Genel Haklar

Memurun genel hakları (md. 17–25)

657 sayılı Kanun'un üçüncü bölümü memura tanınan genel hakları sayar. Bu haklar kısa maddelerdir ve sınavda çoğunlukla maddenin adı ile içeriğini eşleştiren sorular gelir.

• Uygulamayı isteme hakkı (md. 17): Memur, yürürlükteki hükümlerin kendisi hakkında aynen uygulanmasını isteyebilir.
• Güvenlik (md. 18): Kanunlarda yazılı hâller dışında memurun memurluğuna son verilmez; aylık ve başka hakları elinden alınamaz.
• Emeklilik (md. 19): Özel kanunundaki şartlarla emeklilik hakkı vardır.
• Çekilme (md. 20): Memur, kanundaki esaslara göre memurluktan çekilebilir.
• Müracaat, şikâyet ve dava açma (md. 21): Resmî ve şahsi işleri için müracaat; amirlerinin ya da kurumunun idari eylem ve işlemleri için şikâyet ve dava açma hakkı vardır.
• İzin (md. 23): Kanunda gösterilen süre ve şartlarla izin hakkı vardır.
• Kovuşturma ve yargılama (md. 24): Görevle ilgili veya görev sırasında işlenen suçlarda soruşturma ve kovuşturma özel hükümlere tabidir (4483 sayılı Kanun).
• İsnat ve iftiralara karşı koruma (md. 25): Uydurma suç isnadıyla yapılan ve sabit olmayan ihbar ve şikâyetlerde, merkezde memurun en büyük amiri, illerde valiler, isnatta bulunanlar hakkında kamu davası açılmasını Cumhuriyet Savcılığından ister.

Müracaat ve şikâyetin yolu

Müracaat ve şikâyetler söz veya yazı ile yapılır. En yakın amirden başlanır ve silsile yolu izlenir. Şikâyet edilen amir atlanır. Başvurular incelenerek en kısa zamanda ilgiliye bildirilir. Esas ve usuller Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir (Devlet Memurlarının Şikâyet ve Müracaatları Hakkında Yönetmelik).

Sınavda dikkat

22. madde (sendika hakkı) mülgadır; sendikal haklar artık 4688 sayılı Kanun'la düzenlenir. İzin hakkının ayrıntıları (yıllık, mazeret, hastalık izni) ise 102–108. maddelerde, "Çalışma Saatleri, İzinler" konusundadır. Güvenlik hakkı ile uygulamayı isteme hakkı sık karıştırılır: güvenlik, memurluğun ve aylığın kanun dışında elden alınmamasıdır; uygulamayı isteme, mevzuatın aynen uygulanmasını istemektir.