Genel hükümler, personel ihtiyacı, atama ve işe alma

Amaç, kapsam ve temel ilkeler (md. 1-2)

399 sayılı KHK, 233 sayılı KHK'ya tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personelinin hizmete alınmasını, görev ve yetkilerini, niteliklerini, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük haklarını düzenler. Temel ilkeler: işin gerektirdiği nitelikte eleman alınması ve yetiştirilmesi, verimlilik ve kârlılık ilkelerine bağlı olarak maliyet bilinci içinde çalıştırılma, göreve devamı özendiren özlük hakları sistemi ve yaratıcılık, girişimcilik ve başarının teşviki.

İstihdam şekilleri (md. 3)

• Hizmetler memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülür.
• Kârlılık ve verimliliği doğrudan etkileyen karar alma, uygulatma ve denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevler genel idare esaslarına göre yürütülür: genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile 1 sayılı cetveldeki diğer personel. Bunlara KHK dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uygulanır.
• Sözleşmeli personel: genel idare esasları dışındaki hizmetlerde sözleşmeyle çalıştırılan, işçi statüsünde olmayan personel; kısmi zamanlı da istihdam edilebilir.
• Memurlar ve sözleşmeli personel toplu iş sözleşmesi kapsamına alınamaz; bunlara toplu sözleşme emsal alınarak da menfaat sağlanamaz.
• İşçiler bu KHK'ya tabi değildir.

Personel ihtiyacı ve atama (md. 4-5)

657'ye tabi personelin kadro, unvan, derece ve sayıları 1 sayılı cetvelde gösterilir. Sözleşmeli pozisyonların unvan ve sayıları ile yeni kadro ve pozisyon ihdası, iptal ve değişiklikleri Cumhurbaşkanı Kararı ile yapılır. Genel müdür, genel müdür yardımcısı, I. hukuk müşaviri ve bölge müdürü kadroları hariç 1 sayılı cetveldeki kadrolara yönetim kurulu kararıyla atama yapılır; yönetim kurulu bu yetkiyi sınırlarını açıkça belirleyerek devredebilir. Bu atamalarda sözleşmeli statüde geçen hizmetler memur statüsünde geçmiş gibi değerlendirilir.

İşe alma, şartlar ve sınav (md. 6-8)

• Sözleşmeli personel yönetim kurulu kararıyla işe alınır; sözleşmeler tip sözleşme çerçevesinde takvim yılı itibarıyla yıllık düzenlenir.
• İlk defa açıktan işe alınanlarla 6 aylık sözleşme yapılır; sonraki sözleşmeler cari yıl sonuna kadar yapılır. Görev yeri veya unvan değişirse sözleşme yeniden düzenlenir.
• Şartlar: kamu haklarından mahrum olmamak, 18 yaşını tamamlamış olmak, sayılan suçlardan hükümlü olmamak, görevini engelleyecek akıl hastalığı veya engeli bulunmamak, en az ortaokul mezunu olmak. Ortaokul mezunu bulunamazsa ilkokul mezunu istihdam edilebilir.
• İşe alım yarışma ve yeterlik veya sadece yeterlik sınavıyla yapılır. Memur statüsünden sözleşmeliye, sözleşmeliden memur statüsüne geçenler ve mecburi hizmetle yükümlüler ayrıca sınava tabi tutulmaz.

Görev ve yer değişikliği (md. 9)

Üst göreve getirilmek için görevin iş gereklerini taşımak, boş pozisyon bulunması ve sicil ve başarı değerlemesinin A veya B düzeyinde olması gerekir. Yeni göreve başlama süresi: aynı yerde tebliği izleyen gün, başka yerde 15 gün.

Sınavda dikkat

• İşçiler 399'a tabi değildir; memur ve sözleşmeliler toplu iş sözleşmesine giremez.
• İlk sözleşme 6 ay; yer değişikliğinde başlama süresi 15 gün.
• Yönetim kurulunun atayamadığı kadrolar: GM, GMY, I. hukuk müşaviri, bölge müdürü.