7573 sayılı Kanun: adaylıkta ilişik kesme ve disiplin zamanaşımında ne değişti?

Adaylık ve disiplin, görevde yükselme sınavlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunundan en sık soru gelen bölümler arasındadır. 2026'nın ilk ayında yürürlüğe giren 7573 sayılı Kanun bu iki bölümde üç maddeyi değiştirdi. Değişiklik kısa olduğu için gözden kaçması kolaydır; ama eski metinle çalışan bir aday, en az iki soruda yanlış cevabı "doğru" diye işaretleyebilir. Bu yazıda eski ve yeni metni yan yana koyuyor, ardından sınavda nasıl sorulabileceğini gösteriyoruz.

Kanunun künyesi

Kanun 15 maddeden oluşur; 657 dışında Karayolları Trafik Kanunu, KDV Kanunu, İş Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve Türkiye Varlık Fonu Kanunu gibi metinlerde de değişiklik yapar. Görevde yükselme sınavı açısından önemli olan ilk üç maddedir.

Madde 56: önce ve sonra

Eski metin (12/5/1982 tarihli 2670 sayılı Kanunla belirlenen hâli)

Eski 56. maddeye göre adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla, adaylık süresinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları ve göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin ilişikleri kesiliyordu. Eski 57. madde ise adaylık süresinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların ilişiğinin kesileceğini ve 56 ile 57'ye göre ilişiği kesilenlerin (sağlık nedenleri hariç) 3 yıl Devlet memurluğuna alınmayacağını söylüyordu.

Yeni metin (7573/1)

"Adaylık süresi içinde; temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin herhangi birinde başarısız olanlar, birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası almış olanlar ile aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir. İlişikleri kesilenler ilgili kurumlarca derhal Kamu Personel Bilgi Sisteminin bulunduğu kuruma bildirilir. Bu madde hükümlerine göre ilişikleri kesilenler (sağlık nedenleri hariç) üç yıl süre ile Devlet memurluğuna alınmazlar." (657 md. 56)

Farklar tek tabloda

Madde 58 değişmedi

Asli memurluğa atanmayı düzenleyen 58. madde aynı kaldı: adaylık devresi içinde eğitimde başarılı olan adaylar disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla, onay tarihinden geçerli olmak üzere asli memurluğa atanır; asli memurluğa geçme tarihi adaylık süresinin sonunu geçemez. Adaylık süresinin bir yıldan az, iki yıldan çok olamayacağını ve bu sürede aday memurun başka kurumlara naklinin yapılamayacağını söyleyen 54. madde de değişmedi.

Madde 127: disiplin cezalarında zamanaşımı

127. maddenin birinci fıkrası, disiplin amirinin fiili öğrenmesinden itibaren soruşturmaya başlama sürelerini düzenler ve değişmedi:

• uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına,
• memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

İkinci fıkra 7573/3 ile yeniden yazıldı. İlk cümle eski metinle aynıdır: fiilin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Eklenen ikinci cümle, yargı kararıyla iptal edilen disiplin cezasını düzenler.

İptal sonrası süre nasıl hesaplanır?

Kural iki parçalıdır. Kararın idareye ulaştığı tarihte iki yıllık zamanaşımından kalan süre altı aydan fazlaysa, idare bu kalan süre içinde yeni ceza verebilir. Zamanaşımı dolmuşsa ya da altı aydan az kalmışsa, idare en geç altı ay içinde yeni ceza verebilir. Her iki durumda da yeni ceza "karar gerekçesi dikkate alınarak" verilir.

Adaylık hükümleri bir bakışta (md. 54-58)

Değişikliği bağlamında görmek için adaylık bölümünün güncel hâlini özetleyelim. Sınavda bu maddeler çoğu zaman birlikte, "hangisi doğrudur/yanlıştır" kalıbında sorulur.

Değişikliğin uygulamaya etkisi

Yeni düzende ilişik kesme sebepleri ölçülebilir hâle geldi: eğitim ve staj sonuçları ile disiplin cezalarının sayısı ve türü. Eski 56. maddedeki "hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumlar" ve "göreve devamsızlık" ifadeleri metinden çıktı. Bu davranışlar artık doğrudan ilişik kesme sebebi olarak sayılmaz; disiplin cezasını gerektiriyorsa 125. maddeye göre verilen ceza üzerinden 56. maddeye bağlanır. Örneğin özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek 125. maddede aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller arasındadır; adaylık süresinde bu cezayı alan adayın ilişiği tek cezayla kesilebilir.

Disiplin cezalarının hangi fiile verildiğini toplu görmek için 657 disiplin cezaları tablosu yazımıza bakabilirsiniz.

Sınava hazırlıkta yapılacaklar

• Eski kitaplarda 57. maddeye dayanan "adaylık süresi sonunda başarısızlık" sorularını işaretleyin; bu madde artık mülgadır.
• "Devlet Personel Başkanlığına bildirilir" ifadesini 56. madde için "Kamu Personel Bilgi Sisteminin bulunduğu kuruma bildirilir" olarak güncelleyin.
• 127. maddeyi güncel metinden okuyun; bir ay, altı ay ve iki yıl sürelerini birbirine karıştırmayın.
• 2024-2026 döneminde 657'de değişen diğer maddeler için 657 değişiklikleri yazımızı okuyun.
• Puanınızı tahmin etmek için puan hesaplama aracını kullanın.

Kaynaklar

• 7573 sayılı Kanun, Resmî Gazete 29/1/2026, sayı 33152
• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, güncel metin (mevzuat.gov.tr)