4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu: prim oranları, ödenek şartları ve süreleri (2026)

İşsizlik sigortası, Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) ve Sosyal Güvenlik Kurumu personelinin günlük işinin parçasıdır; çalışma hayatı mevzuatı başlığı altında görevde yükselme sınavlarına da konu olur. Kanun çok uzun görünse de sınavda sorulan hükümler birkaç maddede toplanır: kapsam, prim oranları, hak kazanma şartları, ödenek miktarı ve süreleri, başvuru süresi ve hak düşürücü hâller. Bu yazıda hepsini rakamlarıyla bir arada veriyoruz.

1. Kanunun yapısı ve görevli kurumlar

4447 sayılı Kanun aslında bir "torba kanun"dur: ilk 45 maddesi 506, 2925, 5434, 1479 ve 2926 sayılı kanunlarda değişiklik yapar. İşsizlik sigortası hükümleri VII. Bölümde, 46. maddeden itibaren başlar. Primlerin toplanmasından Sosyal Güvenlik Kurumu; ödeme, kayıt ve diğer hizmetlerden Türkiye İş Kurumu görevli ve yetkilidir. Kurum bünyesinde İşsizlik Sigortası Daire Başkanlığı kurulmuştur (md. 46).

İşsizlik sigortası; çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen herhangi bir kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden sigortalılara, işsiz kalmaları nedeniyle uğradıkları gelir kaybını belli süre ve ölçüde karşılayan, sigortacılık tekniği ile faaliyet gösteren zorunlu sigortadır. (4447 sayılı Kanun, md. 47/c)

2. Kimler kapsamda, kimler değil?

Kanun, 5510 sayılı Kanunun 4/1-a bendi kapsamında hizmet akdine dayalı olarak çalışan sigortalıları, kısmi süreli çalışıp işsizlik primi ödeyen isteğe bağlı sigortalıları ve 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesindeki sandıklara tabi sigortalıları kapsar. Kapsam dışında kalanlar ise md. 46/3'te sayılır:

• 657 sayılı Kanuna tabi memurlar ve 5510 sayılı Kanunun 4/1-c kapsamındakiler,
• Bağımsız çalışanlar (4/1-b),
• Kamu kurumlarında sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar (399 sayılı KHK'ye tabi olanlar dâhil),
• 657 sayılı Kanuna göre geçici personel statüsünde çalıştırılanlar.

Yani bir memurun işsizlik sigortası primi kesilmez ve memurluktan ayrılan kişi bu kanuna göre ödenek alamaz. Kamu kurumlarında işçi statüsünde çalışanlar ise kapsamdadır. Sosyal güvenlik statülerinin ayrımı için 5510 sayılı Kanunun 4. maddesine bakmak gerekir.

3. İşsizlik sigortası primi (md. 49)

Devlet payını yarısına kadar artırma veya indirme yetkisi 2/4/2026 tarihli 7577 sayılı Kanunla Cumhurbaşkanına verildi. 30/4/2026 tarihli ve 33239 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11258 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla Devlet payı, yayımı izleyen ay başından geçerli olmak üzere %0,5 olarak belirlendi.

İşveren işsizlik sigortası primi nedeniyle işçinin ücretinden indirim veya kesinti yapamaz. Sigortalılık herhangi bir nedenle sona ererse o ana kadar kesilen primler ve Devlet payı iade edilmez. İşverenin ödediği primler kazancın tespitinde gider kabul edilir; sigortalının ödediği primler gelir vergisi matrahından indirilir (md. 49).

4. Ödeneğe hak kazanma şartları

İşsizlik ödeneği için şu şartlar birlikte aranır (md. 50 ve md. 51):

1. Hizmet akdinin md. 51'de sayılan hâllerden birine dayalı olarak, işçinin kendi kusuru olmadan sona ermesi (örneğin işverenin bildirim süresine uyarak feshi, işçinin haklı nedenle feshi, belirli süreli sözleşmenin bitmesi, işyerinin kapanması veya devri, özelleştirme).
2. Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak.
3. Son üç yıl içinde en az 600 gün sigortalı olarak çalışıp prim ödemiş olmak.
4. Fesih tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde Kuruma doğrudan veya elektronik ortamda başvurmak ve yeni bir iş almaya hazır olduğunu kaydettirmek.

Başvuruda gecikilen süre, mücbir sebepler dışında, ödenek süresinden düşülür (md. 48). Hizmet akdinin başvuru sırasında grev, lokavt veya kanundan doğan ödevler nedeniyle askıya alınmamış olması da gerekir (md. 51/2). İşveren, sözleşmesi md. 51'deki bir hâlle sona eren sigortalı için işten ayrılma bildirgesini 15 gün içinde Kuruma göndermekle yükümlüdür (md. 48).

5. Ödenek süresi ve miktarı (md. 50)

Miktar: Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançlarına göre hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %40'ıdır. Bu tutar, 16 yaşından büyükler için uygulanan aylık brüt asgari ücretin %80'ini geçemez.

Ödeme: Başvurular izleyen ayın sonuna kadar sonuçlandırılır; ödenek her ayın beşinde aylık olarak işsizin kendisine ödenir. Ödenekten damga vergisi dışında vergi veya kesinti yapılmaz; nafaka borçları dışında haczedilemez ve devredilemez. Kurum, sigortalı işsizlere ödenekle birlikte 5510 sayılı Kanun gereği ödenecek sigorta primlerini de öder ve yeni iş bulma ile kurs hizmetleri sağlar (md. 48).

6. Ödeneğin kesilmesi ve durdurulması (md. 52)

Ödenek alırken şu durumlardan birine düşen sigortalının ödeneği kesilir:

• Kurumun teklif ettiği, mesleğine uygun ve son işinin ücret ve çalışma koşullarına yakın, ikamet ettiği yerin belediye mücavir alanı içindeki bir işi haklı neden olmadan reddetmek,
• Ödenek aldığı sürede gelir getirici bir işte çalışmak veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almak,
• Önerilen meslek eğitimini haklı neden göstermeden reddetmek veya devam etmemek,
• Kurumun çağrılarına zamanında cevap vermemek, istenen bilgi ve belgeleri süresinde vermemek.

Eğitim ve çağrıya cevap vermeme nedeniyle kesilen ödenek, gerekçe ortadan kalkınca yeniden başlar; ancak toplam hak sahipliği süresinin sonunu geçemez. Muvazzaf askerlik dışında silah altına alınma ile hastalık ve analık nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği alma hâllerinde ise ödeme bu durum süresince durdurulur.

7. Ücret Garanti Fonu ve kısa çalışma ödeneği

Ücret Garanti Fonu (Ek md. 1): İşverenin konkordato ilanı, aciz vesikası alınması veya iflası nedeniyle ödeme güçlüğüne düşmesi hâlinde işçilerin üç aylık ödenmeyen ücret alacakları bu Fondan karşılanır. İşçinin ödeme güçlüğünden önceki son bir yıl içinde aynı işyerinde çalışmış olması aranır. Fon, işverenlerin yıllık işsizlik primi toplamının yüzde biridir.

Kısa çalışma (Ek md. 2): Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz, genel salgın ya da zorlayıcı sebeplerle çalışma süresi geçici olarak önemli ölçüde azaltıldığında veya faaliyet durdurulduğunda üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma yapılabilir. Ödenek için son 120 gün hizmet akdine tabi olmak ve son üç yılda en az 450 gün prim ödemiş olmak gerekir. Günlük kısa çalışma ödeneği son on iki aylık ortalama brüt kazancın %60'ıdır ve brüt asgari ücretin %150'sini geçemez.

Akılda kalsın

• 120 gün + 600 gün = ödenek hakkı; 30 gün içinde başvuru.
• 180 / 240 / 300 gün ödenek süresi.
• %40 oran, %80 asgari ücret sınırı.
• Prim: %1 + %2 + Devlet payı (2026'da %0,5).
• İşten ayrılma bildirgesi: 15 gün.
• İtiraz: tebliğden itibaren 15 gün; 30 gün içinde sonuçlandırılır (md. 54).

Çalışma hayatının diğer kanunları için İş Kanununda çalışma süresi, izin ve fesih ile 6331 sayılı İSG Kanunu özeti yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kaynaklar

• 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu (mevzuat.gov.tr, güncel metin)
• Resmî Gazete, 30/4/2026, Sayı 33239 (11258 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı)
• 4447 sayılı Kanun madde madde (Görevde Yüksel)