Maddî Hatalar ve Nüfus Kaydının İptali

Maddî hatalar (md. 38)

Kanunun 7. maddesinde sayılan ve aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden;

• dayanak belgesinde bulunduğu hâlde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik tescil edilen,
• ya da hiç yazılmayan bilgiler,
• veya mükerrer kayıtlar

maddî hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddî hatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafından düzeltilir veya tamamlanır; mahkeme kararı gerekmez. Ölçüt, doğru bilginin dayanak belgesinde mevcut olmasıdır; dayanak belgesinin kendisi hatalıysa bu bir maddî hata değildir, kayıt düzeltme davası (md. 35-36) yoluna gidilir.

Tarihlerde düzeltme ve tamamlama yetkisi (md. 39)

• Genel Müdürlük, vatandaşların hicrî veya rumî tarihle yazılmış nüfus olaylarının tarihlerini miladî yıla çevirerek aile kütüklerine geçirmeye yetkilidir.
• Genel Müdürlük, doğum tarihlerinin ay ve günü belli olmayanların eksikliklerini tamamlamaya da yetkilidir.
• Yaş hesabı kuralı: Doğum yılı yazılıp ayı ve günü yazılmamış olanlarda doğduğu yılın 1 Temmuz günü; ayı yazılıp günü belli olmayanlarda o ayın birinci günü başlangıç alınır.

Örnek: Kayıtta yalnız “1960” yazan kişi için yaş hesabında 1 Temmuz 1960; “Mart 1960” yazan kişi için 1 Mart 1960 esas alınır.

Nüfus kaydının iptali (md. 40)

• Usûlüne göre düzenlenmemiş bir belgeye dayanılarak tesis edilmiş nüfus kayıtları, Genel Müdürlüğün ya da nüfus müdürlüklerinin göstereceği lüzum üzerine mahkemece verilecek kararla iptal edilir.
• Nüfus kütüğüne düşülmüş şerh ve açıklamaların iptali de aynı usûle tabidir.
• Yani iptal idarî bir işlemle değil, mahkeme kararıyla olur; idare yalnızca lüzum gösterir.

Sınavda dikkat

• Maddî hatayı düzelten: Genel Müdürlük veya nüfus müdürlükleri (mahkeme değil).
• Mükerrer kayıt da maddî hata sayılır.
• Ay ve gün yoksa 1 Temmuz, gün yoksa ayın 1'i.
• Hicrî/rumî tarihi miladîye çevirme yetkisi Genel Müdürlüğündür.
• Usulsüz belgeye dayanan kaydın iptali mahkeme kararı ile olur.