Sivil Havacılık Mevzuatı 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu

Hava Araçları ve Sicillerin Tutulması

Son güncelleme: 7 Ekim 2026 20 soru mevcut

Türk kanunlarına göre kurulmuş olup:

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler, siyasi partiler, sendikalar veya vakıfların mülkiyetindeki hava araçları, idari organını oluşturan kişilerin çoğunluğu Türk vatandaşı ise,
Türk Ticaret Siciline kayıtlı ticari şirketler, kooperatifler ve birliklerinin mülkiyetindeki hava araçları, idare ve temsile yetkililerin çoğunluğu Türk vatandaşı ise ve anasözleşmeye göre oy çoğunluğu Türk ortaklarda bulunuyorsa

Türk sivil hava aracı sayılır.

Türk sivil hava araçlarının tescili için Bakanlıkça (bugün Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı; uygulamada SHGM) tutulan sicile “Uçak sicili” denir. Medeni Kanunun tapu siciline ilişkin hükümleri kıyasen uygulanır.
Uçak sicili alenidir; ilgisini ispatlayan kişiler belgeleri inceleyebilir ve masrafını ödeyerek örnek alabilir.
Sicildeki kayda iyi niyetle dayanarak mülkiyet, ipotek veya başka ayni hak kazananın iktisabı geçerlidir; tescilin şart olduğu hâllerde tescili isteme tarihi iyi niyete esas alınır.
Sicilin gerçek duruma aykırı olduğu yolundaki itirazlar, ihtiyati tedbir kararına veya hakkı zarar görecek kişinin rızasına dayanılarak sicile şerh edilir; ihtiyati tedbirde hakkın tehlikede olduğunun ispatı aranmaz.

Türk siciline tescil edilen aracın önceki sicilden sildirilmesi mecburidir.
Geçici tescil: Yurda sokulmuş bir araç Türk Devletine, kamu tüzel kişilerine, Türk vatandaşlarına veya md. 49 niteliğindeki tüzel kişilere en az altı ay süreyle yalnız bunlar adına işletilmek üzere bırakılırsa geçici olarak tescil olunabilir.
Tescil için malik dilekçe ile Bakanlığa başvurur; belgelere dayanan itiraz varsa hukuki durum kesinleşmeden tescil yapılmaz; tescil edilen araca tescil belgesi verilir.
Sicilde yapımcı, yapım tarihi-seri no, tip-model-marka, malik bilgileri, iktisap şekli ve tescil işareti yer alır; değişiklikler en geç on beş gün içinde sicile işletilmelidir.
Tescilli Türk sivil hava aracı başka milliyet ve tescil işareti taşıyamaz, başka devlet siciline tescil olunamaz.
İstisna (md. 59): Sicilde ipotek, haciz gibi şerh yoksa araç, Genelkurmay Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığının görüşü alınarak yabancılara yalnız onlar adına işletilmek üzere bırakılabilir; bu durumda Türk sicilindeki kayıt silinir.
Tescilin genel şartları: md. 49 anlamında Türk sivil hava aracı sayılmak, başka ülkede tescilli olmamak (veya silindiğini belgelemek), uçuşa elverişlilik belgesine sahip olmak.

Re'sen terkin: Türk sivil hava aracı niteliklerinin kalkması veya bu nitelikte olmayan kişiye geçmesi; yabancı sicile kaydedilmesi veya yabancı sicildeki kaydın silinmemesi. Geçici tescilli araçlar için işletme süresi sona erince de uygulanır.
Talep üzerine terkin: Fiilen veya itibari olarak harabiyet veya tam ziya hâlinde malikin başvurusuyla.
Terkinden önce ipotek sahiplerine re'sen tebliğ yapılır (adresi bilinmeyenlere ilanla); itiraz için 30 gün süre verilir.

Hava araçları, aksine hüküm yoksa menkul mal hükümlerine tabidir.
Mülkiyet ve ayni hakların tesisi ve devri için yazılı sözleşme lazım ve kâfidir; sözleşmeler sicile tescil edilmeden üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmez.
Tescile tabi olmayan araçta taraflar mülkiyetin teslimden önce geçmesini kararlaştırabilir.
Cape Town Sözleşmesi ve Hava Aracı Protokolü ile kanunlar arasında farklılıkta Sözleşme ve Protokol esas alınır (md. 68/A).

Müstakbel veya şarta bağlı alacak için de ipotek kurulabilir.
Akdi ipotek: yazılı anlaşma, imzaların noterce onanması ve sicile tescil.
Kanuni ipotek: yapım ve onarımdan doğan alacaklar için yapımcı veya onarımcı isteyebilir.
Birlikte ipotek: sorumluluk miktarı sicilde belirtilmedikçe her araç borcun tamamından sorumludur.
Yabancı para ipoteği, maliyeden sorumlu Bakanlığın izni ile ve izin sicile kaydedilerek kurulur.
İpotek sigorta tazminatına da şamildir; sigortacı sicildeki ipoteği bilmediğini ileri süremez; ödemeden önce ipotekleri tespit ettirmelidir.
Alacak ancak cebri icra yoluyla alınabilir; ödenmezse aracın alacaklıya geçeceğine dair anlaşmalar geçersizdir.
İpotek alacaktan ayrı devredilemez; alacağın sona ermesi, feragat ve ipotekle mülkiyetin aynı kişide birleşmesiyle düşer.

Geçici tescil için asgari işletme süresi altı ay; sicil değişikliği bildirimi on beş gün; ipotek sahibine itiraz süresi 30 gün.
Hava aracı menkuldür; ancak sicile tescil üçüncü kişilere karşı etki için şarttır.
Akdi ipotekte noter onayı gerekir; lex commissoria (temellük anlaşması) geçersizdir.

Bu konudan soru çöz

Bu konuda 20 soru var. Çözdüklerin netine işlenir, yanlışların akıllı tekrar kutusuna girer.

Ücretsiz başla Giriş yap