Genel Hükümler

Sistemin iki ana bölümü (md. 18)

Türk millî eğitim sistemi örgün eğitim ve yaygın eğitim olmak üzere iki ana bölümden kurulur. Örgün eğitim; okul öncesi eğitimi, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim kurumlarını kapsar. Yaygın eğitim, örgün eğitim yanında veya dışında düzenlenen eğitim faaliyetlerinin tümüdür.

Okul öncesi eğitim (md. 19–21)

• Mecburi ilköğrenim çağına gelmemiş çocukların eğitimini kapsar; isteğe bağlıdır.
• Amaçları: beden, zihin ve duygu gelişmesi ve iyi alışkanlıklar; ilköğretime hazırlık; şartları elverişsiz çevrelerden gelen çocuklar için ortak bir yetişme ortamı; Türkçeyi doğru ve güzel konuşma.
• Bağımsız anaokulu, ilköğretim okuluna bağlı anasınıfı veya ilgili kurumlara bağlı uygulama sınıfı olarak açılabilir. Nerede ve hangi önceliklerle açılacağı Bakanlık yönetmeliğiyle düzenlenir.

İlköğretim (md. 22–25)

• Mecburi ilköğretim çağı 6–14 yaş grubundaki çocukları kapsar.
• İlkokul birinci sınıfa, o yılın 31 Aralık tarihinde 72 ayını dolduran çocukların kaydı yapılır; erken başlama ve erteleme yönetmelikle düzenlenir.
• Rehberlik servisleri, ilköğretimin son ders yılının ikinci yarısında ortaöğretim seçenekleri ve meslekler hakkında tanıtıcı bilgi verir.
• İlkokul ve ortaokulun bağımsız okullar hâlinde kurulması esastır; imkâna göre ortaokullar ilkokullarla veya liselerle birlikte kurulabilir.
• İlköğretim: dört yıl süreli zorunlu ilkokul + dört yıl süreli, zorunlu ve farklı programlar arasında tercihe imkân veren ortaokul ve imam-hatip ortaokulu.
• Ortaokul ve liselerde Kur'an-ı Kerim ve Hz. Peygamberimizin hayatı isteğe bağlı seçmeli ders olarak okutulur; diğer seçmeli dersler ve program seçenekleri Bakanlıkça belirlenir.
• Nüfusun az ve dağınık olduğu yerlerde köyler gruplaştırılarak ilköğretim bölge okulları ve pansiyonlar; gruplaştırma mümkün değilse yatılı ilköğretim bölge okulları kurulur.

Ortaöğretim (md. 26–33)

• İlköğretime dayalı dört yıllık zorunlu örgün veya yaygın öğrenim veren genel, mesleki ve teknik kurumlar ile mesleki eğitim merkezlerinin tümünü kapsar. Mesleki eğitim merkezi öğrencileri diploma için Bakanlıkça belirlenen fark derslerini tamamlamak zorundadır.
• Ortaöğretim, çeşitli programlar uygulayan liseler ile mesleki eğitim merkezlerinden oluşur. Nüfusu az ve dağınık yerlerde çok programlı liseler kurulabilir. Öğrenim süresini Bakanlık tespit eder.
• Yöneltme ilköğretimde başlar, ortaöğretimde devam eder; yatay ve dikey geçiş şartlarını Bakanlık düzenler.
• Lise veya dengi okulu bitirenler yükseköğretime aday olmaya hak kazanır; giriş şartlarını Bakanlıkla işbirliği yapılarak Yükseköğretim Kurulu tespit eder.
• İmam-hatip liseleri: imamlık, hatiplik ve Kur'an kursu öğreticiliği gibi dinî hizmet elemanları yetiştiren, hem mesleğe hem yükseköğrenime hazırlayan ortaöğretim kurumlarıdır.
• Güzel sanatlarda özel yeteneklilere ilköğretim ve ortaöğretim seviyesinde ayrı okullar açılabilir; esaslar ayrı yönetmelikle düzenlenir.

Yükseköğretim (md. 34–39)

• Ortaöğretime dayalı en az iki yıllık yükseköğrenim veren kurumların tümüdür.
• Kurumlar: üniversiteler, fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, konservatuvarlar, meslek yüksekokulları, uygulama ve araştırma merkezleri; ayrıntılar özel kanunlarında belirlenir.
• Lisans öncesi, lisans ve lisansüstü seviyeler bir bütünlük içinde düzenlenir; yatay ve dikey geçiş yolları açık tutulur.
• Yükseköğretim paralıdır; başarılı fakat maddi imkânı olmayan öğrencilerin giderleri burs, kredi, yatılılık yollarıyla sağlanır. Harç, burs ve kredi tutarları Hazine ve Maliye Bakanlığı (metinde Maliye Bakanlığı) ile birlikte hazırlanan yönetmelikle tespit edilir. Mecburi hizmet karşılığı öğrenci yetiştirme hükümleri saklıdır.

Sınavda dikkat

• Okul öncesi isteğe bağlı; ilköğretim 6–14 yaş, ilkokula kayıt 31 Aralık itibarıyla 72 ay.
• İlkokul 4 + ortaokul 4 yıl; ortaöğretim 4 yıllık zorunlu.
• Kur'an-ı Kerim ve Peygamberimizin hayatı isteğe bağlı seçmeli; din kültürü ve ahlak bilgisi ise zorunlu (md. 12).
• Yükseköğretime giriş şartlarını YÖK tespit eder; ortaöğretimde yöneltme ve geçiş şartlarını MEB düzenler.
• Yükseköğretim en az iki yıllık ve paralıdır.