Mühendis kadrosu için hizmet süresi şartı var mı?

Ek Madde 3 uyarınca unvan değişikliği sınavına katılacaklarda kurumda veya öğrenimle ilgisi bulunmayan görevlerde belirli süre hizmet şartı aranmaz. Aday memurlar ise kurum yönetmeliklerine göre başvuramaz.

Hangi mühendislik bölümleri kabul edilir?

Kurum ilanı belirler. Sağlık Bakanlığı 2023 duyurusu 9 branş (kimya, inşaat, endüstri, elektrik, bilgisayar, elektrik-elektronik, makine, çevre, biyomedikal), ÇSGB 2026 kılavuzu bilgisayar, endüstri, kimya ve ziraat mühendisliğini kabul etti.

Unvan değişikliği sınavında kaç soru sorulur?

Kurumdan kuruma değişir: Adalet Bakanlığı 2025 ilanında 60 soru (12 ortak, 48 alan), ÇSGB 2026 kılavuzunda 50 soru (20 ortak, 30 alan), DHMİ 2023 tablosunda her pozisyon için 50 soru vardı.

Yazılı sınav barajı kaçtır?

Yazılı sınav 100 puan üzerinden değerlendirilir, en az 60 alan başarılı sayılır. Sözlü sınavda baraj 70'tir; başarı puanı yazılı ve sözlü puanların ortalamasıdır.

Mühendis ve Mimar Kadrosuna Unvan Değişikliği: Şartlar ve Konular

Kısaca

Memur olarak çalışırken mühendislik ya da mimarlık lisansını tamamlayan personel, mühendis veya mimar kadrosuna ancak unvan değişikliği sınavını kazanarak geçebilir.
Genel Yönetmeliğin Ek 3. maddesine göre bu sınava yalnızca kurumun kendi personeli başvurabilir ve alt görevlerde hizmet süresi şartı aranmaz.
Bölüm şartını kurum yönetmeliği ve ilan belirler: Sağlık Bakanlığı 2023 duyurusunda mühendis kadrosu 9 bölüme açıldı, mimar kadrosunda iç mimarlık ve peyzaj mimarlığı hariç tutuldu.
Yazılı sınav 100 puan üzerinden değerlendirilir, baraj 60'tır; ardından sözlü sınav yapılır ve başarı puanı ikisinin ortalamasıdır.
Sınavın ağırlığı alan bilgisidedir: Adalet Bakanlığı 2025 ilanında 60 sorunun 48'i, ÇSGB 2026 kılavuzunda 50 sorunun 30'u mesleki konulardan geldi.

Bir kamu kurumunda memur, şef ya da bilgisayar işletmeni olarak çalışırken akşamları mühendislik okuyan, yıllar sonra diplomasını alan çok sayıda personel var. Diploma eline geçtiği gün kadro unvanı kendiliğinden "mühendis" olmuyor. Kadroya geçiş, kurumun açacağı unvan değişikliği sınavı ile oluyor. Bu yazıda mühendis ve mimar kadrolarına geçişin hukuki dayanağını, kurumların aradığı bölüm şartlarını, gerçek ilanlardaki kadro sayılarını ve sınav konularını tek tek ele alıyoruz.

Görevde yükselme ile unvan değişikliğinin farkını henüz netleştirmediyseniz önce görevde yükselme ile unvan değişikliği arasındaki fark yazımıza göz atabilirsiniz.

Hukuki dayanak: Genel Yönetmelik Ek Madde 3

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik (Bakanlar Kurulu Kararı 15/3/1999, No: 99/12647; Resmî Gazete 18/4/1999, sayı 23670), unvan değişikliğini "en az ortaöğretim düzeyinde meslekî veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara" atama olarak tanımlar (md. 4/g). Mühendis ve mimar unvanları, lisans düzeyinde mesleki eğitimle kazanılan unvanların tipik örneğidir.

Ek Madde 3'ün getirdiği üç kural, bu yazının geri kalanının temelidir:

Atama, yönetmelikteki usule göre yapılacak unvan değişikliği sınavındaki başarıya göre gerçekleşir.
Yazılı sınav, kurumlarca belirlenecek görev alanları ve atama yapılacak görevin niteliğine ilişkin konularda yapılır; katılanlarda kurumda veya öğrenimle ilgisi bulunmayan görevlerde belirli süre hizmet şartı aranmaz.
Unvan değişikliği sınavı kapsamındaki görevlere sadece kurumun kendi personeli başvurabilir.

"Unvan değişikliği yazılı sınavları, kurumlarca belirlenecek görev alanları ve atama yapılacak görevin niteliğine ilişkin konularda yaptırılır ve bu sınavlara katılacaklarda, kurumda veya öğrenim durumları ile ilgisi bulunmayan görevlerde belirli süre hizmet yapmış olma şartı aranmaz."

Genel Yönetmelik, Ek Madde 3, birinci fıkra

Aynı maddenin bir fıkrası daha önemlidir: yönetmelik kapsamındaki personelden doktora öğrenimini bitirenler, unvan değişikliği sınavına katılmaksızın öğrenimle ihraz edilen görevlere atanabilir. Ayrıca Genel Yönetmeliğin 8. maddesi (2016 değişikliği), unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmasını şart koşar.

Bölüm şartı: "ilgili bölüm" kurum kurum nasıl yazılıyor?

Genel Yönetmelik bölüm listesi vermez; bunu kurum yönetmelikleri ve sınav ilanları yapar. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) yönetmeliğinin 9. maddesi bu yaklaşımın tipik örneğidir: mimar ve mühendis kadroları için "en az dört yıllık yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak", mühendis unvanı için ayrıca "Bakanlığın ihtiyaç duyduğu ve unvan değişikliği sınav ilanında belirtilen bölümlerden mezun olmak" aranır.

Yani hangi mühendislik dalının kabul edileceğini çoğu zaman ilan metni söyler. Aşağıdaki tablo, resmi ilanlardan derlenmiş örnekleri gösterir:

Kurum ve ilan	Mühendis kadrosunda kabul edilen bölümler	Mimar kadrosu şartı
Sağlık Bakanlığı, 2023 unvan değişikliği duyurusu	Kimya, İnşaat, Endüstri, Elektrik, Bilgisayar, Elektrik-Elektronik, Makine, Çevre, Biyomedikal (her biri için eşdeğer lisans programları tek tek sayıldı)	Mimarlık lisans programı; iç mimar ve peyzaj mimarlığı hariç
Adalet Bakanlığı, 2025 unvan değişikliği ilanı	Elektrik-Elektronik, İnşaat, Makine, Gıda (her biri ayrı kadro grubu)	Mimar kadrosu ayrı grup olarak ilan edildi
ÇSGB, 2026 başvuru kılavuzu	Bilgisayar, Endüstri, Kimya, Ziraat mühendisliği	Bu ilanda mimar kadrosu yok
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2019 ilanı	"Fakülte veya dört yıllık yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezun olmak"	Aynı ifade; şehir plancısı ayrı unvan

Diploma adı ile kadro branşı birebir eşleşmeli

Sağlık Bakanlığı 2023 duyurusunda örneğin "Bilgisayar" branşı için Yazılım Mühendisliği, Bilişim Sistemleri Mühendisliği, Kontrol ve Bilgisayar Mühendisliği dahil 8 program adı sayıldı; listede olmayan bir program adıyla yapılan başvuru o branşa kabul edilmez. Başvurudan önce diplomanızdaki program adını ilandaki listeyle harfi harfine karşılaştırın.

Gerçek ilanlarda kadro sayıları

Unvan değişikliği kadroları kurumun boş kadrosuna ve ihtiyacına göre açılır; bu yüzden aynı kurumda bile yıldan yıla büyük fark olur. Resmi ilanlardaki sayılar şöyle:

Adalet Bakanlığı 2025

Personel Genel Müdürlüğünün 2025 yılı unvan değişikliği yazılı sınav ilanına ekli listelerde mühendis (elektrik-elektronik) için 19 (merkez 4, taşrada 11 ile dağılmış 15), mühendis (inşaat) için 9, mühendis (makine) için 4, mühendis (gıda) için 1, mimar için 1 kadro ilan edildi. Başvurular 25 Ağustos-5 Eylül 2025 arasında alındı, yazılı sınav 30 Kasım 2025 saat 14.00'te Adana, Ankara, Antalya, Diyarbakır, Erzurum, İstanbul, İzmir ve Trabzon'da yapıldı. Başvuru şartları arasında son üç yılda denetim elemanlarınca hakkında zayıf rapor düzenlenmemiş olmak da vardı.

ÇSGB 2026

Bakanlığın 2026 başvuru kılavuzunda unvan değişikliğiyle merkez teşkilatında bilgisayar mühendisi 5, endüstri mühendisi 2, kimya mühendisi 1, ziraat mühendisi 2 kadrosu ilan edildi. Başvurular 16-26 Nisan 2026 arasında Kariyer Kapısı üzerinden alındı; yazılı sınav 23 Mayıs 2026 saat 10.00'da Ankara'da, 50 soru ve 80 dakika olarak planlandı.

DHMİ 2023

Devlet Hava Meydanları İşletmesi'nin 25.04.2023 tarihli soru dağılım tablosunda unvan değişikliği sınavı yapılacak pozisyonlar arasında mimarlık ile bilgisayar, endüstri, elektrik, elektronik, gıda, inşaat ve makina mühendisliği yer aldı; her grup için 50 soru öngörüldü. Endüstri mühendisliği için iki kaynak kitap (her birinden 25 soru) adıyla belirtilmişti.

Sınav konuları: alan bilgisi belirleyici

Unvan değişikliği sınavı, görevde yükselme sınavından farklı olarak ağırlıklı biçimde mesleki bilgiyi ölçer. İki resmi örnekte alan konularının dağılımı şöyle:

Kadro (ilan)	Alan konuları ve soru sayıları
Mühendis, elektrik-elektronik (Adalet 2025, 48 alan sorusu)	Temel kavramlar ve ölçme 3, devre analizi 3, güç sistem analizi 3, enerji üretim-iletim-dağıtım 3, yüksek gerilim 4, elektrik makineleri 4, güç elektroniği 5, elektromanyetik alanlar 5, sinyaller ve sistemler 2, elektronik devreler 3, kontrol ve otomasyon 4, iş sağlığı ve güvenliği 4, matematik 5
Mühendis, inşaat (Adalet 2025)	Yapı ve mekanik 10, geoteknik 7, hidrolik 3, malzeme 3, ulaştırma 2, yapı teknolojileri 5, fizik 2, şantiye 2, yapı yönetimi-maliyet-metraj 5, iş sağlığı ve güvenliği 4, matematik 5
Mühendis, makine (Adalet 2025)	Akışkanlar mekaniği 2, ısı 4, mekanizma 4, statik ve mukavemet 5, makine elemanları 4, teknik servis 2, imalat 5, konstrüksiyon 5, takım tezgâhları 2, malzeme 3, ölçme ve kontrol 3, iş sağlığı ve güvenliği 4, matematik 5
Mimar (Adalet 2025)	Mimarlığa giriş 3, mimari tasarım 6, bina bilgisi 10, yapı elemanları 10, yapı malzemesi 10, mimarlık tarihi 5, yapı fiziği 4
Mühendis, bilgisayar (ÇSGB 2026, 30 alan sorusu)	Bilgisayar ağları 4, veri tabanı ve SQL 6, web programlama 4, programlama dilleri 2, algoritma analizi 2, veri yapıları 2, nesne yönelimli programlama (C#, Java) 8, bilgisayar mimarisi 2
Mühendis, endüstri (ÇSGB 2026)	Olasılık/mühendislik istatistiği 4, rassal süreçler 2, yöneylem araştırması 3, mühendislik ekonomisi 2, üretim planlama 4, karar teorisi 2, kalite ve güvenilirlik 4, yönetim bilgi sistemleri 5, çizelgeleme 2, tesis içi yerleşim 2

Alan sorularının yanında bir de ortak konular bölümü var. Adalet Bakanlığı 2025 ilanında bu bölüm 12 soruydu: Anayasa, Atatürk ilkeleri, devlet teşkilatı mevzuatı (2 soru), 657 sayılı Kanun, Türkçe ve yazışma kuralları, halkla ilişkiler, etik, bakanlık merkez teşkilatı, yargı örgütü, UYAP ve 5018 sayılı Kanun. ÇSGB 2026 kılavuzunda ise ortak bölüm 20 soruydu ve Resmî Yazışma Yönetmeliğinden 3, 657 sayılı Kanundan 3 soru öngörüldü. Kurumların ortak/alan dengesini karşılaştırdığımız ayrıntılı tablo için unvan değişikliği sınavında ortak ve alan konuları yazımıza bakabilirsiniz.

Doktora bitirdim, yine de sınava girmem gerekir mi?

Genel Yönetmelik Ek Madde 3'e göre yönetmelik kapsamındaki personelden doktora öğrenimini bitirmiş olanlar, unvan değişikliği sınavına katılmaksızın öğrenimle ihraz edilen görevlere atanabilir. ÇSGB yönetmeliğinin 19. maddesi de aynı imkânı, aranan öğrenim şartını taşımak kaydıyla tekrarlar. Atamanın yapılabilmesi için yine de kurumda uygun boş kadro bulunması ve atama işleminin kurumca yapılması gerekir; doktora kendiliğinden unvan değiştirmez.

Başka kurumdaki mühendis kadrosuna başvurabilir miyim?

Hayır. Ek Madde 3, unvan değişikliği sınavı kapsamındaki görevlere sadece kurumun kendi personelinin başvurabileceğini söyler. ÇSGB 2026 kılavuzu da "Bakanlık kadrolarında bulunmayanlar" ile aday memurların sınava katılamayacağını açıkça yazar. Başka kurumun mühendis kadrosuna geçiş ancak önce kendi kurumunuzda unvanı kazanıp sonra naklen atama yoluyla mümkündür.

Yazılı ve sözlü sınav: puan nasıl oluşur?

Genel Yönetmeliğin 12. maddesine göre yazılı sınav 100 tam puan üzerinden değerlendirilir ve en az 60 alan başarılı sayılır. Resmi ilanlarda formül aynıdır: Puan = (Doğru sayısı ÷ Soru sayısı) × 100; yanlış cevaplar doğruları götürmez. 60 soruluk Adalet sınavında 60 puan için 36 doğru, 50 soruluk ÇSGB sınavında 30 doğru gerekir. Kendi netinizi denemek için puan hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Sözlü sınava kaç kişinin çağrılacağını kurum yönetmeliği belirler. ÇSGB kılavuzu ilan edilen kadro sayısının 5 katına kadar adayı, Sağlık Bakanlığı duyuruları 2 katı kadar adayı sözlüye çağırır. Sözlü sınavda 100 üzerinden en az 70 almak gerekir ve başarı puanı, yazılı ile sözlü puanın aritmetik ortalamasıdır. Sözlü sınavın değerlendirme ölçütleri için sözlü sınav rehberimize bakabilirsiniz.

Hazırlık stratejisi

Kurum yönetmeliğini okuyun. Unvanınız yönetmeliğin "unvan değişikliğine tabi kadrolar" listesinde mi, hangi öğrenim şartı yazılmış, kontrol edin.
Eski ilanları arşivleyin. Kurumunuzun önceki ilanındaki alan konu listesi, bir sonraki ilanın en güçlü tahminidir; Adalet Bakanlığının 2023 ve 2025 ilanlarında alan bölümü her iki yılda da 48 soruydu.
Alan konularını lisans ders notlarıyla çalışın. Konu başlıkları (devre analizi, betonarme, yöneylem gibi) doğrudan lisans müfredatından gelir.
Ortak konuları ihmal etmeyin. 12-20 soruluk ortak bölümde Anayasa, 657 ve resmi yazışma soruları baraja ulaşmanızı kolaylaştırır.
Sözlüye hazırlanın. Yazılıdan 60 almak yetmez; sözlüde 70 barajı ve ortalama puan sıralamayı belirler.

Ortak konuları Görevde Yüksel ile sağlama alın

Unvan değişikliği sınavının ortak bölümündeki Anayasa, 657 sayılı Kanun, Atatürk ilkeleri, devlet teşkilatı, etik ve resmi yazışma konuları Görevde Yüksel'de kuruma özel ders özetleri, altın bilgi kartları ve soru çözümüyle hazır. Süreli deneme sınavları sonunda karne alır, gelişiminizi takip edersiniz. Ücretsiz kayıt olun; Premium kurum başına tek ödemedir ve sınava kadar geçerlidir.

Kurumunuzun yaklaşan ilanlarını sınav takvimi sayfasından izleyebilir, genel başvuru kurallarını başvuru şartları yazımızda okuyabilirsiniz.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

Hayır. Genel Yönetmelik Ek Madde 3'e göre mühendis kadrosuna atama, kurumun açacağı unvan değişikliği sınavında başarılı olmaya bağlıdır. Doktora bitirenler ise sınavsız atanabilir.