazırlamış olduğu kıymet takdir raporu dikkate alınarak gayrimenkul satış komisyonu tarafından, mahcuz

mal menkul ise her hâlükârda bilirkişi tarafından tespit edilen değerin esas alınması suretiyle menkul

satış komisyonu tarafından yapılacaktır. Kurum tarafından değer tespiti yaptırılacak mallara ilişkin

bilirkişi rapor ücretinin borçlu tarafından talep anında Kuruma ödenmesi gerekmektedir.

Menkul ve gayrimenkul satış komisyonları, uzman gerçek veya tüzel kişilerin hazırlamış olduğu

kıymet takdir raporunu kabul edip etmemekte serbest olup gerekli hallerde yeniden kıymet takdir raporu

isteyebilecektir. Kurum teknik personelinin bulunduğu illerde, bu personelin de bulunduğu bir komisyon

marifetiyle mahcuz gayrimenkul mala ilişkin değer tespiti yaptırılabilir.

Tahsil edilen tutardan ilk sırada haciz tatbik eden ünitenin sırasıyla; takip konusu olan, muaccel

hale gelmiş bulunan, ödeme zamanı gelmiş henüz vadesi geçmemiş olan ve tecil edilmiş bulunan

alacaklarına pay ayrıldıktan sonra kalan tutardan haciz tatbik etmiş diğer ünitelerin alacaklarına aynı

usullere göre pay ayrılacaktır.

Bu şekilde mahsup edildikten sonra kalan tutar, haciz tatbik etmemiş ünitelerin takip konusu olan,

muaccel hale gelmiş bulunan, ödeme zamanı gelmiş henüz vadesi geçmemiş olan ve tecil edilmiş

bulunan alacaklarına garameten taksim edilecektir.

Bu dağıtım işlemleri, söz konusu mal üzerine ilk sırada haciz tatbik eden ünite tarafından

yapılacaktır.

Mahcuz mal üzerinde Kurum tarafından tatbik edilen hacizler dışında başka takyidat bulunması,

borçlunun Kanunun 74/A maddesinden yararlanmasına engel teşkil etmemektedir. Buna göre, Kurum

tarafından mahcuz mala tatbik edilen tüm hacizler Kanunun 74/A maddesi kapsamında yapılacak

tahsilatın akabinde kaldırılacak ancak Kurum harici takyidat bulunması hâlinde yapılan tahsilatın diğer

kişi, kurum ve kuruluş alacaklarına mahsubu söz konusu olmayacaktır.

Kanunun 74/A maddesi kapsamında haczin kaldırılması işleminde mahcuz malın mülkiyetinde el

değiştirme söz konusu olmadığından mahcuz malın taşıt olması durumunda, Kurum tarafından bu madde

kapsamında yapılacak işlemlerde tahsil edilen bedelden motorlu taşıtlar vergisine pay ayrılmayacaktır.

6183 sayılı Kanunun 74/A maddesindeki şartları sağlayarak Kuruma başvuruda bulunan

borçlunun (veya üçüncü şahsın) mahcuz malı üzerindeki Kurum haczi, ilgili üniteye gerekli ödeme

yapıldıktan sonra kaldırılacaktır. Mahcuz mala birden fazla ünite tarafından haciz tatbik edilmiş olması

durumunda, ilk sırada haciz tatbik eden ünitenin bildirimi üzerine diğer üniteler tarafından da hacizler

kaldırılacaktır. Ancak borçlunun (veya üçüncü şahsın) diğer malları üzerindeki hacizler Kurum alacakları

tamamen tahsil edilmedikçe kaldırılmayacaktır.

Borçlunun haczi kaldırmak için yaptığı ödeme miktarından fazla borcu mevcut ise kalan miktar

için icra takibine devam edilecektir.

Örnek-3: Borçlunun Kadıköy SGM'ye 4.500.000 TL, Şişli SGM’ye 1.500.000 TL vadesi geçmiş

borcu bulunmaktadır. Hacizli gayrimenkule 6183 sayılı Kanunun 91 inci maddesine göre takdir edilen

değer 4.000.000 TL’dir. Mahcuz mala ilişkin yapılan takip masrafı 2.000 TL’dir. Borçlunun mahcuz mal

üzerindeki haczi kaldırmak için ödediği 4.402.000 TL’lik tutardan sırasıyla;

- Takip masraflarına karşılık 2.000 TL,

- Mahcuz mala ilk sırada haciz uygulayan Kadıköy SGM’ye kalan 4.400.000 TL

mahsup edilecektir.

Şişli SGM’nin alacağına karşılık herhangi bir mahsup yapılmamış olmasına rağmen bu ünitece

de haciz kaldırılacaktır.

Örnek-4: Borçlunun Kadıköy SGM’ye 4.000.000 TL, Kadıköy Vergi Dairesine 1.000.000 TL ve

Şişli SGM’ye 1.500.000 TL vadesi geçmiş borcu bulunmaktadır. Söz konusu borçlar sebebiyle borçlunun

gayrimenkulüne sırasıyla Kadıköy SGM, Kadıköy Vergi Dairesi ve Şişli SGM tarafından haciz tatbik

edilmiştir. Hacizli gayrimenkule 6183 sayılı Kanunun 91 inci maddesine göre takdir edilen değer

4.600.000 TL’dir. Mahcuz mala ilişkin yapılan takip masrafı 3.000 TL’dir. Borçlunun mahcuz mal

üzerindeki haczi kaldırmak için ödediği 5.063.000 TL’lik tutardan sırasıyla;

- Takip masraflarına karşılık 3.000 TL,

- Mahcuz mala ilk sırada haciz uygulayan Kadıköy SGM’ye 4.000.000 TL,

- Mahcuz mala haciz uygulama sırasına bakılmaksızın Şişli SGM’nin 1.500.000 TL tutarındaki

alacağına karşılık 1.060.000 TL

mahsup edilecektir.

Şişli SGM, alacağı tam olarak karşılanmamasına rağmen gayrimenkul üzerindeki haczi

kaldıracak ve kalan 440.000 TL tutarındaki alacağın takip ve tahsiline devam edecektir.

Gerekli şartların sağlanarak Kanunun 74/A maddesinden yararlanılması ve mahcuz mal

üzerindeki haczin kaldırılması hâlinde aynı mala, haczin kaldırıldığı tarihten itibaren üç ay müddetle

(ihtiyati haciz hükümleri saklı kalmak kaydıyla) haciz tatbik edilemeyecektir. Kanunun 13 üncü maddesi

çerçevesinde ihtiyati haciz tatbiki gerektiren hallerde, hiçbir süreye bağlı kalmaksızın bu mala ihtiyati

haciz tatbik edilmesi mümkündür.

Haczi kaldırılan mal, üçüncü şahıs tarafından Kurum borçlusu lehine teminat olarak gösterilen bir

mal ise üç aylık süre dolmamış olsa da üçüncü şahsın 6183 sayılı Kanun kapsamında Kurum tarafından

takip edilen borçları için aynı malın haczedilmesi mümkün olacaktır.

Kaynak: 2024/12 sayılı 6183 Sayılı Kanun Kapsamında Kurum Alacaklarının Takip İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 14.10.2026