Kısaca
- Unvan değişikliği yazılı sınavı iki bölümden oluşur: bütün unvanlara aynı sorulan ortak konular ve başvurulan unvana özgü alan (görevin niteliği) konuları.
- Genel Yönetmelik Ek Madde 3, yazılı sınavın "görev alanları ve atama yapılacak görevin niteliğine ilişkin konularda" yapılacağını söyler; ortak/alan oranını kurum belirler.
- ÇSGB 2026 kılavuzunda 50 sorunun 20'si ortak, 30'u alan; Adalet Bakanlığı 2025 ilanında 60 sorunun 12'si ortak, 48'i alan sorusuydu.
- Adalet Bakanlığı 2023'te ortak bölüm 32 soru (toplamın yüzde 40'ı) iken 2025'te 12 soruya indi; alan bölümü iki ilanda da 48 soruydu.
- Puan her ilanda aynı formülle hesaplanır: doğru ÷ soru × 100; yanlış doğruyu götürmez, yazılı baraj 60'tır.
Unvan değişikliği sınavına hazırlanan bir personelin ilk sorusu genellikle "Ne kadar mevzuat, ne kadar meslek bilgisi?" olur. Bu sorunun tek bir cevabı yok, çünkü Genel Yönetmelik oranı kurumlara bırakıyor. Ama kurumların resmi ilanlarına baktığımızda belirgin bir desen görülüyor. Bu yazıda beş kurumun yedi ilanını yan yana koyup ortak ve alan sorularının nasıl dağıldığını, hangi mevzuatın ortak bölümde öne çıktığını ve buradan nasıl bir çalışma planı çıkarılacağını anlatıyoruz.
Dayanak: konuları kim belirler?
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin Ek 3. maddesi (2016 değişikliği) şöyle der: unvan değişikliği yazılı sınavları, kurumlarca belirlenecek görev alanları ve atama yapılacak görevin niteliğine ilişkin konularda yaptırılır. Bu, görevde yükselme sınavından önemli bir farktır; görevde yükselmede sınav konularının çoğu yönetim ve mevzuat ağırlıklıdır, unvan değişikliğinde ise ölçülen şey mesleki yeterliktir.
Kurum yönetmelikleri bu cümleyi tekrarlar. Örneğin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yönetmeliğinin 13. maddesi, unvan değişikliği yazılı sınavının "Bakanlıkça belirlenecek görev alanları ve atama yapılacak görevin niteliğine ilişkin konularda" ÖSYM, Millî Eğitim Bakanlığı veya bir yükseköğretim kurumuna yaptırılacağını öngörür. Konu listesi ve soru sayıları ise her seferinde ilanla açıklanır.
"Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları kapsamında atama yapılacak kadrolar, sınava katılma şartları, sınav konuları ve usulü, değerlendirme yöntemi, başvuru şekli ve gerekli belgeler ile diğer hususlar Bakanlığın resmi internet sitesinde duyurulur."
ÇSGB Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği, md. 12/1
Yedi resmi ilan, yan yana
| Kurum, yıl | Toplam soru | Ortak | Alan | Biçim |
|---|---|---|---|---|
| ÇSGB, 2026 (mühendis, programcı) | 50 | 20 | 30 | 5 seçenek, 80 dakika, Ankara |
| Adalet Bakanlığı, 2025 (12 unvan grubu) | 60 | 12 | 48 | 8 il merkezinde, 30 Kasım 2025 |
| Adalet Bakanlığı, 2023 | 80 | 32 (yüzde 40) | 48 | Ek-3 konu listesi |
| Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2019 | 50 | 20 | 30 | 4 seçenek, 75 dakika, Ankara |
| Sağlık Bakanlığı, 2023 (çok unvanlı) | 50 | Ekli tablolarda unvan bazında | 5 seçenek, tek oturum, 12 il | |
| Sağlık Bakanlığı, 2021 (avukat) | 100 | 10 hukuk alanı (aşağıda) | 4 seçenek, 120 dakika, Ankara | |
| DHMİ, 2023 (15 pozisyon) | 50 | Pozisyon bazında | Her grup 50 soru | |
Tablodan çıkan ilk sonuç şu: ortak bölümün payı yüzde 20 ile yüzde 40 arasında oynuyor, alan bölümü ise sınavın çoğunluğunu oluşturuyor. Adalet Bakanlığının iki ilanını karşılaştırmak öğretici: 2023'te ortak konular 32 soruydu ve Anayasa tek başına 10 soru alıyordu; 2025'te ortak bölüm 12 soruya inince Anayasa'ya 1 soru kaldı. Alan bölümü ise iki ilanda da 48 soruda sabit kaldı.
Ortak bölümde neler var?
ÇSGB 2026: 20 soru
- Anayasa (birinci, ikinci ve üçüncü kısımlar): 2
- Genel kültür-genel yetenek: 2
- Türkçe ve dil bilgisi: 2
- Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi: 1
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (ödevler, haklar, yasaklar, izinler, disiplin, yetiştirme bölümleri): 3
- 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu: 1; 6698 sayılı KVKK: 1
- 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Altıncı Kısım Üçüncü Bölüm): 1
- Disiplin amirleri, şikâyet ve müracaatlar, etik davranış ilkeleri ve mal bildirimi yönetmelikleri: birer soru (4)
- Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik: 3
Adalet Bakanlığı 2025: 12 soru
Anayasa 1, Atatürk ilkeleri ve ulusal güvenlik 1, devlet teşkilatı mevzuatı 2 (5302, 5393, 5442 sayılı kanunlar ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi), 657 sayılı Kanun 1, Türkçe ve yazışma kuralları 1, halkla ilişkiler 1, etik 1, bakanlık merkez teşkilatı 1, yargı örgütü ve adalet komisyonları 1, UYAP 1, 5018 sayılı Kanun 1.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2019: 20 + 15 soru
Bu ilanda üç grubun hepsine ortak 20 soru, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesindeki bakanlık teşkilatı hükümlerinden (97-126. maddeler) soruldu. Mühendis, mimar, avukat ve benzeri lisans unvanlarından oluşan 1. grubun kalan 30 sorusunun 15'i ayrıca "ortak alan" (Anayasa, Atatürk ilkeleri, insan hakları, etik, sayısal yetenek, her biri 3 soru), 15'i bakanlığın görev alanı (İskân, Toplu Konut, Gecekondu, ihale kanunları ve 657) idi. Tekniker ve teknisyen gruplarında 657 sayılı Kanundan 15 soru vardı.
Ortak bölüm çoğu zaman barajı belirler
Alan soruları ne kadar ağır olursa olsun 60 barajını geçmek için ortak bölümdeki sorular "kolay puan"dır. 50 soruluk ÇSGB sınavında ortak 20 sorunun 16'sını doğru yapan bir aday, barajı geçmek için alan bölümünden yalnızca 14 doğruya ihtiyaç duyar (30 ÷ 50 × 100 = 60).
Alan bölümünde neler var?
Alan konuları doğrudan lisans, ön lisans veya meslek lisesi müfredatından alınır. Resmi ilanlardan birkaç örnek:
| Unvan (ilan) | Alan konuları (soru sayısı) |
|---|---|
| Programcı (ÇSGB 2026) | Ofis uygulamaları 4, algoritma 4, Windows ve temel bilgisayar 6, web programlama 4, veri tabanı ve SQL 6, nesne yönelimli programlama (C#) 6 |
| Mimar (Adalet 2025) | Mimarlığa giriş 3, mimari tasarım 6, bina bilgisi 10, yapı elemanları 10, yapı malzemesi 10, mimarlık tarihi 5, yapı fiziği 4 |
| Tekniker, bilgisayar (Adalet 2025) | Donanım 7, ofis yazılımları 6, programlama (C, C++) 9, algoritma 4, ağlar 6, sunucu işletim sistemi 4, grafik ve animasyon 2, temel bilgi teknolojileri 5, matematik 5 |
| Avukat (Sağlık 2021) | Anayasa hukuku 10, borçlar 10, ceza ve ceza muhakemesi 10, hukuk muhakemesi 10, icra-iflas 10, idare hukuku ve idari yargılama 20, iş hukuku 10, medeni hukuk 5, ticaret hukuku 5, personel hukuku 10 |
| Psikolog (Adalet 2025) | Temel kavramlar 4, kişilik kuramları 4, gelişim 5, sosyal psikoloji 5, psikopatoloji 5, gözlem-görüşme 4, değerlendirme ve testler 4, stres ve başa çıkma 5, mağdur hizmetleri mevzuatı 2, çocuk hukuku 5, aile ve kadın hukuku 5 |
Dikkat çeken nokta: alan bölümüne de mevzuat sızabiliyor. Adalet Bakanlığının psikolog, sosyal çalışmacı ve pedagog gruplarında 48 alan sorusunun 12'si (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu, 6284 sayılı Kanun, 63 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve ilgili yönetmelikler) mevzuattan geldi. Unvan bazında ayrıntılar için mühendis ve mimar kadrosuna unvan değişikliği yazımıza bakabilirsiniz.
Mevzuat hangi tarihe göre sorulur?
İlanlar bir "kesim tarihi" belirtir. Sağlık Bakanlığı 2023 duyurusunda 01 Ocak 2023'e kadar olan mevzuat esas alındı; DHMİ 2023 tablosunda 17 Nisan 2023'ten sonraki değişiklikler dikkate alınmadı; ÇSGB 2026 kılavuzunda ilanın yayımlandığı tarihe kadar olan mevzuat esas alındı. Çalışırken kullandığınız kaynağın bu tarihten sonraki bir değişikliği içerip içermediğine bakın.
Hatalı soru çıkarsa ne olur?
İlanlar bunu da düzenler. Sağlık Bakanlığı duyurularında hatalı sorulara karşılık gelen puanlar diğer sorulara eşit dağıtılır. Adalet Bakanlığı 2025 ilanı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2019 ilanı, iptal edilen soruların değerlendirme dışı bırakılıp geçerli soruların puan değerinin yeniden saptanacağını yazar. Sonuç aynıdır: iptal edilen soru kimseyi cezalandırmaz.
Puan hesabı ve sözlü sınav
Bütün ilanlarda yazılı puan aynı formülle hesaplanır: Puan = Doğru ÷ Soru × 100. Yanlış cevaplar doğruları götürmez ve her soru eşit ağırlıktadır. Genel Yönetmeliğin 12. maddesi yazılı barajı 60 olarak belirler. 60 soruluk sınavda 36, 80 soruluk sınavda 48, 100 soruluk sınavda 60 doğru barajı geçirir. Farklı soru sayılarıyla deneme yapmak için puan hesaplama aracını kullanabilirsiniz; ayrıntılı örnekler puan hesaplama yazımızda.
Yazılıyı geçenler sözlüye çağrılır. ÇSGB kılavuzunda bu sayı ilan edilen kadronun 5 katı, Sağlık Bakanlığı duyurularında 2 katıdır. Sözlü sınav 100 üzerinden yapılır; ÇSGB kılavuzunda "sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi" 50 puan, diğer beş ölçüt 10'ar puandır ve baraj 70'tir. Sözlüde de sınav konularının yarı ağırlıkta olması, alan konularını yazılıdan sonra bırakmamanız gerektiğini gösterir.
Bu tablodan çıkan çalışma planı
- Kurumunuzun son iki ilanını bulun ve ortak/alan oranını çıkarın. Oran değişse bile alan konu başlıkları büyük ölçüde korunur.
- Zamanınızı soru ağırlığına göre bölün. 48 alan, 12 ortak soru varsa çalışma saatinin büyük kısmı alana gitmeli.
- Ortak bölümü kısa ve sık tekrarla bitirin. Anayasa, 657, Atatürk ilkeleri ve resmi yazışma konuları her ilanda karşınıza çıkar.
- Süreli deneme yapın. 50 soru 80 dakika ya da 100 soru 120 dakika gibi süre sınırları, hız çalışmasını zorunlu kılar.
Ortak bölüm için hazır içerik
Görevde Yüksel'de Anayasa, 657 sayılı Kanun, Atatürk ilkeleri, devlet teşkilatı, etik ve resmi yazışma konularının kuruma özel ders özetleri, altın bilgi kartları ve soru çözümü var. Süreli deneme sınavları sonunda karne alır, düello ve sıralamayla tekrarınızı canlı tutarsınız. Ücretsiz kayıt ile başlayabilir, isterseniz kurumunuz için Premium'u tek ödemeyle sınava kadar açabilirsiniz.
Ortak konuların ayrıntılı ders özetlerine konu özetleri sayfasından ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
- ÇSGB Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
- ÇSGB 2026 sınav duyurusu ve başvuru kılavuzu
- Adalet Bakanlığı 2025 unvan değişikliği ilanı ve Ek-2 konu listeleri
- Adalet Bakanlığı 2023 unvan değişikliği sınav konuları (Ek-3)
- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2019 unvan değişikliği sınav ilanı
- Sağlık Bakanlığı 2023 unvan değişikliği sınavı duyurusu
- Sağlık Bakanlığı 2021 avukat kadrosu unvan değişikliği sınavı duyurusu
- DHMİ 25.04.2023 soru dağılım tablosu
Sık sorulan sorular
Okumak yetmez, ölçmek lazım
Görevde Yüksel seviyeni ölçer, hedef puanına (en az 60) ne kadar kaldığını gösterir ve sınava kalan güne göre günlük program çıkarır.
Ücretsiz başlaBunları da oku
Tüm yazılar →-
Orman Genel Müdürlüğü görevde yükselme sınavı: 14 yıl kuralı, orman muhafaza memuru ve son ilan
OGM görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmeliği: şube müdürü, fidanlık müdürü ve başmühendis için 14 yıl hizmet, şef ve sayman için 8 yıl, orman muhafaza memuru şartları, 30 günlük ilan kuralı ve Şubat 2025 ilanı.
6 dk okuma
-
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı: 1307 kadro, şartlar ve soru dağılımı
ASHB görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı: yönetmeliğin kuruma özgü kuralları, yönetici kadrolarda toplam sekiz yıl hizmet şartı, 1307 kadroluk son sınavın takvimi ve unvan bazında konu ve soru dağılımı.
6 dk okuma
-
Ticaret Bakanlığı görevde yükselme sınavı: gümrük ve ticaret kadroları, şartlar ve 2025 ilanı
Ticaret Bakanlığı görevde yükselme sınavı: 2025'te değişen yönetmelik, gümrük müdürlüğünden kısım amirliğine kadro şartları, 668 kadroluk 2025 ilanı, 80 soruluk sınav ve birime göre değişen konu tabloları.
6 dk okuma
-
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı görevde yükselme sınavı: şartlar, kadrolar ve konu başına soru sayıları
ÇSGB görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı: 2022 yönetmeliğindeki hizmet süresi şartları, 2026 sınavının takvimi ve kadroları, 50 soru 80 dakikalık format ve şube müdürü, şef, memur için konu başına soru sayıları.
6 dk okuma
-
Tarım ve Orman Bakanlığı görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı: kadrolar, şartlar ve 2026 ilanı
TOB'da görevde yükselme ve unvan değişikliği: 2021 yönetmeliğinin kuruma özgü kuralları, 15 branşlı şube müdürlüğü şartları, 4749 kadroluk 2026 UDS ilanı ve 20 ortak + 30 alan sorusunun konu dağılımı.
7 dk okuma
-
Gençlik ve Spor Bakanlığı görevde yükselme sınavı: unvanlar, şartlar, konular ve 2026 ilanı
GSB görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı: 2025'te değişen yönetmelik, unvan bazında şartlar, 2026 ilanındaki 1650 kontenjan, 60 soruluk sınav düzeni ve kuruma özgü konular.
7 dk okuma