Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Amaç (md. 1)

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir. Bu üç ilke sınavda sıkça sorulur; “gizlilik”, “hukuki güvenlik” gibi ifadeler amaç maddesinde yer almaz.

Kapsam (md. 2)

• Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
• 1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri saklıdır. Yani bilgi edinme hakkı, dilekçe hakkını ortadan kaldırmaz; iki kanun birlikte uygulanır.
• 2013 yılında eklenen bir fıkra Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir.

Tanımlar (md. 3)

• Kurum ve kuruluş: 2. maddede geçen ve kapsama dahil olan, bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve merciler.
• Başvuru sahibi: Bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişiler. Tüzel kişiler de başvuru sahibi olabilir.
• Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan, Kanun kapsamındaki her türlü veri.
• Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcıları.
• Bilgi veya belgeye erişim: Bilginin niteliğine göre başvuru sahibine bilgi veya belgenin bir kopyasının verilmesi; kopya verilmesi mümkün değilse başvuru sahibinin aslını inceleyerek not alması, içeriğini görmesi veya işitmesine izin verilmesi.
• Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu.

Kavramları birbirinden ayırma

“Bilgi” kayıtlardaki veriyi, “belge” ise bu verilerin taşındığı her türlü ortamı ifade eder. Erişimde asıl yol kopya verilmesidir; inceleme, not alma, görme ve işitme yolları ancak kopya verilmesi mümkün olmadığında devreye girer.

Sınavda dikkat

• Amaç maddesindeki ilkeler: eşitlik, tarafsızlık, açıklık.
• Kapsam: kamu kurum ve kuruluşları + kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları; özel şirketler kapsamda sayılmaz.
• 3071 sayılı Dilekçe Kanunu hükümleri saklıdır.
• Başvuru sahibi gerçek kişilerle sınırlı değildir; tüzel kişiler de başvurabilir.
• Tanımlardaki “Kurul”, Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruludur.