Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Kanunun amacı (md. 1)

2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun amacı; devamlı ve hızlı bir gelişme gösteren, ileri teknolojinin uygulandığı, sürat ve emniyet faktörlerinin büyük önem taşıdığı sivil havacılık sahasındaki faaliyetlerin ulusal çıkarlarımız ve uluslararası ilişkilerimize uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlamaktır.

Kapsam (md. 2)

• Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin havacılık sahasındaki faaliyetlerini kapsar.
• Devlet hava araçları, açık hüküm bulunmayan hâllerde Kanunun kapsamı dışındadır. Yani Devlet hava araçları kural olarak kapsam dışıdır; ancak Kanunda onlara ilişkin açık hüküm varsa (ör. md. 6, 39, 90) bu hükümler uygulanır.

Temel tanımlar (md. 3)

• Türk Hava Sahası: Türkiye Cumhuriyetinin egemenliği altındaki ülke ile Türk karasuları üzerindeki saha.
• Hava Aracı: havalanabilen ve havada seyredebilme kabiliyetine sahip her türlü araç.
• Devlet Hava Aracı: Devletin askerlik, güvenlik, gümrük ve orman yangınları ile mücadele hizmetlerinde kullandığı hava araçları (tanım 2013'te 6495 sayılı Kanunla değiştirilmiş, orman yangınları ile mücadele eklenmiştir).
• Türk Sivil Hava Aracı: Devlet hava aracı tanımı dışında kalan ve mülkiyeti Türk Devletine, kamu tüzel kişilerine veya Türk vatandaşlarına ait araçlar. (Belirli tüzel kişilerin mülkiyetindeki araçların da Türk sivil hava aracı sayılma şartları md. 49'da ayrıca düzenlenmiştir.)
• Havaalanı: Karada ve su üzerinde hava araçlarının kalkması ve inmesi için özel olarak hazırlanmış; bakım ve diğer ihtiyaçların karşılanmasına, yolcu ve yük alınıp verilmesine elverişli tesisleri bulunan yerler.
• Ferry Uçuş: Bir hava aracının yolcu ve yük taşımaksızın; satın alınması veya kiralanmasında tescil işlemleri yapılmadan yurda getirilmesi maksadıyla yapılan uçuşlar ile uçuşa elverişliliğine halel getirmeyen kısmi arızalı olarak yapılan uçuşlar.

Tanımlar arasındaki ilişki

Hava aracı en geniş kavramdır; bunlar Devlet hava aracı ve sivil hava aracı olarak ayrılır. Gümrük hizmetinde kullanılan bir hava aracı, sahibi kamu da olsa Devlet hava aracıdır; buna karşılık bir kamu tüzel kişisine ait olup bu dört hizmet dışında kullanılan araç Türk sivil hava aracıdır. Havaalanı tanımı yalnız karayı değil su üzerindeki alanları da kapsar.

Not: kurum adları

Kanun metninde geçen Ulaştırma Bakanlığı ifadesi bugün Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığını karşılar; bu ders boyunca güncel adla anılmıştır.

Sınavda dikkat

• Devlet hava araçları tamamen değil, açık hüküm bulunmayan hâllerde kapsam dışıdır.
• Devlet hava aracı tanımındaki dört hizmet: askerlik, güvenlik, gümrük, orman yangınlarıyla mücadele. Sağlık/ambulans hizmeti sayılmamıştır.
• Türk hava sahası, ülke ve karasuları üzerindeki sahadır; münhasır ekonomik bölge sayılmamıştır.
• Ferry uçuşta yolcu ve yük taşınmaz.