Zabıt kâtipliğine görevde yükselme: hizmetliden kâtipliğe şartlar, uygulamalı sınav ve kariyer yolu

Zabıt kâtibi ne iş yapar?

Zabıt kâtibi, mahkeme ve Cumhuriyet başsavcılığı kalemlerinin asıl iş yükünü taşıyan personeldir. Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 105. maddesinin üçüncü fıkrası, ceza yargısı ve başsavcılıklardaki zabıt kâtibinin görevlerini sayar. Başlıcaları:

• İş bölümüne göre verilen işleri biriktirmeden zamanında yapmak, dosya ve evrakı zamanında kaydetmek,
• Adlî istatistik için verileri sisteme doğru, eksiksiz ve zamanında girmek,
• Duruşma, ifade alma, keşif, otopsi, ölü muayenesi ve yer gösterme gibi işlemlerde hazır bulunarak tutanağı yazmak ve imzalamak,
• Müzekkereleri yazmak, takip ve tekit işlemlerini yapmak; her türlü tebligat evrakını hazırlamak,
• Karar ve tutanakları savcı veya hâkimin bildirdiği şekilde dikkatle yazarak imzalamak,
• Dizi pusulası düzenlemek, dosya incelenmesine nezaret etmek, işi biten dosyaları arşive kaldırtmak.

Zabıt kâtibi, yazı işleri müdürünün yönetiminde çalışır. Duruşma tutanağını hızlı ve hatasız yazmak işin merkezinde olduğu için kadroya geçişte klavye hızı ölçülür.

Görevde yükselme ile zabıt kâtibi olma şartları

"Zabıt kâtibi kadrosuna atanabilmek için; a) En az lise veya dengi okul mezunu olmak. b) Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği uyarınca yapılacak uygulamalı sınavda başarılı olmak. c) Teknisyen yardımcısı, hizmetli, aşçı, kaloriferci, bekçi ve dağıtıcı kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az bir yıl olmak üzere toplam en az iki yıl hizmeti bulunmak." — Adalet GYS Yönetmeliği, madde 8/B-13

Bu özel şartlara, bütün görevde yükselme başvurularında aranan genel şartlar eklenir (md. 8/A): son üç yılda denetim elemanlarınca hakkında zayıf rapor düzenlenmemiş olmak, şartı taşıyan personel bulunmaması hariç Bakanlıkta en az iki yıl çalışmış olmak ve yazılı ile sözlü sınavda başarılı olmak.

Yönetmelik, Adalet Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatındaki 657 sayılı Kanuna tabi personeli kapsar. Türkiye Adalet Akademisi, Adli Tıp Kurumu, ceza infaz kurumları ve tutukevleri, denetimli serbestlik müdürlükleri, bunların eğitim merkezleri ile icra personeli bu yönetmeliğin kapsamı dışındadır (md. 2, 19/6/2025 değişikliği). Örneğin icra kâtibi kadrosu icra personeline ait ayrı yönetmelikle düzenlenir.

Uygulamalı sınav: 3 dakikada 90 kelime

Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin 6. maddesi (30/5/2025 tarihli değişiklikle) zabıt kâtibi kadrosu için uygulamalı sınavı şöyle tarif eder: sınavdan en az bir hafta önce Bakanlık internet sitesinde ilan edilen metinler arasından kura ile belirlenen ya da sınav programınca otomatik seçilen bir metinden, bilgisayarla üç dakikada yanlışsız ve tekrarsız en az doksan kelime yazmak.

Yani 90 kelimeye ulaşmak tek başına yetmez; metne sadık kalmak, tekrar yapmamak ve kelime atlamamak gerekir. Uygulama birliği için Bakanlık ayrıca değerlendirme kriterleri belirleyebilir.

Memurdan zabıt kâtipliğine: sınavsız geçiş

Memur, zabıt kâtibi, VHKİ ve bilgisayar işletmeni, Adalet GYS Yönetmeliğinin 5. maddesinde aynı alt grupta (İdari Hizmetler Grubu, 2 numaralı alt bent) sayılır. Yönetmeliğin 6. maddesinin (a) bendine göre aynı ana görev grubundaki alt görev grubunun kendi içinde kalmak kaydıyla, personelin isteği veya hizmet gereği olarak ve atanılacak kadronun gerektirdiği özellikleri taşımak şartıyla sınav yapılmaksızın diğer görevlere atama yapılabilir.

Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin 40. maddesi de memurluk ile zabıt kâtipliğini aynı düzey görev olarak sayar; bu unvanlar arasında, yönetmelikteki şartların bulunması hâlinde, ilgili adalet komisyonunun uygun görüşü ve Bakanlık onayıyla unvan değişikliği yapılarak atama yapılabilir. Yani memur kadrosundaki personel için görevde yükselme sınavı gerekmez; zabıt kâtibi kadrosunun şartları (lise mezuniyeti ve uygulamalı sınav) ise aranır. Görevde yükselme ile unvan değişikliğinin genel farkını bu yazımızda anlattık.

Şef kadrosunun öbür kurumlardaki şartlarıyla karşılaştırması için şef kadrosu yazımıza bakabilirsin.

Yazılı ve sözlü sınav

Zabıt kâtibi kadrosu için yapılan görevde yükselme yazılı sınavı 100 tam puan üzerinden değerlendirilir; en az 60 alan başarılı sayılır. Puan doğru sayısının soru sayısına bölünüp 100 ile çarpılmasıyla bulunur, yanlışlar doğruları götürmez. Yazılı sınavda başarılı olanlardan ilan edilen kadro sayısının bir buçuk katı sözlüye çağrılır; sözlüde 70 ve üzeri gerekir (md. 15, 15/A). Başarı puanı ikisinin ortalamasıdır. Adalet Bakanlığının 20 Ağustos 2025 tarihli görevde yükselme yazılı sınav ilanında zabıt kâtibi kadrosu da yer aldı; yazılı sınav 30 Kasım 2025 tarihinde 80 soru olarak duyuruldu.

Taşra kadrolarına atama başarı sıralaması ve tercihlere göre yapılır; tercihte bulunmayan atanma hakkından vazgeçmiş sayılır (md. 22). Görevde yükselmeyle atananlar, mazeret atamaları dışında atandıkları unvan ve mahalde üç yıl görev yaptıktan sonra başka unvan veya mahalle atanma talebinde bulunabilir (Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği md. 21).

Başvuru öncesi kontrol listesi

1. Lise veya dengi okul diplomanın kayıtlarda göründüğünü kontrol et.
2. Yardımcı hizmet kadrolarında en az 1 yıl ve toplam 2 yıl hizmetini son başvuru günü itibarıyla hesapla.
3. Bakanlıkta en az 2 yıl çalışma ve son 3 yılda zayıf rapor bulunmama şartlarını doğrula.
4. İlanda taşra kadroları için yalnızca kadronun bulunduğu ili ve tek bir unvanı seç; birden fazla başvuru geçersiz sayılır.
5. Bakanlığın yayımladığı uygulamalı sınav metinleriyle 3 dakikalık deneme yazıları yap.

Kaynaklar

• Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği, md. 2, 4, 5, 6, 8, 15, 15/A, 22
• Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği, md. 6, 21, 40
• Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik, md. 105
• Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü, 2025 Yılı Görevde Yükselme Yazılı Sınav İlanı