Büyükşehir belediye meclisi ne zaman toplanır?

Madde 13'e göre her ayın ikinci haftası, önceden meclisçe belirlenen günde toplanır. 5393'e tabi belediyelerde ise toplantı her ayın ilk haftasıdır.

Büyükşehir belediye encümeni kaç kişidir?

Başkanın başkanlığında, meclisin kendi üyeleri arasından bir yıl için seçeceği 5 üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere başkanın seçeceği 5 üyeden oluşur; başkan dâhil 11 kişidir (md. 16).

Büyükşehir belediyesinde başkan yardımcısı var mıdır?

Hayır. Madde 21'e göre büyükşehir belediyesinde başkan yardımcısı bulunmaz; hizmetler başkan adına genel sekreter ve yardımcıları tarafından yürütülür.

5216 Büyükşehir Belediyesi Kanunu Özeti | 5393 ile Farklar

Q: Büyükşehir belediyesinin sınırları nedir?

Madde 5'e göre büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırları, ilçe belediyelerinin sınırları ise ilçelerin mülki sınırlarıdır.

Kısaca

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu 10/7/2004 tarihinde kabul edildi, 23/7/2004 tarihli ve 25531 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
Toplam nüfusu 750.000'den fazla olan illerin il belediyeleri kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir; büyükşehir sınırı il mülki sınırıdır (md. 4-5).
Büyükşehir meclisi her ayın ikinci haftası toplanır; ilçe belediye başkanları meclisin doğal üyesidir (md. 12-13).
Büyükşehir belediyesinde başkan yardımcısı bulunmaz; hizmetler genel sekreter ve yardımcıları eliyle yürütülür (md. 21).
Büyükşehir encümeni başkan dâhil 11 kişidir: meclisten 5 üye, birim amirlerinden 5 üye (md. 16).

Büyükşehir statüsündeki illerde görev yapan belediye personeli için 5216 sayılı Kanun, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "özel hükmü"dür. Sınavda en çok sorulan nokta, iki kanunun farklılaştığı yerlerdir: toplantı haftası, iade süresi, encümen sayısı, komisyon sayısı ve görev paylaşımı. 5393'ün genel kurallarını tekrar etmek istersen 5393 sayılı Belediye Kanunu ders özeti yazımızdan başlayabilirsin. Kanunda hüküm bulunmayan konularda 5393 ve ilgili diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır (md. 28).

Tanımlar, kuruluş ve sınırlar (md. 3-5)

6360 sayılı Kanunla değişen madde 3'e göre büyükşehir belediyesi; sınırları il mülki sınırı olan, sınırları içindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan, idarî ve malî özerkliğe sahip, karar organı seçmenlerce seçilen kamu tüzel kişisidir. Organları büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediye encümeni ve büyükşehir belediye başkanıdır. İlçe belediyesi, büyükşehir sınırları içinde kalan ilçe belediyesidir. Eski metindeki "ilk kademe belediyesi" kavramı 6360 sayılı Kanunla metinden çıkarılmıştır.

Madde 4: Toplam nüfusu 750.000'den fazla olan illerin il belediyeleri kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir. Madde 5: Büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları, ilçe belediyelerinin sınırları ise ilçelerin mülki sınırlarıdır.

Eski kitaplara dikkat

Bazı eski kaynaklarda büyükşehir sınırının il valiliği binasından yarıçap esasına göre belirlendiği ve "ilk kademe belediyesi" kavramı geçer. Bu hükümler 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Güncel metinde sınır il mülki sınırıdır ve ilk kademe belediyesi yoktur.

Görev paylaşımı: büyükşehir mi, ilçe mi? (md. 7)

Madde 7'nin birinci fıkrası büyükşehir belediyesinin görevlerini (a)'dan (bb)'ye kadar sayar; ikinci fıkra ise ilçe belediyelerinin görevlerini düzenler. İlçe belediyesi, kanunlarla münhasıran büyükşehire verilenler ile birinci fıkradakiler dışında kalan görevleri yapar. Sınavın sevdiği ayrım aşağıdaki tablodadır:

Hizmet	Büyükşehir belediyesi	İlçe belediyesi
İmar planı	1/5.000 ile 1/25.000 arası nazım imar planını yapar, ilçenin uygulama imar planlarını onaylar	Nazım plana uygun uygulama imar planını hazırlar
Katı atık	Katı atık yönetim planı; depolama, bertaraf ve geri kazanım tesisleri	Katı atığı toplar ve aktarma istasyonuna taşır
Gayrisıhhî müessese	Gıda ile ilgili olanlar dâhil 1. sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırır	Sıhhî işyerleri ile 2. ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırır
Su ve kanalizasyon	Yürütür, baraj ve tesisleri kurar, dere ıslahı yapar	Görevi yoktur
Toplu taşıma	Yürütür; taksi ve servis dâhil araçlara ruhsat verir	Görevi yoktur
İtfaiye ve acil yardım	Yürütür; yangın önlemleri yönünden denetim yapar	Görevi yoktur
Defin hizmetleri	Mezarlık alanlarını tespit eder, mezarlık tesis eder	Defin ile ilgili hizmetleri yürütür
Riskli bina	İlçenin talebi hâlinde tahliye ve yıkımda her türlü desteği verir	Afet riski taşıyan binaları tahliye eder ve yıkar

Büyükşehir belediyesi (l), (s) ve (t) bentlerindeki görevleri (terminal-otopark, mezarlık, hal-mezbaha) ile temizlik hizmetlerini ve adres-numaralandırma görevlerini meclis kararıyla ilçe belediyelerine devredebilir veya birlikte yapabilir. Büyükşehir ve ilçe belediyeleri tarım ve hayvancılığı desteklemek amacıyla her türlü faaliyette bulunabilir.

Koordinasyon merkezleri ve imar denetimi (md. 8-11)

Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (md. 8): Büyükşehir belediye başkanı veya görevlendireceği kişinin başkanlığında kurulur; ortak programa alınan yatırımlara ilişkin kararları belediye ve tüm kamu kurumları için bağlayıcıdır.
Ulaşım Koordinasyon Merkezi (md. 9): Kara, deniz, su, göl ve demiryolu taşımacılığını koordine eder; büyükşehir sınırları içinde il trafik komisyonunun yetkilerini kullanır. Kararları büyükşehir belediye başkanının onayıyla yürürlüğe girer.
İmar denetimi (md. 11): Büyükşehir, ilçe belediyelerinin imar uygulamalarını denetler. İstenen bilgi ve belgeler en geç 15 gün içinde verilir; eksiklikler için ilçeye 3 ayı geçmemek üzere süre tanınır. Süre içinde giderilmezse büyükşehir eksikliği gidermeye yetkilidir.

Organlar: 5393 ile farkları (md. 12-20)

Konu	5216 (büyükşehir)	5393 (belediye)
Olağan meclis toplantısı	Her ayın ikinci haftası	Her ayın ilk haftası
Toplantı süresi	Bütçe en çok 20 gün, diğerleri en çok 5 gün	Aynı
Başkanın iade süresi	7 gün	5 gün
İhtisas komisyonu üye sayısı	En az 5, en çok 9	En az 3, en çok 5
Zorunlu komisyonlar	İmar ve bayındırlık; çevre ve sağlık; plan ve bütçe; eğitim, kültür, gençlik ve spor; ulaşım (5 komisyon)	Plan ve bütçe; imar (il, ilçe ve nüfusu 10.000'i aşan belediyelerde)
Encümen	Başkan + meclisten 5 + birim amirlerinden 5 = 11	7 veya 5
Başkan yokken encümene başkanlık	Genel sekreter	Başkanın görevlendireceği başkan yardımcısı veya encümen üyesi
Başkan yardımcısı	Bulunmaz (md. 21)	Bulunur

Büyükşehir belediye başkanı meclisin başkanıdır; büyükşehir içindeki diğer belediyelerin başkanları meclisin doğal üyesidir (md. 12). İlçe belediye meclislerinin imara ilişkin kararları, büyükşehir meclisince üç ay içinde nazım plana uygunluk yönünden incelenir; üç ay içinde görüşülmeyen kararlar onaylanmış sayılır (md. 14).

Büyükşehir belediye başkanı, büyükşehir belediyesi sınırları içindeki seçmenler tarafından doğrudan seçilir; büyükşehir kapsamındaki ilçe belediye başkanları büyükşehir belediye başkan vekili olamaz. (5216 md. 17)

Büyükşehir belediye başkanının görevleri ve danışmanlar (md. 18, 20)

Madde 18 başkanın görevlerini sayar: teşkilatı sevk ve idare etmek, stratejik plana uygun yönetmek, meclis ve encümene başkanlık edip kararlarını uygulamak, büyükşehir ve bağlı kuruluşların bütçe tasarılarını ve kesin hesaplarını hazırlamak, personeli atamak, gerektiğinde bizzat nikâh kıymak, bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak ve engelli merkezleri oluşturmak. Madde 20'ye göre nüfusu iki milyonu aşan büyükşehirlerde on, diğerlerinde beşi geçmemek üzere başkan danışmanı görevlendirilebilir. Danışmanların en az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olması gerekir ve ücretleri genel sekretere ödenen brüt aylığın yüzde 75'ini aşamaz.

5216 ile 5393'ü karıştırmamak için

Görevde Yüksel'in belediye ders özetlerinde iki kanunun farklılaştığı maddeler yan yana verilir; konu sonu sorularında "büyükşehirde mi, belediyede mi?" türü sorularla pekiştirebilir, süreli deneme sınavından sonra karnende hangi kanunda kaç doğru yaptığını görebilirsin. Belediye sınav içerikleri: belediye görevde yükselme sınavı.

Teşkilat, personel ve maliye (md. 21-27)

Büyükşehir teşkilatı norm kadroya uygun olarak genel sekreterlik, daire başkanlıkları ve müdürlüklerden oluşur; birimlerin kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesi büyükşehir meclisinin kararıyla olur. Genel sekreter, belediye başkanının teklifi üzerine Bakan tarafından atanır (md. 22). Personeli büyükşehir belediye başkanı atar; müdür ve üstü unvanlılar ilk toplantıda meclisin bilgisine sunulur. Memurlara encümen kararıyla, toplam memur sayısının yüzde 10'unu ve 30.000 göstergenin aylık katsayıyla çarpımını geçmemek üzere yılda en fazla iki kez ikramiye ödenebilir.

Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin bütçeleri büyükşehir meclisinde aynı toplantı döneminde birlikte görüşülür ve tek bütçe hâlinde bastırılır. Meclisin ilçe bütçelerinde yaptığı değişikliklere karşı on gün içinde Danıştaya itiraz edilebilir; Danıştay itirazı otuz gün içinde karara bağlar (md. 25). Büyükşehir, kesinleşmiş en son yıl bütçe gelirinin yüzde 10'unu aşmamak üzere ilçe belediyelerine malî ve aynî yardım yapabilir (md. 27).

Gelirler madde 23'te sayılır. Sınavda iki paylaşım oranı öne çıkar: at yarışları dâhil müşterek bahislerden alınan eğlence vergisinin yüzde 20'si yarışın yapıldığı yerin belediyesine, yüzde 30'u nüfuslarına göre diğer ilçe belediyelerine ayrılır, kalan yüzde 50'si büyükşehirindir. Ulaşım koordinasyonu kapsamında tespit edilen park yerlerinin işletme gelirinin yüzde 50'si nüfuslarına göre ilçe belediyelerine dağıtılır, kalan yüzde 50'si büyükşehire kalır. Büyükşehir belediyesi ayrıca kendi görev alanlarında sermaye şirketleri kurabilir (md. 26).

Kırsal mahalle (Ek md. 3)

7254 sayılı Kanunla eklenen hükme göre köy veya belde belediyesi iken mahalleye dönüşen yerler; ilçe belediye meclisinin teklifi ve büyükşehir meclisinin en geç doksan gün içinde alacağı kararla kırsal mahalle kabul edilebilir. Tamamı kırsal mahalle olmayan mahallelerde on bin metrekareden az olmamak kaydıyla kırsal yerleşik alan belirlenebilir. Bu yerlerde belirli taşınmazlar emlak vergisinden muaftır; ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılanlar için emlak vergisi yüzde 50 indirimli uygulanır.

Nasıl çalışmalı?

5216'yı tek başına değil, 5393 ile karşılaştırma tablosu hazırlayarak çalış. Özellikle 7. maddenin büyükşehir-ilçe ayrımı ile 13-16. maddelerdeki sayılar seçicidir. Sınava girmeden önce başvuru koşullarını görevde yükselme başvuru şartları yazısında kontrol edebilir, Kanun'un tam metnine 5216 sayılı Kanun sayfamızdan ulaşabilirsin.