Kapsam, Amaç, Temel İlkeler, İstihdam Şekilleri

Kapsam (md. 1)

657 sayılı Kanun; genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, bunların kurdukları birlikler ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları ve Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlara uygulanır. Sözleşmeli ve geçici personele Kanun'daki özel hükümler uygulanır.

Özel kanunlarına tabi olanlar: Anayasa Mahkemesi üyeleri ve raportörleri, hâkim ve savcılar, Danıştay ve Sayıştay meslek mensupları, üniversite öğretim elemanları, devlet sanatçıları, Spor-Toto personeli, subay, astsubay, uzman erbaş ve Emniyet Teşkilatı mensupları.

Amaç (md. 2)

Kanun; memurların hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak ve sorumluluklarını, aylık ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler. Kanun'da öngörülen yönetmelikleri Cumhurbaşkanı yürürlüğe koyar.

Üç temel ilke (md. 3)

• Sınıflandırma: Görevleri ve memurları görevlerin gerektirdiği nitelik ve mesleklere göre sınıflara ayırmak.
• Kariyer: Memura, hizmetine uygun bilgi ve yetişme şartlarıyla sınıfı içinde en yüksek dereceye kadar ilerleme imkânı sağlamak.
• Liyakat: Göreve girmeyi, ilerlemeyi ve görevin sona ermesini liyakat sistemine dayandırmak; bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında memuru güvenliğe sahip kılmak.

Dört istihdam şekli (md. 4–5)

Kamu hizmetleri memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. Kurumlar bu dört şekil dışında personel çalıştıramaz (md. 5).

• Memur: Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini yapmakla görevlendirilenler.
• Sözleşmeli personel: Özel meslek bilgisi ve ihtisas gerektiren geçici işlerde, mali yılla sınırlı sözleşmeyle çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu görevlileri. 7433 sayılı Kanun'la (2023) Cumhurbaşkanınca belirlenen pozisyonlarda işin geçici olması şartı aranmadan sözleşmeli istihdam mümkün oldu; bu personel aynı kurumda üç yılı doldurup 30 gün içinde talep ederse aynı unvanlı memur kadrosuna atanır.
• Geçici personel (C bendi): 2017'de (KHK-696) yürürlükten kaldırıldı.
• İşçiler: Sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde altı aydan az süreli sözleşmeyle çalışan geçici işçiler. Bunlara 657 uygulanmaz.

Sözleşmeli personel ve disiplin

Sözleşmeli personele memurların disiplin hükümleri uygulanır. Kademe ilerlemesinin durdurulması ve üstü cezayı gerektiren hâllerde, disiplin kurulunun kararı alınarak atamaya yetkili amirin onayıyla görevine son verilir. Sözleşmesi kurumca feshedilen ya da sözleşmeyi tek taraflı fesheden personel, bir yıl geçmeden sözleşmeli pozisyonlarda istihdam edilemez.