Kısaca
- Görevde yükselme sınavlarında Anayasa soruları çoğunlukla sayı, oran ve süre üzerinden sorulur: 600 milletvekili, 5 yıllık seçim dönemi, 15 günlük yayımlama süresi, beşte üç çoğunluk gibi.
- Bu yazıdaki 10 soru özgündür ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının güncel metnine dayanır; her cevabın yanında madde numarası vardır.
- En çok karıştırılan ayrım "üye tamsayısı" ile "toplantıya katılanlar" arasındadır; TBMM'de karar yeter sayısı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından, yani 151'den az olamaz (md. 96).
- Memurları doğrudan ilgilendiren hüküm md. 129'dur: savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemez ve disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.
Anayasa, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarının ortak konuları arasında en geniş metinlerden biridir: 177 madde ve geçici maddeler. Hepsini ezberlemek yerine, soruların gerçekten nereden geldiğine bakmak daha verimlidir. Sınavda Anayasa soruları üç kalıpta toplanır: bir organın yapısı (kaç üye, kim seçer), bir işlemin çoğunluğu (salt çoğunluk, beşte üç, üçte iki) ve bir sürenin uzunluğu (15 gün, 45 gün, 6 ay).
Aşağıdaki sorular bu üç kalıba göre tarafımızdan yazıldı; ÖSYM veya kurum sınavlarından alınmadı. Konuyu baştan çalışmak isterseniz Anayasa konu özetleri ile başlayabilirsiniz.
Soru 1: Değiştirilemeyecek hükümler
Anayasanın 4. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez hükümler arasında yer almaz?
- A) Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu
- B) Cumhuriyetin nitelikleri
- C) Devletin dilinin Türkçe olduğu
- D) Başkentin Ankara olduğu
- E) Cumhurbaşkanının görev süresinin beş yıl olduğu
Cevap ve gerekçe
Cevap: E. Anayasa md. 4'e göre 1. maddedeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hükmü, 2. maddedeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3. maddenin hükümleri (ülke ve milletiyle bölünmezlik, dil, bayrak, millî marş, başkent) değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez. Cumhurbaşkanının görev süresi md. 101'de düzenlenir ve bu korumanın dışındadır.
Soru 2: TBMM'nin yapısı ve seçim dönemi
Anayasaya göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) TBMM genel oyla seçilen 550 milletvekilinden oluşur.
- B) TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır.
- C) TBMM seçimleri dört yılda bir yapılır.
- D) Süresi biten milletvekili yeniden seçilemez.
- E) Cumhurbaşkanlığı seçimi TBMM seçiminden bir yıl sonra yapılır.
Cevap ve gerekçe
Cevap: B. Md. 77'ye göre TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır ve süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir. Md. 75'e göre TBMM genel oyla seçilen altı yüz milletvekilinden oluşur; 550 sayısı 2017 öncesindeki eski metne aittir.
Soru 3: Yaş şartları
Milletvekili seçilebilmek ve Cumhurbaşkanı seçilebilmek için Anayasada aranan en düşük yaşlar sırasıyla hangisidir?
- A) 18 – 40
- B) 18 – 35
- C) 25 – 40
- D) 21 – 40
- E) 25 – 45
Cevap ve gerekçe
Cevap: A. Md. 76'ya göre on sekiz yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir. Md. 101'e göre Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından doğrudan halk tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır ve bir kimse en fazla iki defa seçilebilir.
Soru 4: Seçim kanunlarındaki değişiklik
Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ne kadar süre içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz?
- A) Altı ay
- B) Bir yıl
- C) İki yıl
- D) Otuz ay
- E) Bir seçim dönemi
Cevap ve gerekçe
Cevap: B. Md. 67'nin son fıkrasına göre seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz. "Otuz ay" çeldiricisi md. 78'den gelir: genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara seçime gidilemez.
Soru 5: Kanunların yayımlanması
Cumhurbaşkanı, TBMM'ce kabul edilen kanunları kaç gün içinde yayımlar ve geri gönderilen kanun Meclis'te hangi çoğunlukla aynen kabul edilirse Cumhurbaşkanınca yayımlanır?
- A) 10 gün – toplantıya katılanların salt çoğunluğu
- B) 15 gün – üye tamsayısının salt çoğunluğu
- C) 15 gün – üye tamsayısının beşte üçü
- D) 30 gün – üye tamsayısının üçte ikisi
- E) 15 gün – toplantıya katılanların üçte ikisi
Cevap ve gerekçe
Cevap: B. Md. 89'a göre Cumhurbaşkanı kabul edilen kanunları on beş gün içinde yayımlar; uygun bulmadıklarını aynı süre içinde gerekçesiyle geri gönderir. TBMM geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla, yani 600 üyede en az 301 oyla aynen kabul ederse kanun yayımlanır. Bütçe kanunları geri gönderme hükmüne tabi değildir.
Soru 6: Toplantı ve karar yeter sayısı
TBMM'de toplantı yeter sayısı ile karar yeter sayısının alt sınırı, 600 üye üzerinden hesaplandığında sırasıyla kaçtır?
- A) 200 – 151
- B) 200 – 301
- C) 301 – 151
- D) 150 – 200
- E) 360 – 301
Cevap ve gerekçe
Cevap: A. Md. 96'ya göre TBMM, seçimler dâhil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır (600 ÷ 3 = 200). Anayasada başka hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz (600 ÷ 4 + 1 = 151).
Soru 7: Seçimlerin yenilenmesi
TBMM'nin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için gereken çoğunluk aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Üye tamsayısının salt çoğunluğu
- B) Üye tamsayısının beşte üçü
- C) Üye tamsayısının üçte ikisi
- D) Toplantıya katılanların beşte üçü
- E) Toplantıya katılanların salt çoğunluğu
Cevap ve gerekçe
Cevap: B. Md. 116'ya göre TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (600 üyede 360) seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu hâlde TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis seçimlerin yenilenmesine karar verirse Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.
Soru 8: Olağanüstü hal süresi
Cumhurbaşkanınca ilan edilen olağanüstü hal ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Süresi bir yılı geçemez.
- B) Süresi altı ayı geçemez; TBMM, Cumhurbaşkanının talebiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.
- C) Süresi dört ayı geçemez; TBMM her defasında altı ay uzatabilir.
- D) İlan kararı on beş gün içinde Resmî Gazetede yayımlanır.
- E) Savaş hâlinde de uzatma her defasında dört ayı geçemez.
Cevap ve gerekçe
Cevap: B. Md. 119'a göre olağanüstü hal, yurdun tamamında veya bir bölgesinde süresi altı ayı geçmemek üzere ilan edilebilir. İlan kararı verildiği gün Resmî Gazetede yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur. TBMM, Cumhurbaşkanının talebiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; savaş hâllerinde bu dört aylık süre aranmaz.
Soru 9: Anayasa değişikliği
Anayasa değişikliği teklifinin yapılabilmesi ve kabulü için gereken asgari sayılar, 600 üye üzerinden sırasıyla kaçtır?
- A) 150 – 301
- B) 200 – 360
- C) 200 – 400
- D) 301 – 360
- E) 360 – 400
Cevap ve gerekçe
Cevap: B. Md. 175'e göre Anayasanın değiştirilmesi üye tamsayısının en az üçte biri (200) tarafından yazıyla teklif edilebilir; teklif Genel Kurulda iki defa görüşülür ve kabulü üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (360) gizli oyuyla mümkündür. Beşte üç ile üçte iki arasında (360 ile 399 arası) oyla kabul edilen değişiklik, Cumhurbaşkanı Meclise iade etmezse halkoyuna sunulmak üzere yayımlanır. Üçte iki (400) ve üzeri oyla kabul edilen değişikliği Cumhurbaşkanı halkoyuna sunabilir ya da yayımlar.
Soru 10: Memurların disiplin güvencesi
Anayasanın 129. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) Memurlar Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdür.
- B) Savunma hakkı tanınmadıkça memura disiplin cezası verilemez.
- C) Uyarma ve kınama cezaları yargı denetimi dışında bırakılabilir.
- D) Memurun yetkisini kullanırken işlediği kusurdan doğan tazminat davası, rücu edilmek kaydıyla ancak idare aleyhine açılabilir.
- E) Memur hakkında ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında idari merciin iznine bağlıdır.
Cevap ve gerekçe
Cevap: C. Md. 129'un üçüncü fıkrası, 7/5/2010 tarihli ve 5982 sayılı Kanunla değiştirilerek "Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz." hâlini aldı. Uyarma ve kınamayı yargı denetimi dışında tutan eski düzenleme bu değişiklikle kaldırıldı. Diğer şıklar maddenin öteki fıkralarını doğru aktarır.
Toplu cevap anahtarı
| Soru | Cevap | Dayanak | Kilit bilgi |
|---|---|---|---|
| 1 | E | md. 4 | İlk üç madde değiştirilemez. |
| 2 | B | md. 75, 77 | 600 milletvekili, 5 yılda bir aynı gün seçim. |
| 3 | A | md. 76, 101 | Milletvekili 18, Cumhurbaşkanı 40 yaş. |
| 4 | B | md. 67 | Seçim kanunu değişikliği 1 yıl içindeki seçimlerde uygulanmaz. |
| 5 | B | md. 89 | 15 gün; aynen kabul için 301. |
| 6 | A | md. 96 | Toplantı 200, karar en az 151. |
| 7 | B | md. 116 | Seçimlerin yenilenmesi 360. |
| 8 | B | md. 119 | OHAL en çok 6 ay, uzatma her defasında en çok 4 ay. |
| 9 | B | md. 175 | Teklif 200, kabul 360. |
| 10 | C | md. 129 | Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz. |
Anayasa sayılarını tek tabloda toplayın
Sorularda en çok işe yarayan çalışma tekniği, sayıları organ ve işlem bazında tek bir tabloda toplamaktır. Aşağıdaki tablo 600 üyeli TBMM üzerinden hesaplandı.
| İşlem | Oran | Sayı | Madde |
|---|---|---|---|
| Toplantı yeter sayısı | Üye tamsayısının 1/3'ü | 200 | 96 |
| Karar yeter sayısının alt sınırı | Üye tamsayısının 1/4'ü + 1 | 151 | 96 |
| Geri gönderilen kanunun aynen kabulü | Üye tamsayısının salt çoğunluğu | 301 | 89 |
| Seçimlerin yenilenmesi | Üye tamsayısının 3/5'i | 360 | 116 |
| Anayasa değişikliği teklifi | Üye tamsayısının 1/3'ü | 200 | 175 |
| Anayasa değişikliğinin kabulü | Üye tamsayısının 3/5'i | 360 | 175 |
| Halkoyuna gitmeden yayım imkânı | Üye tamsayısının 2/3'ü | 400 | 175 |
Organların üye sayıları da aynı mantıkla sorulur: Anayasa Mahkemesi on beş üyeden kurulur (md. 146), Hâkimler ve Savcılar Kurulu on üç üyeden oluşur ve iki daire hâlinde çalışır (md. 159). Cumhurbaşkanlığı makamı herhangi bir nedenle boşalırsa kırk beş gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır (md. 106).
"Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez."
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, md. 129
"Üye tamsayısı" ile "katılanlar" aynı şey değildir
Bir oranın hangi tabana uygulandığını okumadan cevap vermeyin. "Toplantıya katılanların salt çoğunluğu" salondaki üye sayısına göre değişir; "üye tamsayısının salt çoğunluğu" her zaman 301'dir. Sınav yapıcılar en çok bu iki kavramı yer değiştirerek çeldirici yazar.
Görevde Yüksel ile Anayasa sayılarını kalıcı hâle getirin
Görevde Yüksel'deki Anayasa özetleri sınavda soru gelen hükümler etrafında düzenlenir; altın bilgi kartları ise 360, 151, 45 gün gibi sayıları kısa tekrarlarla akılda tutmanıza yardım eder. Konu konu soru çözebilir, süreli denemelerde karnenizle hangi bölümde puan kaybettiğinizi görebilirsiniz. Ücretsiz kayıt ile başlayabilirsiniz.
Sonraki adım
Anayasa ile 657 sayılı Kanun birçok yerde birbirine bağlanır; örneğin disiplin güvencesi her iki metinde de yer alır. Bu bağlantıyı görmek için 657 sayılı DMK'dan 10 örnek soru yazımızdaki sorularla devam edebilirsiniz. Ortak konuların tam listesi için sınav konuları yazısına, Anayasanın tam metni için mevzuat sayfamıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Okumak yetmez, ölçmek lazım
Görevde Yüksel seviyeni ölçer, hedef puanına (en az 60) ne kadar kaldığını gösterir ve sınava kalan güne göre günlük program çıkarır.
Ücretsiz başlaBunları da oku
Tüm yazılar →-
Görevde yükselme sınav sonucu ne kadar geçerli?
Görevde yükselme sınavında başarı, yalnız ilan edilen kadrolar için kullanılır. Asıl adaylar sıralamayla atanır; yedek listeden atama ise başarı sıralamasının kesinleştiği tarihten itibaren en fazla altı ay ve aynı unvan için yeni sınav duyurusu yapılana kadar mümkündür (Genel Yönetmelik md. 12/C). Bu yazı sürenin nasıl işlediğini, sonucun neden sonraki sınava taşınmadığını ve bir kez atandıktan sonra unvanın nasıl korunduğunu anlatır.
7 dk okuma
-
Cumhurbaşkanlığı teşkilatında 2024-2026 değişiklikleri: Genel Sekreterlik, 10 politika kurulu, tek ofis
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde 2024-2026'da sınavı etkileyen değişiklikler: İdari İşler Başkanlığının Genel Sekreterlik olması, Siber Güvenlik Başkanlığı, politika kurullarının 10'a çıkması ve ofislerin Yatırım ve Finans Ofisinde birleşmesi.
6 dk okuma
-
3071 sayılı Dilekçe Hakkı Kanunu GYS özeti: 30 gün kuralı ve memurun şikâyet hakkı
3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun 11 maddesi: zorunlu unsurlar, incelenemeyecek dilekçeler, 30 ve 60 günlük cevap süreleri; memurların Şikâyet ve Müracaat Yönetmeliğindeki 3, 30 ve 10 günlük süreler.
6 dk okuma
-
Disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi: 657 sayılı Kanun md. 133 başvurusu adım adım
Uyarma ve kınama 5, diğer cezalar 10 yıl sonra özlük dosyasından silinmesi için atamaya yetkili amire başvurulabilir. Süre hesabı, örnek dilekçe, kademe durdurmada disiplin kurulu mütalaası, ret halinde 60 günlük dava süresi ve görevde yükselmeye etkisi.
6 dk okuma
-
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu GYS özeti: süreler, Kurul ve istisnalar
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu madde madde: başvuru şekli, 15 ve 30 iş günlük erişim süreleri, 15 günlük itiraz, 9 üyeli Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu ve md. 15-28 istisnaları tablolarla.
6 dk okuma
-
Aday memur eğitiminde yeni genel yönetmelik (2026): süreler, 60 puan barajı ve temel eğitim konuları
19 Mart 2026'da yürürlüğe giren Memurların Yetiştirilmeleri ve Eğitimleri Hakkında Genel Yönetmelik, 1983 tarihli aday memur yönetmeliğini kaldırdı. Hazırlayıcı eğitimin üst sınırı 6 aya çıktı; sınav, itiraz ve 18 temel eğitim konusu madde atıflarıyla.
6 dk okuma