Tecil, tehir, gecikme zammı

Tecil (6183 md. 48)

Amme borcunun vadesinde ödenmesi, haczin uygulanması veya haczedilen malların paraya çevrilmesi borçluyu çok zor duruma düşürecekse, borçlunun yazılı talebi ve teminat göstermesi şartıyla alacak 72 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil edilebilir.

• Belirli bir tutara kadar tecillerde teminat aranmaz; bu tutarı aşan kısımda gösterilmesi gereken teminat, aşan kısmın yarısıdır. Tutarı değiştirme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
• Tecil talebi reddedilen borçlu, reddin tebliğinden itibaren idarece 30 güne kadar verilebilecek süre içinde öderse alacak ödendiği tarihe kadar faiz alınarak tecil edilir.
• Tecile yetkili makamlar: Devlet alacaklarında ilgili bakanlar, il özel idaresi alacaklarında valiler, belediye alacaklarında belediye başkanları. Bu makamlar yetkilerini devredebilir; mücbir sebep kapsamındaki borçları faizsiz veya daha düşük faizle tecil edebilir.
• Haciz yapılmışsa mahcuz mal, değeri tutarınca teminat yerine geçer.
• Tecil şartlarına uyulmaz, değer kaybeden teminat tamamlanmazsa alacak muaccel olur.

Vergiye uyumlu mükelleflerin tecili (md. 48/A)

• Kapsam: Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince takip edilen, VUK kapsamındaki vergi, resim, harç, ceza ve bunlara bağlı fer'iler; vadesi bir yılı geçmemiş alacaklar.
• Süre: Hazine ve Maliye Bakanınca 36 ayı geçmemek üzere, faiz ve teminat alınarak. Cumhurbaşkanı süreyi 60 aya kadar uzatabilir.
• Şartlar: başvuru tarihinde en az 3 yıl ticari, zirai veya mesleki faaliyet nedeniyle gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmak; son 3 yıla ait beyannameleri kanuni sürede vermiş olmak (sonradan düzeltme veya pişmanlıkla verilenler ihlal sayılmaz); borç ödemede hüsnüniyet sahibi olmasına rağmen ödeyememiş olmak.
• Belli tutara kadar teminat aranmaz; aşan kısmın %25'i teminat gösterilir.
• Ödemelerin başlayacağı ay talep tarihini izleyen aydan itibaren 12 ayı geçemez; ödeme dönemleri azami altı ayda birdir.
• Şartlara uyulmaması nedeniyle muaccel olan tecil, talep edilirse en fazla iki defa geçerli sayılabilir. Şartlara uyulmazsa talep tarihinden itibaren 5 yıl geçmedikçe bu maddeden yararlanılamaz.

Tehir ve ölüm (md. 49–50)

• Yargı merciinin tehir süresi tecil süresinden azsa alacak yeniden taksitlendirilir; çoksa önceki tecil hükümsüzdür. Tehir, kanuni tecil süresini aşarsa tecil süresi uzatılmaz.
• Eşi veya usul ve füruundan biri ölen borçlu hakkında takip, ölüm günüyle beraber üç gün geri bırakılır. Borçlunun ölümünde terekenin borçları için de üç gün; mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse Medeni Kanundaki süreler geçinceye kadar takip durur.

Gecikme zammı (md. 51–53)

• Ödeme süresinde ödenmeyen kısma vadenin bitiminden itibaren her ay için ayrı ayrı gecikme zammı uygulanır; ay kesirleri günlük hesaplanır. Oranı değiştirme yetkisi Cumhurbaşkanınındır.
• Vergi ziyaı cezalarında aynı oranda; mahkemelerce verilen ceza mahiyetindeki alacaklarda yarısı oranında uygulanır; diğer ceza mahiyetindeki alacaklara uygulanmaz.
• Uygulama süresi: tecilde tecilin yapıldığı, iflasta iflasın açıldığı, acizde aczin sabit olduğu güne kadar. Gecikme zammının önceden bildirilmesi gerekmez; aslın ödenmesi gecikme zammının takibine engel değildir.
• Belediye sınırları dışındaki köylerde tahsildarlarca tahsil edilen alacaklarda (Bakanlıkça ilan edilen vergiler hariç) yalnız %10 gecikme zammı uygulanır.

Sınavda dikkat

• Genel tecil 72 ay; uyumlu mükellef tecili 36 ay (60 aya kadar uzatılabilir).
• Tecil yazılı talep ister; red hâlinde 30 güne kadar ödeme süresi verilebilir.
• Gecikme zammı bildirilmeden işler; aslın ödenmesi zammı ortadan kaldırmaz.