Belediye meclisi ve encümen ders özeti: toplantı, karar ve süreler

Belediye sınavlarında organlar konusu, soruların en kolay toplandığı ama en kolay karıştırılan bölümdür. Çünkü 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 17-36. maddeleri arası neredeyse tamamen sayı ve süreden oluşur: beş gün, yedi gün, on iş günü, dörtte bir, üçte bir, dörtte üç... Bu yazıda meclis ve encümen hükümlerini tablolarla ayrıştırıyoruz. Kanunun genel yapısı için önce 5393 sayılı Belediye Kanunu ders özeti yazımıza göz atabilirsin.

Belediye meclisi: karar organı (md. 17-18)

Belediye meclisi belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluşur (md. 17). Madde 18'de meclisin görev ve yetkileri 20 bent hâlinde sayılır. Sınavda en sık karşılaşılanlar:

• Stratejik plan, yatırım ve çalışma programları ile performans ölçütlerini kabul etmek.
• Bütçe ve kesinhesabı kabul etmek; bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
• İmar planlarını görüşmek ve onaylamak; borçlanmaya karar vermek.
• Taşınmazın üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.
• Meclis başkanlık divanını, encümen üyelerini ve ihtisas komisyonu üyelerini seçmek.
• Norm kadro çerçevesinde kadro ihdas, iptal ve değişikliğine karar vermek; belediye yönetmeliklerini kabul etmek.
• Fahrî hemşehrilik payesi vermek; belediye başkanı ile encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak.

Başkanlık divanı, toplantı ve gündem (md. 19-21)

Meclis, seçim sonuçlarının ilanını izleyen beşinci gün belediye başkanının başkanlığında kendiliğinden toplanır. Bu toplantıda gizli oyla birinci ve ikinci başkan vekili ile en az iki kâtip üye ilk iki yıl için seçilir; seçim üç gün içinde tamamlanır. Meclise belediye başkanı başkanlık eder; ancak yıllık faaliyet raporunun görüşüldüğü toplantıya meclis başkan vekili başkanlık eder (md. 19).

Her ayın ilk toplantısında başkan ve üyeler gündeme madde eklenmesini önerebilir; öneri toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kabul edilirse gündeme alınır. İmar konuları ve yıllık bütçe dışındaki konular, katılanların salt çoğunluğunun kabulüyle komisyona havale edilmeden görüşülebilir (md. 21).

Toplantı ve karar yeter sayısı (md. 22)

Meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar verir; karar yeter sayısı üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Eşitlikte meclis başkanının bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Gizli oylamada eşitlik çıkarsa oylama tekrarlanır, eşitlik bozulmazsa başkan kura çeker. Toplantı yeter sayısı sağlanamazsa başkan en geç üç gün içinde toplanmak üzere meclisi tatil eder; gelecek toplantı üye tam sayısının dörtte birinden az olmayan üyeyle yapılır. Oylama gizli, işaretle veya ad okunarak yapılır; oy kabul, ret veya çekimser şeklinde verilir.

Meclis toplantısında çekimser oy kullanılabilir; encümen toplantısında çekimser oy kullanılamaz (5393 md. 22 ve md. 35). Sınavın en sevdiği karşılaştırmalardan biri budur.

Kararların kesinleşmesi (md. 23)

1. Belediye başkanı hukuka aykırı gördüğü kararı gerekçesiyle beş gün içinde meclise iade edebilir.
2. İade edilmeyen kararlar ile meclisin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar ettiği kararlar kesinleşir.
3. Başkan, ısrarla kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargıya başvurabilir.
4. Kesinleşen kararlar en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülkî idare amirine gönderilir; gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez.
5. Kesinleşen kararların özetleri yedi gün içinde halka duyurulur.

Büyükşehir belediyesinde iade süresi yedi gündür (5216 md. 14). Ayrıntılar için 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu metnine bakabilirsin.

Komisyonlar ve meclisin denetim yolları (md. 24-26)

Meclis bilgi edinme ve denetim yetkisini faaliyet raporunu değerlendirme, denetim komisyonu, soru, genel görüşme ve gensoru yollarıyla kullanır. Yetersizlik kararı Danıştayca uygun görülürse belediye başkanı başkanlıktan düşer.

Belediye encümeni (md. 33-36)

Encümen belediye başkanının başkanlığında oluşur. Yapısı belediyenin büyüklüğüne göre değişir:

Encümenin görevleri (md. 34): stratejik plan, çalışma programı, bütçe ve kesinhesabı inceleyip meclise görüş bildirmek; yıllık programdaki işler için kamulaştırma kararı almak; öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek; fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak; kanunlarda öngörülen cezaları vermek; taşınmazın üç yılı geçmeyen kiralanmasına karar vermek ve umuma açık yerlerin açılış-kapanış saatlerini belirlemek.

Encümen haftada birden az olmamak üzere toplanır; üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanıp katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Bu kural 2886 sayılı Kanun'a göre ihale komisyonu olarak yapılan toplantılarda da geçerlidir. Eşitlikte başkanın tarafı üstün gelir, çekimser oy kullanılamaz. Başkanca havale edilmeyen konu görüşülemez; havale edilen konu bir hafta içinde karara bağlanır (md. 35). Encümen üyelerinin aylık ödeneği nüfusa göre 3.500, 4.500, 6.000 veya 7.500 göstergeyle hesaplanır; memur üyelere bunun yarısı ödenir (md. 36).

Son tekrar için yöntem

Bu bölümü çalışırken her sayının yanına "kim, neye karşı" bilgisini yaz: "5 gün = başkanın iade süresi", "7 gün = mülki amire gönderme". Görevde yükselme yazılı sınavında 100 üzerinden en az 60 alman gerekir; sözlü aşamada ise "sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi" ölçütü 100 puanın 50'sini oluşturur. Sözlü sınavın işleyişini görevde yükselme sözlü sınavı yazısında anlattık.

Kaynaklar

• 5393 sayılı Belediye Kanunu, mevzuat.gov.tr
• 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, mevzuat.gov.tr