Disiplin

Disiplin cezası kime verilir? (md. 124)

Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin memura verdiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulması zorunlu hususları yapmayan ya da yasaklanan işleri yapan memura, fiilin niteliğine ve ağırlığına göre 125. maddedeki cezalardan biri verilir. Disiplin amirleri, kurumların özel yönetmeliklerinde belirlenir.

Beş disiplin cezası (md. 125)

• Uyarma: Memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesi.
• Kınama: Memura görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesi.
• Aylıktan kesme: Brüt aylıktan 1/30 – 1/8 arasında kesinti.
• Kademe ilerlemesinin durdurulması: Kademe ilerlemesinin 1 – 3 yıl durdurulması.
• Devlet memurluğundan çıkarma: Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarma.

Göreve gelmeme: gün sayıları

• Özürsüz 1 veya 2 gün göreve gelmemek → aylıktan kesme.
• Özürsüz ve kesintisiz 3 – 9 gün göreve gelmemek → kademe ilerlemesinin durdurulması.
• Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek → memurluktan çıkarma.
• Özürsüz veya izinsiz göreve geç gelmek, erken ayrılmak → uyarma.

Sık karıştırılan fiiller

• Verilen emirlere itiraz etmek → kınama; verilen görev ve emirleri kasten yapmamak → kademe ilerlemesinin durdurulması.
• Yetkisiz basına demeç vermek → kınama.
• Açıklanması yasaklanan bilgileri açıklamak → kademe ilerlemesinin durdurulması; yetki almadan gizli bilgileri açıklamak → memurluktan çıkarma.
• Siyasi parti yararına/zararına fiilen faaliyette bulunmak → kademe ilerlemesinin durdurulması; siyasi partiye girmek → memurluktan çıkarma.
• Devlet malını özel işlerinde kullanmak → kınama; özel menfaat sağlamak için kullanmak → aylıktan kesme.
• Amire hal ve hareketle saygısızlık → kınama; amire sözle saygısızlık → aylıktan kesme; amire hakaret veya tehdit → kademe ilerlemesinin durdurulması; fiili tecavüz → memurluktan çıkarma.

Kim verir? (md. 126)

Uyarma, kınama ve aylıktan kesmeyi disiplin amirleri verir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını, kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amir verir. Memurluktan çıkarma, kurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir. Kurullar ayrı ceza belirleyemez; cezayı kabul ya da reddeder. Ret hâlinde atamaya yetkili amir 15 gün içinde başka bir ceza verebilir.

Süreler

• Zamanaşımı (md. 127): Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulmasında 1 ay, memurluktan çıkarmada 6 ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır. Fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde ceza verilmezse yetki zamanaşımına uğrar.
• Karar süresi (md. 128): Disiplin amiri soruşturma bitiminden itibaren 15 gün; dosya disiplin kuruluna 15 gün içinde gönderilir, kurul 30 gün içinde karar verir; yüksek disiplin kurulu en çok 6 ay içinde karara bağlar.
• Savunma (md. 130): Savunma alınmadan ceza verilemez. Süre 7 günden az olamaz; süresinde savunma yapmayan bu haktan vazgeçmiş sayılır.
• İtiraz (md. 135): Uyarma, kınama ve aylıktan kesmeye karşı disiplin kuruluna; kademe ilerlemesinin durdurulmasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir. İtiraz süresi tebliğden itibaren 7 gün, itiraz mercii 30 gün içinde karar verir. Disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır.
• Silinme (md. 133): Uyarma ve kınama uygulamasından 5 yıl, diğer cezalardan 10 yıl sonra silinmesi istenebilir. Memurluktan çıkarma silinmez.

Uygulama ve sonuçları (md. 132)

Disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır. Aylıktan kesme, veriliş tarihini takip eden aybaşında uygulanır. Aylıktan kesme alan 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması alan 10 yıl boyunca daire başkanı ve üstü kadrolar ile vali, büyükelçi gibi kadrolara atanamaz.

Ağırlaştırma ve hafifletme

Silinme süresi içinde aynı fiilin tekrarında bir derece ağır ceza verilir. Aynı derecede cezayı gerektiren ayrı fiillerde üçüncü uygulamada bir derece ağır ceza verilir. Ödül ya da başarı belgesi alan memura bir derece hafif ceza uygulanabilir. Kadrosunun son kademesindeki memura kademe durdurmayı gerektiren hâlde brüt aylığının 1/4 – 1/2'si kesilir.