Görevde yükselme sınavını kim yapar? ÖSYM, üniversite ve kurum farkı

"Bu yıl sınavı ÖSYM mi yapacak, yoksa kurum mu?" sorusu görevde yükselme adaylarının en çok merak ettiği konulardan biridir ve haklı bir meraktır. Sınavı yapan merci; soruların yazım tarzını, sınav salonundaki kuralları, sonuçların açıklanma hızını ve itirazın nereye yapılacağını doğrudan etkiler. Bu yazıda Genel Yönetmeliğin 12. maddesine dayanarak hangi kurumun sınavı kimin yaptığını ve bunun adaya ne anlama geldiğini açıklıyoruz.

Genel Yönetmelik ne diyor?

Genel Yönetmelik md. 12'nin birinci fıkrası yazılı sınavı yapabilecek merci listesini sayar. Metnin ilgili kısmı şöyledir:

"Yazılı sınav kurum ve kuruluşlarca yapılabileceği gibi, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına, Milli Eğitim Bakanlığına, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Genel Müdürlüğüne veya yükseköğretim kurumlarından birine yaptırılabilir." — Genel Yönetmelik, md. 12

Buradan çıkan sonuç: yazılı sınavı yapma yetkisi ve sorumluluğu kurumundadır; kurum bu sınavı kendisi yapabilir ya da sayılan dört mercie yaptırabilir. Hangi yolun seçildiği sınav ilanında yazar. Aynı madde, üç kurum grubu için ise seçimi kuruma bırakmaz ve merkezî sınav öngörür.

Merkezî sınav yapılan üç kurum grubu

Belediye personeli için bu düzenleme önemlidir: 2019'dan önce mahalli idarelerin tamamı için İçişleri Bakanlığı yetkiliydi; 953 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla belediyeler Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, il özel idareleri İçişleri Bakanlığına bırakıldı. Aynı ayrım, kurum yönetmeliklerini çıkarma yetkisinde de geçerlidir (md. 15). Belediye personeliysen belediye GYS sayfasına göz atabilirsin.

Sınavı yapan mercilere yakından bakış

ÖSYM

Birçok bakanlık ve büyük kurum, aday sayısı yüksek olduğunda yazılı sınavı ÖSYM'ye yaptırır. Bu durumda kurum başvuruları alır ve şartları inceler; ÖSYM ise sınavı uygular, soruları hazırlar ve sonuçları kuruma iletir. Adayın pratikte bilmesi gerekenler:

• Sınav giriş belgesi ve sonuç belgesi ÖSYM'nin aday işlemleri sisteminden alınır.
• Sınav salonunda ÖSYM'nin sınav kuralları uygulanır; ilan ve sınav kılavuzunda yazanlar bağlayıcıdır.
• Sorulara ve cevap anahtarına itiraz, ÖSYM'nin ilan ettiği yöntem ve sürelerle yapılır.

Üniversiteler ve TODAİE / MEB

Orta ölçekli kurumlar yazılı sınavı sıkça bir üniversitenin sürekli eğitim merkezine ya da uzaktan eğitim birimine yaptırır. Genel Yönetmelikte sayılan diğer iki merci ise Millî Eğitim Bakanlığı ve TODAİE'dir. Bu durumda başvuru, sonuç ve itiraz takvimi kurumun ilanında ve sınavı yapan kurumun duyurusunda birlikte yer alır.

Kurumun kendisi

Kurum sınavı kendisi yapabilir. Bu durumda yazılı ve sözlü sınavın tüm iş ve işlemlerini kurumun sınav kurulu yürütür. Sınav kurulu beş kişiden oluşur, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında toplanır ve üyeler, sınava girecek personelden öğrenim ve unvan bakımından daha düşük seviyede olamaz (md. 13).

Sınavı kim yaparsa yapsın değişmeyen kurallar

Merci değişse de Genel Yönetmeliğin çizdiği çerçeve sabittir:

1. Puanlama: Yazılı sınav 100 tam puan üzerinden değerlendirilir; en az 60 puan alanlar başarılı sayılır (md. 12). Puan, doğru sayısının soru sayısına bölünüp 100 ile çarpılmasıyla bulunur; yanlış cevaplar doğruları götürmez.
2. Konular: Yazılı sınav, konu başlıklarına duyuruda yer verilerek ilgili kurumlarca belirlenen konularda yapılır (md. 12).
3. Sözlüye çağrı: Yazılıdaki en yüksek puandan başlayarak ilan edilen kadro sayısının 5 katına kadar aday sözlüye alınır; son adayla aynı puanı alanların tamamı çağrılır (md. 12/A).
4. Başarı puanı: Yazılı ve sözlü puanların aritmetik ortalamasıdır (md. 12/B).
5. Engelli adaylar: Kurumlar, şartları taşıyan engelli adayların sınava girebilmesi için gerekli tedbirleri alır (md. 16).

Sınavı yapan merci adaya ne kazandırır, ne kaybettirir?

İtiraz yöntemlerinin kurumdan kuruma nasıl ayrıştığına bir örnek: SGK Yönetmeliği md. 16'ya göre sınav sorularına, soruların yayımını takip eden 5 iş günü içinde itiraz edilir ve itirazlar ilgisine göre sınav kurulunca incelenir ya da sınavı yapan kuruma incelettirilir. İçişleri Bakanlığı Yönetmeliği md. 19/4 ise yazılı sınav sonucuna itirazın 5 iş günü içinde Bakanlığa yapılacağını ve sınavı yapan kurumla görüşülerek en geç 20 gün içinde sonuçlandırılacağını düzenler.

Hazırlığını sınavı yapan mercie göre ayarla

Konu başlıkları aynı olsa da soru tarzı mercie göre değişir. Pratik öneriler:

• ÖSYM yapacaksa: Madde metnine dayalı ayrıntı sorularına alış: süreler, sayılar, "hangisi yanlıştır" kurguları. Denemeleri süre tutarak çöz.
• Üniversite yapacaksa: Kurumun ilanındaki konu dağılımına sadık kal; bazı merciler örnek soru veya konu ağırlığı yayımlar, ilanı ve sınavı yapan kurumun duyurularını birlikte takip et.
• Kurum yapacaksa: Kurumunun teşkilat mevzuatı ve iş süreçleri daha belirgin yer tutar; kurum yönetmeliğini ve görev tanımlarını öncele.

Sınav kurulunun görevleri

Merci kim olursa olsun kurum içindeki asıl muhatabın sınav kuruludur. Genel Yönetmelik md. 13'e göre sınav kurulu:

• Sınavların yapılmasını, sonuçların ilanını ve itirazların sonuçlandırılmasını yürütür,
• Üye tamsayısı ile toplanır, kararlarını oy çokluğuyla alır,
• Başkan veya üyelerinin eşi ya da ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımı sınava katılıyorsa o üye kuruldan çıkarılır ve yerine yeni üye görevlendirilir.

Kurumlar gerekli görürse taşra teşkilatında da beş kişilik sınav kurulları oluşturabilir (md. 13). Unvan değişikliği sınavlarına ilişkin iş ve işlemleri de sınav kurulu yürütür (Ek md. 3).

Özet: sınavı kimin yaptığını nasıl öğrenirim?

1. Kurumunun sınav ilanını oku; "yazılı sınav ... tarafından yapılacaktır" ifadesini ara.
2. Belediye veya il özel idaresi personeliysen merkezî sınav duyurularını ilgili bakanlığın sitesinden takip et.
3. Sınav tarihlerini sınav takvimi sayfasından kontrol et.
4. Başvuru sürecinin tamamı için görevde yükselme başvurusu adım adım yazımıza bak.

Görevde yükselme ile unvan değişikliği sınavlarının farkını merak ediyorsan bu yazımızı okuyabilirsin.

Kaynaklar

• Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik, md. 12, 12/A, 12/B, 13, 15, 16, Ek md. 3 (mevzuat.gov.tr; sitemizdeki metin: GYS Genel Yönetmeliği).
• 18/4/2019 tarihli ve 30749 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 953 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı.
• SGK Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği, md. 16; İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği, md. 19.