Yasama

Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'nindir ve bu yetki devredilemez (md. 7). 2017 değişikliğiyle TBMM 600 milletvekilinden oluşur; seçimler beş yılda bir, Cumhurbaşkanlığı seçimiyle aynı gün yapılır. Son genel seçim 14 Mayıs 2023'te yapılmış, 28. Dönem başlamıştır; olağan takvime göre sonraki seçim 2028'dedir.

Milletvekilliği

18 yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir (askerlikle ilişiği olmamak, en az ilkokul mezunu olmak gibi şartlar ve kısıtlayıcı suçlar saklıdır). Milletvekilleri yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığına sahiptir.

Üyeliğin düşmesi (md. 84): İstifa, Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra Genel Kurulca karar verilerek; kesin hüküm giyme veya kısıtlanma, mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle; milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar ve izinsiz/özürsüz bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama hâllerinde Genel Kurulun üye tamsayısının salt çoğunluğu oyuyla düşer.

Çalışma düzeni

• TBMM her yıl 1 Ekim'de kendiliğinden toplanır; bir yasama yılında en çok üç ay tatil yapabilir.
• Toplantı yeter sayısı üye tamsayısının üçte biri (200); karar yeter sayısı katılanların salt çoğunluğu olup üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151) az olamaz.
• Meclis Başkanı için ilk iki turda üçte iki (400), üçüncü turda salt çoğunluk (301) aranır; dördüncü turda en çok oy alan iki aday yarışır.
• Ara seçim her seçim döneminde bir defa yapılır; genel seçimlerden 30 ay geçmedikçe ara seçime gidilemez ve genel seçimlere bir yıl kala yapılmaz. Boşalan üyelik üye tamsayısının yüzde beşine (30) ulaşırsa ara seçim üç ay içinde yapılır.
• TBMM üye tamsayısının beşte üç (360) çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda Cumhurbaşkanlığı seçimi de yenilenir.

Kanun yapımı ve bütçe

Kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir (md. 88); bütçe kanun teklifini ise Cumhurbaşkanı, mali yıl başından en az 75 gün önce TBMM'ye sunar; Plan ve Bütçe Komisyonu teklifi 55 gün içinde kabul eder. Cumhurbaşkanı kabul edilen kanunu 15 gün içinde yayımlar ya da bir daha görüşülmek üzere geri gönderir; TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301) aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlar. Genel ve özel af için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu gerekir.

Bilgi edinme ve denetim yolları (md. 98)

2017 sonrası yollar: meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru. Gensoru ve sözlü soru kaldırılmıştır. Yazılı soru, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yöneltilir ve en geç 15 gün içinde cevaplandırılır.

Sınavda çıkabilecek kısa bilgiler

• Milletvekili sayısı 600; seçilme yaşı 18; seçim dönemi 5 yıl.
• TBMM her yıl 1 Ekim'de toplanır; en çok 3 ay tatil.
• Toplantı yeter sayısı 200; karar yeter sayısı alt sınırı 151.
• Seçimlerin yenilenmesi kararı: 360 oy.
• Geri gönderilen kanunu aynen kabul: 301 oy.
• Bütçe teklifi mali yıldan 75 gün önce; komisyonda 55 gün.
• Yazılı soruya cevap süresi 15 gün.
• Gensoru 2017'de kaldırıldı.
• Devamsızlık: bir ayda beş birleşim günü.
• Ara seçim: boşalma %5 (30 üye) → üç ay içinde.
• Son genel seçim 14 Mayıs 2023 (Cumhurbaşkanlığı ikinci turu 28 Mayıs 2023).

Sınavda dikkat

• Kesin hüküm ve kısıtlanmada oylama yapılmaz; karar Genel Kurula bildirilir.
• Bütçe dışındaki kanunları yalnız milletvekilleri teklif eder; Cumhurbaşkanı kanun teklif edemez.
• Seçimlerin yenilenmesi kararı her iki seçimi birlikte yeniler.